Mentionsy

Odkrycia, badania i teorie podajemy w przystępnej formie w poniedziałki, środy i piątki o 13.

Daj znać, zasubskrybuj i zaobserwuj Radio Kampus.

Słuchaj Radio Kampus gdziekolwiek jesteś.

Wejdź na www.radiokampus.fm

Przyzwyczailiśmy się już, że czady GPT możemy poprosić praktycznie o każdą przysługę, choćby o napisanie wiersza.

Tym tematem zajmuje się nasza dzisiejsza rozmówczyni Maja Stańko z Wydziału Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im.

Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Zacząłbym naszą rozmowę od takiego wątku, które zresztą od pani dostałem, mianowicie takiego badania, które porównuje wiersze pisane przez licznych angielskojęzycznych poetów, takich jak Szekspir czy Plath.

Pomiędzy tymi różnymi twórcami w tej całej plejadzie znalazł się np.

I właśnie te teksty, te wiersze zostały przedstawione słuchaczom, czytelnikom i zadane im zostało pytanie, które są lepsze.

I odpowiedź padła.

Lepsze, prostsze, bardziej zrozumiałe jest poezja tworzona przez generatywną sztuczną inteligencję.

Rzeczywiście wyniki tego badania są bardzo, bardzo interesujące i też no właśnie troszkę mają taki kontrowersyjny charakter.

Pierwszą ważną rzeczą, która tutaj się pojawiła, to jest taka trudność uczestników badania w rozróżnieniu, kto jest autorem danego utworu poetyckiego, danego wiersza.

I to jakby pokazuje, że sztuczna inteligencja potrafi rzeczywiście

Na bardzo wysokim poziomie imitować twórczość wybitnych poetów, przy czym okazało się, że kiedy uczestnicy byli pytani o to, kto jest autorem danego utworu, to często też wskazywali, że autorem wiersza jest człowiek, podczas gdy autorem była sztuczna inteligencja.

Jednocześnie wskazując na autorstwo człowieka, mówili o tym, że te wiersze są prawdopodobnie ich zdaniem łatwiejsze w odbiorze, zawierają więcej piękna, mają ładniejszy rytm.

Mówiąc krótko, były dla nich bardziej przystępne.

Autorzy tego badania wskazują, że występuje takie ciekawe zjawisko, kiedy ludzie zaczynają odbierać twórczość sztucznej inteligencji,

Jako bardziej ludzką niż twórczość człowieka, niż wybitnych poetów, co może być związane z tym, że ta twórczość ma jednak bardziej przystępny charakter.

Często jest tak, że twórczość wybitna wiąże się też z wysokimi kwalifikacjami w danej dziedzinie i dla takiego przeciętnego odbiorcy, który nie jest jakby szczególnie zainteresowany jakimiś nurtami w poezji, jakimiś środkami nowoczesnymi,

Kampus Nauka w Poznaniu.

Badania, o których mówimy, to są badania z Uniwersytetu w Pittsburghu.

I o ile taką średniość, można powiedzieć, tej poezji można wywnioskować z tego, jak w ogóle działa generatywna sztuczna inteligencja, która z tych ogromnych korpusów danych

Może to wynikać

Może to wynikać z takiego przypuszczenia, czy takiego nastawienia odbiorców, uczestników tego badania, że wysoki stopień skomplikowania danego utworu poetyckiego, jakaś jego duża abstrakcyjność i mniejsza zrozumiałość

Jest wynikiem właśnie tego, że skonstruowała ten wiersz maszyna.

Czyli takie nastawienie, że jeżeli algorytm tworzy jakieś dzieło, to ono prawdopodobnie będzie dużo bardziej skomplikowane niż dzieło ludzkie, ponieważ na tym polega działanie właśnie maszyny, że potrafi robić bardziej skomplikowane rzeczy niż człowiek.

I z tego przekonania właśnie może wynikać takie nastawienie, że te prostsze utwory to są wygenerowane przez człowieka.

A te bardziej skomplikowane, takie, które są też niezrozumiałe do końca, takie, w których czasami trudno jakby jakoś tak dokładnie rozpoznać intencje autora, że będą wygenerowane przez algorytmy i przez to jest takie wrażenie troszeczkę mniejszej zrozumiałości i te oceny są wręcz odwrotne, można powiedzieć.

Te badania, o których mówiliśmy właśnie i prowadzone na Uniwersytecie w Pittsburghu i prowadzone na Uniwersytecie im.

Adama Mickiewicza w Poznaniu pod kierownictwem naszej dzisiejszej rozmówczyni dr Maji Stańko-Kaczmarek mają dosyć wspólny mianownik tego jak my jako ludzie jesteśmy w stanie postrzegać poezję tworzoną przez algorytmy generatywnej sztucznej inteligencji, więc panią jako

Szefową tego projektu badawczego chciałbym zapytać o to, skąd się w ogóle wziął pomysł, żeby akurat tę część powiedzmy twórczości algorytmów przebadać.

Faktycznie to jest jakby bardzo interesujący temat i można powiedzieć, że inspiracją do tego badania były różne badania na temat, różne wcześniejsze badania na temat twórczości sztucznej inteligencji, przy czym te wcześniejsze badania dotyczyły przede wszystkim twórczości plastycznej, czyli malarstwa, ewentualnie takich

Rozwiązań na zasadzie szukania jakiś kreatywnych pomysłów, czyli tylko na takim poziomie mentalnym.

Nie spotkaliśmy się z wcześniejszymi badaniami dotyczącymi poezji, stąd byliśmy zainteresowani, czy te wyniki, które otrzymują badacze na temat odbioru twórczości sztucznej inteligencji w innych dziedzinach,

Będą też występowały w obszarze twórczości literackiej.

Inspiracją oczywiście były też silne reakcje, takie emocjonalne i liczne komentarze, które wiążą się z działalnością w ogóle i korzystaniem ze sztucznej inteligencji w wielu, wielu różnych obszarach, bo jak łatwo zauważyć, możemy spotkać się zarówno z głosami

Jak to wszystko będzie dalej funkcjonować, skoro sztuczna inteligencja tak naprawdę okazuje się mieć możliwości zastępowania działalności człowieka w wielu różnych obszarach, również w obszarze twórczości, chociażby tutaj w branżach kreatywnych, ale oczywiście można powiedzieć, że praktycznie już w każdej dziedzinie.

Więc z jednej strony liczne obawy, liczne pytania i wątpliwości, z drugiej strony duży entuzjazm, chociażby widoczne w cenach, które zaczynają osiągać dzieła sztuki wygenerowane przez sztuczną inteligencję.

Ostatni taki rekord padł dla obrazu stworzonego przez robota humanoidalnego, który nazywa się

Aida i obraz przedstawiający Alana Turinga sprzedany został za kwotę miliona dolarów, czyli można powiedzieć ponad 4 milionów złotych polskich.

I to pokazuje, że mamy takie dwa typy reakcji i w związku z tym też dla nas jako psychologów bardziej interesujące było zbadanie jak właśnie ludzie reagują

To były takie dwa główne źródła inspiracji, żeby sprawdzić jak to wygląda w tym obszarze i czy również takie reakcje się pojawiają.

Jak w takim razie można to badać na osobach, tak żeby być w stanie faktycznie już z naukowego punktu widzenia dowieźć tych różnych punktów widzenia?

Sposobów badania nad twórczością sztucznej inteligencji jest kilka.

Czasami odbywa się to w taki sposób, że uczestnicy badania otrzymują do oceny dzieła, które są wygenerowane częściowo przez sztuczną inteligencję, a częściowo przez człowieka.

I te oceny są porównywane.

Wtedy można sobie zobaczyć jak wygląda średnia dla poszczególnych kategorii typu np.

Ocena jakiejś zrozumiałości dla dwóch typów dzieł wygenerowanych przez maszynę i stworzonych przez człowieka.

W naszym badaniu akurat chodziło troszeczkę jeszcze o coś innego.

Mianowicie chodziło o to, żeby sprawdzić, czy przy ocenie jednego utworu literackiego, który był stworzony

Przez jakby osoba, autorkę zajmującą się nieprofesjonalnie poezją, więc poezja miała charakter nieprofesjonalny, nie tak jak w tym poprzednim badaniu, o którym rozmawialiśmy i chodziło nam o sprawdzenie czy

Niezależnie od tego, że ten wiersz, ten utwór poetycki się nie zmienia i jest cały czas taki sam, osoby badane zmieniają swoje nastawienie w zależności od tego, jaką mają wiedzę na temat autora.

To znaczy dzieło, które oceniali było dla wszystkich identyczne, natomiast osoba badana z grupy, która była przekonana na temat tego, że

że autorem była sztuczna inteligencja, a nie człowiek, rzeczywiście te oceny dawały inne niż grupa osób, która była przekonana, miała wiedzę o tym, kto jest realnym autorem.

Więc wtedy mamy porównanie praktycznie tego samego utworu, który się nie zmienia na te same właściwości, w zależności od tego, jakie kto ma przekonanie o

I w bardzo ładny sposób można wtedy zauważyć, że wystarczy sama wiedza na ten temat, kto stworzył dzieło, a już reakcje odbiorców są inne i już pojawiają się pewnego typu uprzedzenia wobec twórczości właśnie sztucznej inteligencji.

I wracamy do naszej rozmowy z dr Mają Stańko-Kaczmarek z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu i do rozwiązania tej zagadki, jak ta świadomość tego, kto jest twórcą danego wiersza wpływa na to, w jaki sposób jest odbierany, więc oddaję pani głos.

Wyniki tego badania okazały się bardzo ciekawe, ale też częściowo dla nas zaskakujące.

Pytaliśmy uczestników badania o to, jak oceniają utwór poetycki pod kilkoma względami.

Zakładaliśmy, że we wszystkich tych kategoriach wiersze przypisane sztucznej inteligencji będą otrzymywać jakby niższe wyniki niż wiersze przypisane człowiekowi.

Była też tutaj dodatkowa grupa badawcza, która otrzymała informację, że autorem tego wiersza może być człowiek lub może być sztuczna inteligencja.

I chcieliśmy sprawdzić, czy w takim przypadku również wiersze typowo wygenerowane według wiedzy badanych przez sztuczną inteligencję będą miały niższe wyniki w porównaniu z takim niejednoznacznym autorstwem.

Częściowo faktycznie wyniki pokryły się z naszymi oczekiwaniami, ponieważ osoby badane, przekonane o tym, że autorem wiersza jest AI,

Stwierdzały, że wiersz jest dużo mniej oryginalny, że właściwie jest dosyć sztampowy, że nie wzbudza w nich zbyt wielu emocji i że właściwie to nie jest aż tak piękny jak wiersz w sytuacji stworzenia go przez człowieka.

Dodatkowo osoby badane, i to było małe zaskoczenie, uważały, że ten wiersz jest trudniejszy w odbiorze,

Ponieważ prawdopodobnie miały taki kłopot z identyfikacją z autorem, z odczuciem jakichś takich empatycznych doświadczeń wobec sztucznej inteligencji.

Być może również z tym oczekiwaniem, o którym mówiliśmy przy poprzednim badaniu, że sztuczna inteligencja tworzy jakby mniej zrozumiałe konstrukcje.

Natomiast jeśli chodzi o poczucie jakiejś takiej spójności, logicznego sensu tego wiersza, to zarówno osoby przekonane o twórczości sztucznej inteligencji, jak i realnej autorki tego wiersza oceniały ten wiersz jako logiczny i spójny.

Natomiast bardzo zaskakująco okazało się to, że przy porównaniu przekonania, że autorem jest sztuczna inteligencja z przekonaniem,

Że nie wiemy, kto jest autorem, ale może nie być sztuczna inteligencja.

U osób badanych prawdopodobnie już obudzone zostały uprzedzenia i niejako pewna podejrzliwość, bo okazało się, że wyniki w ocenie wiersza w tych grupach się nie różnią.

Czyli jeżeli tylko pojawiła się sugestia, że autorem może być sztuczna inteligencja albo człowiek, to to autorstwo człowieka już niestety miało mniejsze znaczenie.

I oceny też w większości były dużo bardziej negatywne, także przypominały one ocenę typowo wiersza właśnie stworzonego przez sztuczną inteligencję.

I to rzeczywiście było dla nas zaskakujące, że ludziom wystarczy pewna sugestia i uruchamiają się mechanizmy psychologiczne, które sprawiają, że zaczynamy z większą rezerwą i większą krytyką

Podchodzić do twórczości, która została nam przedstawiona.

Skoro w takim razie ta autentyczność, którą tak bardzo cenimy w twórczości ludzkiej, jest trochę, można powiedzieć, takim efektem placebo, to czy widzi pani, jak może w takim razie widzi pani przyszłość w ogóle twórczości czy branży kreatywnej w obliczu AI i tego, jak postrzegamy ją jako ludzie?

To jest bardzo interesujące pytanie i takie pytanie, które stawia sobie wielu z nas, również wielu twórców, którzy zastanawiają się po pierwsze nad tym, czy sztuczna inteligencja może być w jakiś korzystny sposób wykorzystana na rzecz kreatywności, biorąc pod uwagę to, że ma ona jednak swoje ograniczenia,

I to, że odbiorcy nie są tak entuzjastycznie nastawieni, jak mogłoby się wydawać albo moglibyśmy mieć nadzieję i dlatego sama informacja o tym, że

Algorytm został wykorzystany do twórczości, sprzyja jakby bardziej negatywnym ocenom.

Natomiast wynika to również oczywiście z tego, że ludzie mają taką informację, taką wiedzę ogólną, że zarówno twórcy jak i odbiorcy, że algorytmy działają jednak na pewnym dostępnym zbiorze danych.

Czyli operują tym, co można powiedzieć już było i mogą stanowić tylko jakiś rodzaj powtórki albo ewentualne przedłużenie dzieł, które już powstały.

I że nie operują tym doświadczeniem emocjonalnym, tym doświadczeniem ludzkim, więc tym pierwiastek, który jest taki typowy dla twórczości ludzkiej, jak doświadczenie emocjonalne.

Autentyczność, intencja stworzenia jakiegoś dzieła, no niestety tutaj nie mają miejsca, póki co, na ten moment i w związku z tym rzeczywiście to pytanie nie ma jeszcze jednoznacznej odpowiedzi.

Niemniej, okazuje się w różnych badaniach, że jeżeli mamy do czynienia z taką sytuacją, że udaje się połączyć

Kompetencje człowieka, czyli na przykład te jego intencje stworzenia jakiegoś dzieła, jego autentyczność i chęć ekspresji, podzielenia się swoim doświadczeniem z odbiorcami przy jednoczesnym wykorzystaniu sztucznej inteligencji, to tego typu dzieła, które mają taki łączący charakter, które integrują ten pierwiastek ludzki z działalnością maszyny,

Jesteśmy tak naprawdę dopiero u progu, można powiedzieć, tej rewolucji generatywnej sztucznej inteligencji.

Dopiero pierwsze paru lat tak naprawdę stykamy się z tym dopiero, więc bardzo ciekawy jak zresztą ta kwestia będzie ewoluować dalej.

Moją dzisiejszą rozmówczynią była dr Maja Stańko-Kaczmarek z Wydziału Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im.

Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Bardzo dziękuję za dzisiejszą rozmowę.

Dziękuję również.