Mentionsy

Jak co tydzień mówimy Państwu o bezpieczeństwie w internecie.

Dziś nasz program będzie poświęcony seniorom i cyberzagrożeniom.

W naszym studiu oczywiście Grzegorz Boruszewski, stały ekspert naszego radia.

A zaczynam tę audycję od tego, że uczestniczysz w projekcie, który się nazywa Cyber Lubuszanie Świadomi w Necie.

Między innymi 9 grudnia miałeś własną prezentację w Urzędzie Marszałkowskim w Zielonej Górze i ona była skierowana do seniorów.

Byłeś jednym z prelegentów.

Na czym polegała, powiedz proszę, właśnie ta prezentacja?

Tak, ja przede wszystkim chciałem powiedzieć, że ja właściwie całe swoje zawodowe życie szukam okazji do tego, żeby ludzie chcieli słuchać o cyberbezpieczeństwie.

Dlatego tym bardziej wdzięczny jestem z jednej strony organizatorom.

Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego stanął na wysokości zadania nie tylko...

czyniąc zadość jakimś takim społecznym tendencjom i w związku z tym odpowiedzialności urzędu w tych okolicznościach, ale też fantastycznie przygotował się z programem i ja jestem naprawdę dumny z tego, że ja mogę brać w tym udział.

Tu nie ma w tym żadnej kurtuazji, bo ja...

Całe swoje zawodowe życie szukam, jak chociażby w naszym programie.

Szukam okazji do tego, żeby mówić o tym cyberbezpieczeństwie i żeby ludzie chcieli słuchać.

I na konferencji właśnie takie fantastyczne okoliczności ku temu mamy.

To był taki symulowany atak telefoniczny, tak?

Na żywo.

To był między innymi symulowany atak telefoniczny, ale wcześniej na konferencji występowała policja, komenda wojewódzka policji.

Policja przygotowała prezentację, która naprawdę robi wrażenie.

Nie tylko statystyki, które już same w sobie,

Mocno przemawiają do wyobraźni, ale też prezentacja na przykład tego, jak dzisiaj działa machine learning, sztuczna inteligencja w kontekście właśnie ataków.

Naprawdę otwierało to oczy.

Później prezentowane były możliwości aplikacji M-Obywatel, między innymi prezentowane możliwości...

aplikacje M-Obywatel prezentowane, możliwości, państwo adwokaci prezentowali możliwości postępowania w sytuacji, w której no już niestety staliśmy się ofiarami takiego cyberprzestępstwa.

I w końcu ja, ja teraz chciałbym połączyć się na szybko...

To robimy teraz Piotrkowi niespodziankę.

Czy możesz mi Piotrze powiedzieć kto to dzwoni?

A pokaż gdzie masz telefon swój.

No i właśnie.

I my właśnie takie prezentacje, takie warsztaty robimy.

Pokazujemy na żywo ataki, ale nie dlatego, żeby się popisać ze sceny.

My to pokazujemy dlatego, że taka jest codzienność w cyberrzeczywistości.

Tak wyglądają ataki realne.

Takie, które jestem święcie przekonany, że nawet dzisiaj od samego rana już kilka osób mogło na terenie województwa lubuskiego doświadczyć tego rodzaju ataku.

Chcemy im pokazać, że po pierwsze takie są realia, po drugie możemy się razem z nimi zmierzyć, po trzecie świadomość, nasza wiedza na ten temat.

dramatycznie podnosi poziom naszego bezpieczeństwa.

Ja mam w związku z tym pytanie, no bo tam wyświetlił się mój numer telefonu, prawda?

Czyli ktoś, kto odbiera telefon, ma mnie powiedzmy zapisanego i już myśli, że to ja jestem.

Czy wykorzystując mój głos, który łatwo pozyskać, prawda, bo pracuję w radiu, można nawet ułożyć jakąś krótką informację, zapytanie i ta osoba, która będzie ze mną rozmawiała, czy tak naprawdę nie ze mną, ale z cyberprzestępcą, który się pode mnie podszyje,

nie będzie widziała do końca, że ja to tak naprawdę nie dzwonię, prawda?

Wiarygodność tego urządzenia, ja to też mówiłem podczas warsztatu, jest dokładnie taka sama jak wiarygodność gołębia pocztowego.

opowiedzieć, a tym bardziej nas zaangażować w jakieś szybkie decyzje finansowe, chce wymusić pod presją czasu działanie, to musimy zwizualizować sobie to, jakbyśmy tę informację otrzymywali gołębiem pocztowym.

Na ile ona jest wiarygodna, na ile można się

No dobrze, a jeśli na przykład coś się nas zaskoczyło, rzeczywiście mamy wątpliwości podczas tej rozmowy, to może wróćmy do takiego tematu bardzo ważnego, teraz mi się przypomniało, żeby każdy miał takie swoje hasło bezpieczeństwa.

Jeśli czujemy, że ta osoba, która do nas dzwoni nie jest tą osobą, za którą się podaje, to można zadać pytanie na przykład...

jak nazywa się mój przyjaciel z dzieciństwa, albo jak nazywał się nasz pies, albo specjalnie zadać pytanie, wiedząc, że nie mieliśmy psa, jak nazywał się nasz pies, prawda?

To znaczy, to będzie bardzo często działało w sytuacjach, w których rzeczywiście rzekomo mamy do czynienia np.

I takie ataki też się zdarzają, bardzo często ktoś podszywa się pod naszego członka rodziny i wtedy rzeczywiście fajnie jest,

posługiwać się czymś, co mam, czym jestem, czymś, co jest właśnie taką cechą charakterystyczną.

Skoro nie możemy posłużyć się odciskiem palca podczas rozmowy, to spróbujmy posłużyć się jakąś informacją, którą rzekomo mogłaby dysponować tylko ta druga strona.

Albo wcześniej umówionym hasłem bezpieczeństwa, co szczególnie w sytuacji osób starszych, które czy nam się to podoba, czy nie, są nieco bardziej narażone na tego rodzaju ataki.

że w dzisiejszym społeczeństwie to właśnie te osoby starsze są bardziej empatyczne.

Czyli chętniej zareagują na sytuację, która będzie nosiła znamiona dramatu, sytuacji jakiejś krytycznej, w której zagrożone będzie rzekomo bezpieczeństwo kogoś z rodziny.

Do seniorów jako grupy społecznej jeszcze wrócimy w kontekście cyberzagrożeń.

Ja chciałem teraz porozmawiać o...

pewnym poradniku, który powstał.

Poradnik dla seniora, a on jest do pobrania za darmo ze strony rządowej kompetencjecyfrowe.gov.pl w zakładce Baza Wiedzy.

I są tam opisane bardzo ciekawe metody stosowane przez cyberprzestępców, jak ich unikać, na co zwracać uwagę.

Jak manipulują swoją ofiarą takie nieuczciwe osoby?

manipulują swoją ofiarą dokładnie tak samo, jak manipulują w świecie rzeczywistym.

To chciałbym, żeby to wybrzmiało bardzo, bardzo mocno.

Realia, które są nam przedstawiane przez telefon czy przez maila w komputerze, niczym tak naprawdę nie odstają, nie powinny odstawać od sytuacji rzeczywistych.

Jeżeli oglądamy reklamę i tam występuje aktor w białym kitlu,

Po drugiej stronie w telefonie, jeżeli ktoś podaje się za pracownika banku lub za policjanta, my nadal nie wiemy, czy rzeczywiście po drugiej stronie mamy do czynienia z prawdziwym policjantem czy pracownikiem banku, ale wykorzystanie autorytetu poprzez właśnie takie stanowcze, jakby nie patrzeć, też trochę merytoryczne podszywanie się pod taką osobę już sprawia,

że my chętniej albo bezpieczniej zaufamy takiej osobie, która się podszywa.

No i tutaj mamy do czynienia z presją czasu, to jest zawsze, prawda, wykorzystywane szybko, bo teraz trzeba, bo jeśli nie teraz, to kiedy, bo tutaj na przykład ktoś, coś mu się stało, prawda, został potrącony przez samochód, trzeba szybko działać.

No i działanie na emocjach, prawda?

To jest też ważne.

Podniesiony głos, tembr głosu, wszystko jest... Autorytet, presja czasu, emocje, to są na przykład domena następnych dwóch tygodni naszych zakupów przedświątecznych.

bo tam też jest sklep, za chwilę będzie zamknięty, albo właściwie to jest już kolejka produktów.

Na stronie internetowej, w sklepach internetowych też bardzo często mamy do czynienia z taką informacją, którą my sobie bezpiecznie stroną internetową przeglądamy, a nagle pojawia nam się informacja, hej, to jest ostatni produkt, jak go zaraz nie kupisz, to już zniknie i nie będzie tej szansy.

Cyberprzestępcy dokładnie do tych samych emocji się odwołują.

I moment, w którym powinniśmy zauważyć, że coś jest nie tak, to moment, kiedy jesteśmy proszeni o podanie danych osobowych, danych do konta bankowego.

I teraz przypomnijmy wszystkim, nie tylko seniorom, czy jakikolwiek przedstawiciel jakiejkolwiek instytucji, czy jest to instytucja rządowa, czy jest to bank, może nas w ogóle poprosić zdalnie, na przykład przez telefon, o podanie danych wrażliwych.

Zgodnie z prawem nie jesteśmy w stanie jednoznacznie stwierdzić, że jeżeli już nas ktoś pyta o takie dane, to złamał prawo.

Więc nie odwołujmy się tutaj do aspektu sankcjonowania zgodnego z prawem takich okoliczności.

Nasz zdrowy rozsądek.

Nasz zdrowy rozsądek w tej sytuacji powinien zadziałać tak.

to przez telefon by tego nie załatwiał.

Bank jest instytucją zaufania publicznego i w takich okolicznościach na pewno nie dzwoniłby do mnie przedstawiciel banku.

Jeżeli przedstawiciel banku dzisiaj, ja osobiście tak robię, że nawet jeżeli przedstawiciel banku dzwoni do mnie z jakąkolwiek ofertą,

To ja nawet na to jestem głuchy.

Mówię kulturalnie, że odpowiadam, że telefon nie jest dla mnie wiarygodnym dzisiaj narzędziem do tego, żeby się z Państwem komunikować.

Jeżeli chciałbym zapoznać się z Państwa ofertą, to na pewno sam znalazłbym na to sposób.

No i weryfikacja jest.

też ważna, prawda?

Bardzo ważna, jest krytycznie ważna.

Dzwoni przedstawiciel banku, to on powinien zaproponować, jeśli chce pan przejść do dalszej części rozmowy, to teraz w tym momencie zweryfikuje się poprzez pana aplikację bankową, wyświetli się moje imię i nazwisko, proszę potwierdzić.

Wtedy wiemy, że mamy do czynienia z przedstawicielem banku.

Tak jest, ale chciałbym też, żeby wybrzmiało bardzo, bardzo głośno to, że policjant, jakikolwiek przedstawiciel, nazwijmy to służb, czy też policjant, prokurator, sędzia, bo i tak czasami słyszałem, że bywało, nigdy, przenigdy nie poprosi nas, czy też nie zażąda od nas, bo niektórzy nie proszą, niektórzy żądają.

Nie zażąda od nas ani podania żadnych danych poufnych, ani wypłacenia pieniędzy, ani przelania tych pieniędzy.

To się absolutnie nigdy nie ma prawa wydarzyć.

Jeżeli taka sytuacja się dzieje, jeżeli ktoś nas o to prosi lub tego od nas żąda, to to na 100, nie na 99%, to jest na 100% przestępstwa.

I to należy zgłosić, należy się rozłączyć i jak najszybciej zareagować w takiej sytuacji.

Dziś skupiliśmy się głównie na grupie seniorów, dlatego ja chciałbym zakończyć naszą audycję pytaniem o seniorów.

Dlaczego właśnie oni są na celowniku cyberprzestępców?

Trochę już o tym mówiłeś, ale chodzi o takie kwestie dotyczące właśnie tej grupy.

Ja bym powiedział, że właściwie rozwinąłbym ten motyw, o którym mówiliśmy bodajże z dwie audycje temu.

Technologia nas wyprzedziła i tam, gdzie nam się wydaje, że coś może być nie tak, chociażby w komunikacji, że słyszymy, że ktoś...

jednak mimo tych ostrzeżeń w radio, mimo tych ostrzeżeń w cyberprzezornym jednak ktoś się podaje pod, podszywa pod policjanta, to ta druga strona może pomyśleć, ach, przecież to tylko technologia, ona może być omylna.

Może jednak jest jakieś odstępstwo od tego, o czym ci ludzie w cyberprzezornym mówili.

I niestety bardzo często rzeczywiście to seniorzy są najbardziej jakby, najdalej od tej technologii, najmniej z niej korzystają, zatem najmniej wiedzą na jej temat.

Ale jest też ten aspekt, o którym mówiłem wcześniej.

My jako społeczeństwo jesteśmy coraz bardziej wyjałowieni emocjonalnie.

Babcia nas nigdy nie wypuści głodnych z domu i cyberprzestępcy, czy nam się to podoba, czy nie, jak bardzo by to wręcz bezczelnie brzmiało, to cyberprzestępcy bardzo dobrze o tym wiedzą.

On jest bardzo ważny, jeśli doszło już do jakiejś niebezpiecznej sytuacji i czujemy, że mogliśmy zostać okradzeni, to jest to na pewno pierwszy, najważniejszy numer.

A jeśli chcemy się więcej dowiedzieć na ten temat, żeby mieć większą wiedzę, no to oczywiście polecamy strony NASK, polecamy strony CERT-u, polecamy strony Ministerstwa Cyfryzacji.

No i w zasadzie tyle.

Pamiętajmy szczególnie teraz, w tym okresie noworocznym, że tych telefonów może być dużo.

Tych telefonów będzie dużo i poza tym wszystkim, co już poleciliśmy, ja z pewnego rodzaju satysfakcją.

polecę archiwalne nagrania Cyber przez Ornego.

My tam przez te już prawie 3,5 roku naprawdę sporo ciekawych informacji przekazaliśmy.

Bardzo serdecznie polecam, nie dlatego, że lubię być gwiazdą, bo nie lubię,

Dlatego, że my tu naprawdę staramy się przekazywać Państwu takie informacje, które będą mocno korespondowały z rzeczywistością i które mogą uchronić przed nie lada katastrofą.

Uważajmy na wszystkie cyber zagrożenia, czy jesteśmy seniorem, czy nie.

Dziś moim i Państwa gościem był stały ekspert naszego radia, czyli Grzegorz Boryszewski.

Było mi jak zwykle bardzo miło, dziękuję pięknie.