Mentionsy
Dziennik Literacki. Podkast
Dziennik Literacki. Podkast
03.07.2026 04:45

Występy gościnne #23 | Literatura w Iranie. Pisarze, cenzura i wolność słowa

Literatura w Iranie od dziesięcioleci powstaje w cieniu cenzury, represji i politycznej przemocy. Czy można pisać, tłumaczyć i wydawać książki, gdy każde słowo może stać się powodem do prześladowań? W Domu Literatury w Warszawie spotkali się badacze, tłumacze i znawcy kultury Iranu, by opowiedzieć o współczesnym życiu literackim tego kraju. Rozmawiają o twórcach więzionych za swoje poglądy, Stowarzyszeniu Pisarzy Irańskich, cenzurze, rynku wydawniczym, roli kobiet w literaturze oraz o tym, jak kultura próbuje zachować wolność w rzeczywistości zdominowanej przez represje. W dyskusji udział biorą:
• prof. Anna Krasnowolska
• dr Karolina Rakowiecka-Asgari
• dr Mateusz Kłagisz
• Aein Ghobadi (tłumacz literatury polskiej na język perski) Spotkanie prowadzi Ludwika Włodek.

Rozmowa odbyła się w Polskim PEN Clubie w Domu Literatury w Warszawie i rozpoczyna się od symbolicznego „Pustego Krzesła” poświęconego Andrzejowi Poczobutowi – przypomnienia o pisarzach i dziennikarzach prześladowanych za wolność słowa.

Rozdziały (15)

1. Wprowadzenie i prezentacja gości

Moderator przedstawia gości i przedstawia temat rozmowy, skupiając się na sytuacji pisarzy i intelektualistów w Iranie.

2. Historia represji w Iranie

Doktor Karolina Rakowiecka-Azgeri omawia historię represji w Iranie, od początków republiki islamskiej do ostatnich lat.

3. Zaginiecie Bertesza Optina

Doktor Karolina Rakowiecka-Azgeri opisuje zaginiecie Bertesza Optina, poetę i dokumentalisty, który został aresztowany podczas protestów.

4. Poezja i wolność słowa w Iranie

Anna Krasnowolska omawia poezję irańską, jej rola w społeczeństwie i zagrożenia związane z wolnością słowa.

5. Literatura więzienna w Iranie

Anna Krasnowolska omawia rozwój literatury więziennych w Iranie, od średniowiecza do dzisiejszych czasów.

6. Stan literatury we współczesnym Iranie

Anna Krasnowolska i doktor Karolina Rakowiecka-Azgeri poruszają temat stanu literatury we współczesnym Iranie, porównując jej sytuację do PRL-u.

7. Walka literatów z cenzurą i moralnością

Autor opisuje walkę literatów z cenzurą i moralnością, podkreślając konsekwencje i pressurę, jaką zmusza to do działania.

8. Rynki wydawnicze i dostęp do publikacji

Rozważania nad rynkami wydawniczymi w Iranie, w tym dostęp do publikacji i wpływ cenzury.

9. Literatura narodowa i cenzura

Analiza literatury narodowej i cenzury, pokazującej różne perspektywy na wojnę iracko-irańską.

10. Finansowanie wydawnictw i nakłady drukowe

Opis sytuacji finansowej wydawnictw, małych nakładów i wpływ ekonomii na publikacje.

11. Znaczenie literatury w codziennym życiu Iranu

Analiza znaczenia literatury w codziennym życiu Iranu, podkreślając jej obecność w spotkaniach towarzyskich.

12. Amatorskie spotkania literackie i ich znaczenie

Opis amatorskich spotkań literackich i ich rolę w intelektualnym życiu Iranu.

13. Kryzys ekonomiczny i wydawnictwo

Refleksja na kryzys ekonomiczny w Iranie i jego wpływ na wydawnictwo.

14. Literatura i kultura w Iranie pod cenzurą

Rozmowa o zróżnicowaniu społeczeństwa irańskiego, jego podziałach i protestach, a także o sytuacji mniejszości etnicznych i religijnych.

15. Role pisarza w Iranie

Diskussja o roli pisarza w Iranie, jego odpowiedzialności społecznej i wyzwaniach związane z emigracją i cenzurą.

Szukaj w treści odcinka

Wpisz frazę, aby wyszukać treść w transkrypcji tego odcinka

Ostatnie odcinki