Mentionsy
Bęc Radio
31.12.2025 10:27

Bęc Radio: Dźwiękowy pejzaż współczesności —> Marciniak, Nacher, Stasiowska

„Strojenie świata” najważniejsze dzieło w dorobku zmarłego w 2021 r. kanadyjskiego kompozytora Raymonda Murraya Schafera, a zarazem prekursorska pozycja w tradycji humanistycznych badań nad dźwiękiem, to klasyczne już dzieło, które wprowadzając termin pejzażu dźwiękowego, zmieniło sposoby myślenia o dźwięku w kulturze i w środowisku. Zapraszamy do wysłuchania fragmentów krakowskiej premiery książki, która miała miejsce 8 listopada 2025 r. podczas Festiwalu Sacrum Profanum. O tym jakie pytania książka „Strojenie świata” niemal 50 lat po jej napisaniu stawia przed nami i o tym jak brzmi nasza dźwiękowa rzeczywistość, rozmawiają w kolejności zabierania głosu: tłumacz polskiego wydania – Krzysztof Marciniak oraz Anna Nacher i Justyna Stasiowska, a następnie włączają się głosy osób uczestniczących w spotkaniu. Moderacja: Bogna Świątkowska „Strojenie świata” Raymonda Murraya Schafera w tłumaczeniu Krzysztofa Marciniaka ukazało się nakładem Fundacji Bęc Zmiana. Premiera książki miała miejsce podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień 24 września 2025. Książkę dofinansowaną ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego, patronatem objęły: magazyn „Glissando” oraz Nadbałtyckie Centrum Kultury w Gdańsku. Zamów książkę: https://sklep.beczmiana.pl/pl/p/Strojenie-swiata/9388 Murray Schafer (1933-2021) – kanadyjski kompozytor, nauczyciel, podróżnik, filozof muzyki, inicjator nauki o pejzażu dźwiękowym i ruchu ekologii akustycznej. Twórca m.in. monumentalnego cyklu teatru muzycznego Patria, licznych utworów wokalnych i serii 13 kwartetów smyczkowych; autor zbioru publikacji edukacyjnych, w których rozwijał przewrotną metodę kształcenia zdolności słuchowych „czyszczenie uszu”. Jego najważniejsza książka – wydane w 1977 roku Strojenie świata – do dziś stanowi niewyczerpane źródło inspiracji i kontrowersji dla międzynarodowego grona artystów, artystek oraz osób zajmujących się naukami o dźwięku. Krzysztof Marciniak – absolwent muzykologii na Uniwersytecie Warszawskim, pismak, krytyk, ekolog akustyczny, kurator przedsięwzięć z dziedziny sztuki dźwięku. W latach 2013-2023 członek kolektywu redakcyjnego magazynu o muzyce współczesnej „Glissando”. Mieszka i opiekuje się kawałkiem ziemi nad rzeczką Rakówką we wsi Romanówek na Lubelszczyźnie. dr hab. Anna Nacher, prof. UJ – pracuje w Instytucie Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się na kulturze cyfrowej, badaniach nad dźwiękiem, sztuce mediów, e-literaturze, humanistyce ekologicznej i posthumanizmie. Aktywność naukową łączy z działalnością artystyczną oraz ekologiczną. Od 1999 roku współtwórczyni projektu muzyki improwizowanej Projekt Karpaty Magiczne, z którym ma na koncie kilkanaście płyt wydanych w Polsce i za granicą, dwie trasy koncertowe w Stanach Zjednoczonych, koncerty w Polsce i w Europie. Aktywna także w projektach solowych z obszaru field recordings i literatury elektronicznej. Od 2015 roku współprowadzi wraz z Markiem Styczyńskim ośrodek permakulturowy Biotop Lechnica w Lechnicy na Słowacji. Od 2023 roku prezeska Fundacji Biotop Lechnica. Justyna Stasiowska – queerowa ślązaczka zajmująca się teorią poprzez dźwięk występując w roli kompozytorki, artystki dźwięku, sound designerki oraz publikując w czasopismach naukowych i muzycznych. Występowała na festiwalach Sanatorium Dźwieku (PL), Phonon (CZ), Canti Spazializzati (PL), Control Room (PL). Tworzy również sound design dla działań performatywnych, architektonicznych, filmowych oraz teatralnych.

Schaefer Schaeffera McLuana Krzysztofa Marciniaka Danuty Gwizdalanki Justyno Szejfera Lidia Zielińska Szejfer Krzysztofie Anna Nacher Szejfera Bogna Świątkowska Marginota Justyna Stasiowska

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 15 wyników dla "Szejfer"

Zanim w takim razie zaczniemy analizować treść, a spis treści dość klarownie pokazuje, jakie tropy interesowały Szejfera podczas pisania tej książki, która w tamtym czasie przecież była sumą jego różnych postulatów i doświadczeń, dzisiaj patrząc na nią z pięćdziesięcioletnią perspektywą,

Więc jest wiele ścieżek, ale na każdym poziomie to tłumaczenie było tak wymagające, włącznie ze znajdowaniem polskich tłumaczeń tekstów literackich, do których się Szejfer odwołuje.

Właśnie napięcia między tym, co wiedział Szejfer, a czego nie mógł wiedzieć o tym, co dzisiaj my wiemy.

Ja mam takie podejście, że perspektywa Szejfera jest perspektywą inżyniera dźwięku, który w momencie, kiedy była ta rejestracja wszystkiego, to był taki rodzaj po prostu, że to tworzy pejzaż jednej linii,

Ja tylko dodam, że miałam ciekawe doświadczenie ostatnio, bo oczywiście to o czym mówisz Justyno jest ewidentnie tą białą plamką u Szejfera, który jest bardzo ideologicznie też sprofilowany wyraziście.

Krzysztof, chciałam teraz prosić Cię o to, żebyś wprowadził na scenę, a właściwie do tej naszej rozmowy, sprawcę tego całego zamieszczania, czyli opowiedział o szejferze.

Takim najfajniejszym, chociaż też pod wieloma względami ciężkostrawnym źródłem o Szejferze samym, o nim samym jest jego autobiografia.

I przez długi czas się zajmował tym, więc jakby to jest ten rodzaj postaci, to jest trickster, to jest totalny trickster, zarówno w tekście, bo to jest jakby on tutaj też lata od prawa do lewa, od myśli do myśli, coś zasygnalizuje, zapomni, nie rozwinie i tak dalej, to jest cały szejfer.

Mam tutaj na myśli to, że tak jak powiedziałeś o szejferze, że nie da się go opowiedzieć.

I teraz Krzysztof, dlaczego ona musiała tak długo czekać na polskie wydanie, chociaż muszę powiedzieć, że bardzo się cieszę z tej naszej dzisiejszej rozmowy tu w Krakowie, dlatego że w Twoim wstępie możemy znaleźć informację, że polski czytelnik mógł się zapoznać z koncepcją pejzażu dźwiękowego od 1982 roku, kiedy to w krakowskim piśmie Res Facta ukazał się esej Szejfera Muzyka Środowiska w tłumaczeniu

Mam wrażenie, że trochę wyziera przez niego ten gorset tutaj osoby, która jednak jest, bo to dla mnie też, Sorkisz porządził słowo, ale dla mnie jakby kłopot z Szejferem jest też tego typu, że on jest bardzo muzykocentryczny, jeżeli chodzi o dźwięk, tak?

Ja najbardziej lubię takie sytuacje, kiedy szejferyzm wprowadza się w praktyce.

Więc jakby, no to jest szejferyzm w praktyce.

I to żeśmy się w ogóle spotkali, to mi oczywiście przyszło szejferowsko do głowy, żeby pokazywać te kierunki tej osobie, że ten tu, tam, tam ryczy, tam ryczy.

Strojenie świata Reymonda Maria Szejfera w tłumaczeniu Krzysztofa Marciniaka ukazało się nakładem fundacji Będzmiana.

Ostatnie odcinki

0:00
0:00