Mentionsy

Li Piotrek Stanisławski, podcast Crazy Nauka.

Czy wiecie może, kiedy będzie najbliższa pełnia?

No jeśli ktoś nie obserwuje regularnie nieba, no to zwykle, cóż, nie ma większego pojęcia, kiedy jest jaka faza księżyca.

Ponieważ dziś jest 28 października, więc ostatnia pełnia była 7, a następna będzie 5 listopada.

No i właśnie naukowcy pochylili się nad tym i to zbadali.

A my też przypominam, że możecie nas już słuchać w trzech różnych podcastach, czyli tym właśnie Crazy Nauka i tych dwóch, co robimy we współpracy z Polskim Radiem, czyli Naukowo-Trukraimowym Laboratorium Zbrodni oraz analitycznie dociekliwej sekcji teorii spiskowych.

A te teorie spiskowe, no to są nie tylko do słuchania, ale też do oglądania, no bo to jest nasz pierwszy wideopodcast, czyli zapraszamy was na YouTube'a i właśnie wczoraj wpadł nowy odcinek.

A zanim ruszymy, musimy przypomnieć, że jesteśmy obecni na wszystkich liczących się platformach podcastowych.

I tych nieliczących się również.

Jeżeli zapytacie kogokolwiek, czy pełnia księżyca wpływa jakoś na jego życie, czy na życie jego bliskich, to jest duże prawdopodobieństwo, że usłyszycie jakieś historie o bezsenności.

No i właśnie naukowcy postanowili to sprawdzić, bo jak to się tak mówi powszechnie, no to wszyscy w to wierzą, bądź nie wierzą, nie dowierzają, natomiast nauka sprawdza jak jest.

Jest takie badanie z 2021 roku opublikowane w Science Advances.

I wnioski z niego są takie, że ludzie mają tendencję do kładzenia się spać później w te wieczory w okolicach pełni.

Szczególnie te 3-5 dni przed pełnią to jest ten czas, kiedy ci badani kładli się spać najpóźniej i spali najkrócej.

Tu oczywiście jest pewna wątpliwość, dlaczego 3-5 dni przed pełnią, a nie np.

I to chodzi o cały cykl księżycowy, czyli te 29,5 dnia.

Z kolei opóźnienie zasypiania, również w tym całym cyklu, tu się wahało od pół godziny do 80 minut, więc tu wyraźnie były jakieś wyniki, które badacze wiązali raczej ze światłem Księżyca, z jasnością.

Ale też jest inne badanie, które z kolei zostało opublikowane w 2013 roku w piśmie Science.

I to jest ważne, bo dzięki temu ludzie się nie sugerowali ewentualnym wpływem tym, że może mieć ten księżyc jakiś wpływ na ich samopoczucie.

I ogólnie uczestnicy tych badań zgłaszali gorsze samopoczucie, gorszą jakość snu, gorzej spędzone noce.

No i zaobserwowano u tych ludzi właśnie niższe poziomy melatoniny, tego hormonu regulującego sen, o którym Piotrek przed chwilą wspominał.

Oczywiście tu można mówić o tym, czy mieli wcześniej świadomość, czy nie mieli tej pełni, natomiast myślę, że z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że większość ludzi jednak, tak jak mówiliśmy, nie śledzi tego na bieżąco, zwłaszcza, że to nie było tak, że to badanie było jakoś, że ci uczestnicy wiedzieli, że tu będzie chodziło o światło Księżyca, czy o wpływ Księżyca, czy cokolwiek.

Tych uzasadnień może być wiele, no bo też choćby już tak blisko rzecz biorąc, to znaczy patrząc na homo sapiens, czy tam jakichś innych homo z naszej okolicy,

Można przyjąć, że na przykład nasi koczowni czy przodkowie korzystali z tych wieczorów przed pełnią księżyca, no i po pełni też powinni na logikę, kiedy było znacznie jaśniej.

I rzeczywiście można by przyjąć, że ich cykl się też tak dopasowywał, żeby dłużej w tych dniach pozostawali aktywni, no bo to było korzystne, można było więcej zrobić, więcej przejść, jakieś tam działania prowadzić, no bo rzeczywiście faktem jest, że jeżeli mamy pełnię, to ta pełnia...

Bardzo powoduje, że po prostu nawet jeżeli ktokolwiek był gdzieś poza miastem, na jakimś kempingu, gdzieś z dala od świateł sztucznych, to widać jak bardzo jasny jest jednak Księżyc.

I tutaj warto podkreślić to, że te efekty zaobserwowano też w badaniach na większych grupach ludzi, w większych badaniach populacyjnych.

No cóż, to jest rzeczywiście, tak jak wspomniał Piotrek, wbudowane w nasze organizmy.

Natomiast też podkreślają badacze, którzy prowadzili te analizy, że ten efekt wpływu pełni na jakość snu ludzi i długość tego snu jest największy, najbardziej widoczny tam, gdzie rzeczywiście brak sztucznego oświetlenia.

No i to jest oczywiście kwestia oddziaływań grawitacyjnych, czyli ustawienia Słońca, Księżyca i Ziemi w jednej linii w tym momencie.

Natomiast prawda jest taka, że raczej nie można na to liczyć.

Rozważano to, czy w dawnych czasach ludzie w jakiś sposób nie odczuwali właśnie grawitacyjnej tego oddziaływania Księżyca, ale to są zdecydowanie zbyt słabe siły, bo grawitacja jest bardzo, bardzo, bardzo słabą siłą.

i raczej nic by nie wskazywało na to, żebyśmy mieli jakiekolwiek mechanizmy, które by pozwalały wykrywać takie zmiany i w istotny sposób na nie reagować.

I to jest dobry moment, żeby wam podziękować, że z nami jesteście, że dzielicie się naszym podcastem, naszymi podcastami, bo to już liczba mnoga.

Nie mieliśmy czasu nad tym usiąść, więc to nie jest tak, że ignorujemy, tylko tak, że musimy doczytać, jeżeli rzeczywiście był błąd, co jest bardzo możliwe.

Jeżeli właśnie cenicie nas, to może byście chcieli nas wesprzeć również finansowo.

Linki do obydwu serwisów znajdziecie w opisie odcinka.

A jeżeli po prostu lubicie nas słuchać i nie macie potrzeby wspierać nas finansowo, to zachęcamy was do tego, żebyście się dzielili wieścią o tym, że taki podcast, że takie podcasty powstają i że fajnie się ich słucha i żebyście przekazywali znajomym, rodzinie.

Ale nieprzypadkowo to właśnie wilkołaki podczas pełni się aktywniały, a słowo lunatyk właśnie pochodzi od łacińskiego słowa luna, czyli księżyc i oznacza łażenie po nocy w sposób nie bardzo przytomny.

Tak naprawdę podobne jak z tych poprzednich badań, które wam tutaj przytoczyliśmy.

I tutaj również naukowcy wymienili inne przypadłości, problemy związane ze zdrowiem psychicznym.

Natomiast to jest taka raczej analiza, co by mogło być, a niekoniecznie znajduje to rzeczywiście odzwierciedlenie w faktach.

Bo trochę to jest tak, że jeżeli zapytacie na przykład pracowników ochrony zdrowia, no to oni często powiedzą o tym, że no tak, że dużo się dzieje.

a takimi czynnikami jak liczba przyjęć do szpitali psychiatrycznych, czy wypisów, czy długością hospitalizacji, tak, że na przykład, nie wiem, w czasie, ci przyjęci w czasie pełni zostają dłuży, czy coś takiego, są...

Takie pojedyncze wyniki, które by jakoś wskazywały na pewną korelację, no bo na przykład w Indiach jak obserwowano, to badano, to zaobserwowano, że szpitale psychiatryczne odnotowały większe wykorzystanie, czegoś to się nazywa ogólnie ograniczeniami fizycznymi wobec pacjentów właśnie podczas pełni, czyli jak sądzimy może tu chodzić o przywiązywanie, jakieś ograniczanie wolności, ruchomości, czy jak to nazwać, tak?

Z kolei w Chinach zaobserwowano nieznaczny wzrost przyjęcia osób ze schizofrenią w okolicach pełni, tylko że tu warto podkreślić to, że to nie jest jednoznacznie oczywiste, bo...

Myślę, że można znaleźć sporo rozmaitych rzeczy, które mogły na to wpłynąć, a przy tego typu badaniach takich właśnie obserwacyjnych, analizujących po prostu, nie wiem, na zimno, że tak powiem, statystycznie liczbę przyjęć czy coś, no nie sposób odsiać tego typu czynników, więc raczej nie mamy tutaj mocnych dowodów na to, że to by, żeby tak się rzeczywiście działo, że coś w tych szpitalach dzieje się więcej.

I korelacja nie oznacza kauzacji, czyli to nie oznacza, że jedno jest przyczyną drugiego, że jedno wynika z drugiego.

No i cóż, jeśli chodzi o ilość tych wypadków, to mamy tutaj taką sytuację, że rzeczywiście w okolicach pełni zwiększała się liczba ataków rekinów.

że rzeczywiście tak jak na ludzi, tak jak na rekiny, te rytmy księżycowe mogą wpływać, po pierwsze, ale po drugie, zauważmy, prostsze wyjaśnienia, czyli kłania się brzytwa Okhama.

Oni chętniej przebywają w wodzie, a co więcej, tych ludzi z biegiem czasu w wodzie robi się coraz więcej, no bo dodajmy, że liczba ludności świata rośnie i już mamy 8 miliardów, w związku z czym... Już więcej nawet.

No to tak naprawdę ta analiza pokazuje jedynie związek statystyczny.

Rzeczywiście jest tu pewna zbieżność, znowu cykl menstruacyjny to jest około 28 dni, cykl księżycowy przypominam 29,5, blisko.

Czyli znowu wracamy do tematu wpływu światła faktycznie na te cykle.

Być może rzeczywiście było tak, że dawniej cykle kobiet były mocno zsynchronizowane, czyli sugerowałoby to, że były dłuższe, bo raczej księg się nie dostosował, tylko co najwyżej organizmy ludzkie, czy tam jeszcze przedludzkie.

A jeśli chodzi o liczbę urodzeń podczas pełni księżyca, czy to jest prawda, czy to zostało udowodnione jakoś naukowo?

A jak również, uwaga, w ciągu dnia w okolicach nowiu, czyli wtedy, kiedy ten ciężyc jest najciemniejszy.

Tak, no i to, o czym już kilka razy mówiliśmy, wydaje się, że w ogromnej większości przypadków, jeżeli księżyc miał, podkreślam, miał jakiś wpływ na nas...

to ten wpływ wynikał z jego światła i w tym momencie wprowadzenie sztucznego światła, czyli takie zalanie nas tym sztucznym światłem, właściwie wydaje się znosić ten efekt księżycowy.

To od czego zaczęliśmy ten wątek.

Także tutaj mamy do czynienia w sporej mierze z takimi przesądami czy przekonaniami, jak być powinno, czyli tymi samospełniającymi się przepowiedniami, to znaczy jeżeli wierzysz, że pełnia księżyca wywoła u ciebie gorszy sen, no to prawdopodobnie położysz się spać jako osoba bardziej podenerwowana, no i będziesz gorzej spać, tak w skrócie.

To jest w ogóle bardzo mocna rzecz i ona bardzo często się, już kiedyś o niej mówiliśmy trochę w innym kontekście i nie nazywając jej może tak mądrze.

Czyli w tym wypadku na przykład, jeżeli źle śpimy w nocy, to zapamiętujemy to wtedy, kiedy się nam to zbiegło z księżycem.

Czyli jeżeli uważamy, że księżyc nam w cudzysłowie szkodzi,

no to jeżeli mam źle przespaną noc, spojrzę sobie przez okno albo w jakiś kalendarzyk i zobaczę, o jest pełnia, no to mi wybucha w głowie przekonanie, no tak, a wiedziałem, że tak jest, wiedziałem, że jak jest pełnia, to ja źle śpię.

Nie chodzi o to, że zachlaliśmy, siedzieliśmy do późnej nocy i oglądaliśmy ciurkiem seriale i w dodatku zajadaliśmy się czymś i odpalaliśmy TikToka albo emocjonowaliśmy się jakimiś newsami w mediach społecznościowych.

Czyli to, że jesteśmy skłonni przenosić jakieś nasze doznania, wrażenia na szerszą grupę.

To znaczy, jeżeli coś nam się przydarzyło,

To znaczy, żebyśmy byli w stanie stwierdzić, które czynniki faktycznie mają wpływ, a które nie mają.

Przy czym dowód anegdotyczny działa niezwykle mocno przede wszystkim dlatego, że jesteśmy zwierzątkami społecznymi i jeżeli na przykład od kogoś o czymś usłyszymy, to zawsze będzie miało to dla nas emocjonalnie większe znaczenie niż jakieś tam strasznie mądre wywody jakichś naukowców, którzy tam coś sobie gdzieś zbadali.

niezależne od naszych emocji, innych takich czynników, wpływy, żebyśmy byli w stanie oddzielić jakoś to wszystko, spojrzeć na to z zewnątrz.

A jeżeli nawet ta wiedza nie przełoży się bezpośrednio na jakość waszego życia czy snu, to jeszcze przypominam,

że nadchodzą takie okazje jak zaduszki, noc dziadów, albo jak kto woli, to w innym terminie i nieco Halloween.

Chętniej w okolicach pełni, choć to właściwie nie jest do końca potwierdzone.

I to jest rzeczywiście taki skrót, to nie jest, wiecie, opasłe to miszcze, że chcecie przeanalizować nie wiadomo co jak straszliwie dogłębnie.

W ogóle te serie, tak jak mówię, Wydawictwo Uniwersytetu Łódzkiego, oni jeszcze mają taką drugą serię, którą już tam wielokrotnie u nas na stronie opisywaliśmy.

Czyli krótkie wprowadzenia.

Tak, dokładnie, krótkie wprowadzenia i tam są do najróżniejszych rzeczy, więc to polecam właśnie wszystkim, którzy się interesują tematem teorii spiskowych, ale to też zahacza o to, o czym dzisiaj mówiliśmy, tak, bo tu...