Mentionsy

Historie arturiańskie
16.10.2025 04:00

#113 Czym były numerus clausus i getto ławkowe? (część 2)

To ważny i poważny odcinek. Zajmujemy się jednym z najbardziej wstydliwych rozdziałów w historii polskiego szkolnictwa wyższego zjawiskiem numerus clausus i tzw. getta ławkowego. Czym były te praktyki na przedwojennych uniwersytetach? Ile w ich obrazie jest mitu, a ile historycznej prawdy? O tym opowiadają prof. Przemysław Żukowski, dyrektor Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, oraz Patrycja Szczurek, pracowniczka tegoż Archiwum. Przyglądamy się, jak i dlaczego te praktyki się pojawiły, jakie miały społeczne i polityczne uzasadnienia, kto im się sprzeciwiało, jakie piętno pozostawiły w polskim życiu akademickim. Rozmawiamy też o codzienności studentów w czasach, czy dyskryminacja stawała się częścią uniwersyteckiego krajobrazu?

Zapraszam do odsłuchu 🎧

 

🔴 https://patronite.pl/sigillum

☕ https://buycoffee.to/sigillum.authenticum

 

Prowadzenie: Artur Wójcik (Sigillum Authenticum)

Goście: dr hab. Przemysław Żukowski, prof. UJ; Patrycja Szczurek (Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego)

Montaż: Mirek Kubic

#historiearturiańskie #publichistory

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 23 wyników dla "Uniwersytetu"

Na te pytania odpowiedzą prof. Przemysław Żukowski, dyrektor archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Patrycja Szczurek, pracowniczka tegoż archiwum.

Audytor Uniwersytetu.

Stawia problem i stajesz przed dziekanem wydziału czy rektorem uniwersytetu.

stanęcia przed dziekanem czy lektorem uniwersytetu, a jeszcze w celu otrzymania nagany, że uwłacza godności akademika, godności i powagi uniwersytetu.

Natomiast jest to relegowanie, czy na przeciąg jakiegoś okresu czasu, no wówczas rok akademicki składał się z trzech trymestrów, czyli na przykład relegowanie z uniwersytetu na jakiś okres, jeden, dwóch, trzech trymestrów, czyli w przypadku trzech trymestrów jednego roku, powodował utratę tych okresów studiów.

Z racji bycia studentem i z racji wystąpień w murach uniwersytetu.

No więc, i znowu wrócę, jakbyśmy nie używali słów gorszących, nielicujących z powagą uniwersytetu, godnością akademika i tak dalej, i tak dalej, bo tak, tak było.

Natomiast nie możemy tego przełożyć na obraz całości uniwersytetu.

W kwestiach, jak pewne rzeczy rozciągają się na całość funkcjonowania Uniwersytetu.

Ale teraz tak, czy wtedy tak myślał, czy tak myślał wszyscy studenci tego uniwersytetu?

Tutaj bądźmy ostrożni i nie przekładajmy mimo wszystko osób, które najgłośniej krzyczą na całość Uniwersytetu, co nie zmienia faktu, że nie wybielam tutaj tej sytuacji, jaka miała miejsce szczególnie w drugiej połowie lat 30., bo tak jak...

Józef Cyrankiewicz, ówczesny student Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Natomiast właśnie to, co powiedziałeś, koło pacyfistów, przecież koło młodzieży państwowej i tak dalej, było mnóstwo organizacji w ramach Uniwersytetu, czy Jagiellońskiego, czy każdych innych, którzy się przeciwstawiali temu, a na pewno się nie zgadzali na takie sytuacje, na takie wystąpienia.

Jest to prawda, że pod domem rektora Natansona, rektora uniwersytetu została podłożona bomba.

niewyobrażalna rzecz, że coś takiego przyszło komukolwiek do głowy, bo znowu ta godność i powaga uniwersytetu, która ma być, nie wiem, apolityczna, nauka nie ma mieć barw ani politycznych, ani wyznaniowych i tak dalej.

A tutaj mamy do czynienia z takim barbarzyńskim atakiem na osobę rektora uniwersytetu.

Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego przygotowuje edycję źródeł dotyczących tych trudnych czasów z uwzględnieniem kwestii numerus clausus i getta ławkowego.

apel pani doktor Natalii Judzińskiej od konsortes już chyba przed dwóch lat, żeby upamiętnić, wzmożyć badania nad tą trudną przeszłością i relacjami polsko-żydowskimi w ogóle w murach Uniwersytetu II Rzeczpospolitej.

Chociażby nie ma drugiego uniwersytetu, który w 2004 roku profesor tegoż Uniwersytetu Świętej Pamięci Mariusz Kulczykowski wydał książkę o Żydach, studentach Uniwersytetu Jagiellońskiego, to jest 21 lat temu.

Numerus Clausus i getto ławkowe pozostają obecne w pamięci i historii Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Nie cofnie się postulatów odrzydzenia uniwersytetu, nie cofnie się postulatów wykluczania kogokolwiek.

Oczywiście spłycam to, ale to chodzi o to, żeby to nie ma, nie zależy nam na tym, żeby stwierdzić, dobra, tu był antysemityzm, ty jesteś, nie wiem, niegodny, nie wiem, bycia profesorem uniwersytetu i tak dalej.

W murach uniwersytetu te wspólne relacje, te wspólne kwestie studenckie, przyjęcia na studia, funkcjonowania wspólnego, jak one tutaj funkcjonowały.