Mentionsy

Katastrofa w Czarnobylu to jedna z największych tragedii technologicznych XX wieku.

W tym odcinku cofamy się do nocy z 26 kwietnia 1986 roku, kiedy w bloku nr 4 elektrowni jądrowej w Czarnobylu rutynowy test bezpieczeństwa zamienił się w katastrofę, która na zawsze zmieniła Europę.

Opowiadam krok po kroku o wydarzeniach tamtej nocy, o strażakach i likwidatorach, ewakuacji Prypeci, politycznych konsekwencjach katastrofy oraz o tym, jak Czarnobyl wygląda dzisiaj.

Serdecznie dziękuję za Wasze wsparcie w serwisie patronite.pl Elektrownia Jądrowa w Czarnobylu stoi na płaskim, porośniętym sosnowymi lasami i mokradłami terenie dzisiejszej północnej Ukrainy.

15 km na południe od elektrowni znajdowało się niewielkie, stare miasteczko Czarnobyl, którego historia sięga średniowiecza i które przez stulecia było zwyczajnym prowincjonalnym punktem na mapie, z drewnianą zabudową, targiem,

Gdy rozpoczęto budowę elektrowni, czternastotysięczny Czarnobyl stał się zapleczem administracyjnym i logistycznym dla inwestycji, lecz nigdy nie był jej sercem ani symbolem nowoczesności, ponieważ tę rolę miało odegrać zupełnie inne miasto, zaprojektowane od podstaw jako wizytówka radzieckiej epoki atomu.

Elektrownia w Czarnobylu była jedną z największych inwestycji energetycznych Związku Radzieckiego i dumą radzieckiej inżynierii, a jej reaktory typu RBMK należały do najpotężniejszych na świecie, zaprojektowanych tak, aby produkować ogromne ilości energii elektrycznej dla Kijowa i północnej Ukrainy.

Gruby Podcast, Czarnobyl, Prypeć, Walerij Legasow.

W kolejnych miesiącach rozpoczęto więc budowę nowego miasta dla pracowników elektrowni i ich rodzin, około 50 km od Czarnobyla.

Pojawiło się zjawisko określane później jako syndrom Czarnobyla,

Część ewakuowanych wróciła do pracy przy elektrowni, która mimo katastrofy nadal funkcjonowała przez wiele lat, a ostatni reaktor w Czarnobylu wyłączono dopiero w 2000 roku.

W ciągu jednego popołudnia zniknęło całe miasto, pełne młodych rodzin, szkół i parków, a jego mieszkańcy zostali rozproszeni po różnych regionach, próbując odbudować codzienność w świecie, który po katastrofie w Czarnobylu nie był już taki sam.

A Ananenko i Bespałow dożyli sędziwego wieku, stając się żywymi dowodami na to, że w samym sercu czarnobylskiego piekła zdarzały się cuda podyktowane niezwykłym profesjonalizmem i zimną krwią.

W kolejnych dniach do Czarnobyla kierowane są tysiące żołnierzy, strażaków, pilotów oraz inżynierów, którzy tworzą improwizowaną armię ratunkową, później nazwaną likwidatorami.

Dlatego Czarnobyl stał się jedną z największych operacji ratunkowych w historii świata, prowadzoną w warunkach, których wcześniej nikt nie potrafił sobie nawet wyobrazić.

Jednak fizyka nie zna granic państwowych i to właśnie w poniedziałkowy poranek 28 kwietnia prawda zaczęła wychodzić na jaw w szwedzkiej elektrowni atomowej Forsmark, oddalonej o ponad 1000 km od Czarnobyla.

Dopiero o godzinie 18.00 specjaliści dowiedzieli się z radia BBC, że chodzi o Czarnobyl.

Radziecka propaganda, osaczona przez fakty płynące z Zachodu, zareagowała w sposób typowy dla tamtego systemu, emitując w wieczornym wydaniu programu informacyjnego WRIEMIA piętnastosekundowy, suchy komunikat o awarii w elektrowni atomowej w Czarnobylu.

Na atomowej elektrostancji w Czarnobylu wydarzyła się awaria.

A Czarnobyl z miejsca pracy tysięcy ludzi zmienia się w symbol technologicznej tragedii i jedną z najbardziej skażonych stref na świecie.

Choć budowa sarkofagu symbolicznie zamknęła najtragiczniejszy rozdział katastrofy, życie wokół elektrowni nie zatrzymało się całkowicie, ponieważ państwo, które zmagało się z kryzysem energetycznym, zdecydowało się utrzymać działanie pozostałych bloków reaktora, sprawiając, że Czarnobyl przez kolejne lata pozostawał jednocześnie miejscem katastrofy i pracującą elektrownią.

Wraz z zatrzymaniem trzeciego reaktora zakończyła się historia produkcji energii elektrycznej w Czarnobylu, lecz sama elektrownia nie przestała istnieć, ponieważ rozpoczął się długotrwały proces likwidacji instalacji, zabezpieczania paliwa jądrowego i utrzymania infrastruktury wokół zniszczonego reaktora, który trwa do dziś i sprawia, że Czarnobyl pozostaje miejscem pracy inżynierów, techników i naukowców jeszcze wiele dekad po katastrofie.

Składa się ona głównie z krzemianu cyrkonu z domieszką uranu i została nazwana czarnobylitem.

A dzisiejszy Czarnobyl paradoksalnie stał się jednym z największych i najbogatszych rezerwatów przyrody w Europie.

Nie możemy także zapomnieć o legendarnym już czarnym ptaku z Czarnobyla, czyli rzekomej skrzydlatej istocie o czerwonych oczach, którą wielu świadków miało widzieć krążącą nad elektrownią w dniach poprzedzających wybuch, co miało być złowieszczym znakiem nadchodzącej zagłady.