Mentionsy

Słuchasz audycji Kampus Nauka.

Odkrycia, badania i teorie podajemy w przystępnej formie w poniedziałki, środy i piątki o 13.

Podoba Ci się?

Daj znać, zasubskrybuj i zaobserwuj Radio Kampus.

Ze mną jest doktorantka Joanna Kika z Zakładu Biologii, Parazytologii i Botaniki Farmaceutycznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego.

Dzień dobry.

Dzień dobry, witam serdecznie.

Zajmuje się Pani badaniem właściwości matchy, czyli herbaty, która zdobywa coraz większą popularność.

Podbija kawiarnie, sklepy, social media.

Czy rzeczywiście działa tak cudownie, jak się o niej mówi?

Ile w tym nauki, a ile mody?

O tym zaraz porozmawiamy.

Ale na początek, czym matcha różni się od zwykłej zielonej herbaty?

Matcha jest na tyle specyficzną herbatą, ponieważ jej proces hodowli, proces rozwoju się tutaj, uprawy generalnie, się różni od takiej typowej zielonej herbaty tym, że jej krzewy przez większość czasu wzrostu jest zacieniona takimi specjalnymi, tradycyjnymi bambusowymi płachtami, więc te promienie słoneczne

Które promują rozwój niektórych związków.

Będą ograniczone w herbacie matchy, ale przez to zacienienie inne związki fenolowe mogą być na wyższym poziomie.

Natomiast też finalny produkt, czyli to co szeofraktycznie ten napój robimy, to jest w herbacie matcha zmielony cały liść herbaciany.

Więc my finalnie spożywamy wszystko co ta herbata,

Co ta roślina nam może dostarczyć?

Natomiast w samej herbacie takiej tradycyjnej to jedynie napar, czyli to co przeszło do samej wody spożywamy.

Więc tutaj bodźactwo tych związków w herbacie matcha może być dużo, dużo większe.

No właśnie, wspomniała Pani o związkach fenolowych.

Jakie jeszcze inne substancje aktywne zawiera ta herbata, które decydują też o jej właściwościach zdrowotnych?

Więc tak, w naszych badaniach na przykład wyszło, że herbata matcha zawiera całkiem sporo tej kofeiny.

Jest to mniejsza idos, jeżeli chodzi w porównaniu do kawy, ale w połączeniu z L-teaniną, czyli takim związkiem

Pobudzającym, charakterystycznym dla herbat, ona działa synergicznie z kofeinem, ale redukuje jej negatywne skutki, czyli taką nerwowość czy takie fizyczne pobudzenie, a wspiera pobudzenie poznawcze, czyli to jak my się uczymy, jak my się skupiamy, więc przy pracy umysłowej

Herbatę, szczególnie herbata zielona, będzie tutaj pozytywnie wpływać.

A czy badania naukowe faktycznie potwierdzają jej takie prozdrowotne działanie?

Czy to gdzieś tam jest duża doza marketingu?

Jak też wypada w badaniach klinicznych z udziałem ludzi, jeśli w ogóle takie są?

Czy mamy już inne dowody?

Czy właśnie poruszamy się w sferze badań in vitro i na modelach zwierzęcych?

Więc tak, jeżeli chodzi o badania na ludziach, jest ich naprawdę bardzo mało, więc o badania kliniczne jakby dopiero walczymy.

My z naszym zespołem faktycznie te badania in vitro prowadziliśmy, jeżeli chodzi o aktywność enzymów antyoksydacyjnych, czyli to jak herbata matcha będzie wpływać na obronę antyoksydacyjną organizmu, tą wewnętrzną i faktycznie wpływa bardzo pozytywnie.

Więc tutaj to może być świetne wsparcie dla organizmu, jeżeli chodzi o to, czy to jest moda, czy też nie, to w większości badań naukowych tutaj zielona herbata wypada bardzo dobrze, jeżeli chodzi o związki czy fenolowe, czy właśnie potencjał antyoksydacyjny, ale właśnie biorąc pod uwagę to, że my w herbacie matcha spożywamy wszystkie te składniki, które są w tej roślinie,

To może prowadzić do tego, że ona będzie przodowała, jeżeli chodzi o takie właściwości prozdrowotne, jeżeli chodzi o wszystkie rodzaje herbat.

Rozumiem, czyli jej regularne picie, można powiedzieć, że wpływa na poziom stresu oksydacyjnego w organizmie, w sensie go obniża.

Tak, badania na to jak najbardziej wskazują, że ona będzie jak najbardziej tutaj wspierać tą obronę oksydacyjną organizmu.

Natomiast my jeszcze w naszych badaniach naukowych badaliśmy stricte właściwości odżywcze tego proszku matchy i bardzo fajnie tutaj też te wyniki pokazywały, że może działać prozdrowotnie, biorąc pod uwagę chociażby zawartość błonnika pokarmowego, którego naprawdę jest bardzo dużo w samym proszku tutaj herbaty, więc jako takie wsparcie, czy mikroflory jelitowej.

Names mentioned, czyli co o tej zielonej herbacie mówi nauka.

Uzupełnienie naszej diety to jest naprawdę świetny produkt.

Czyli też myślę sobie, że prawdopodobnie może wpływać, może wspierać profilaktykę chorób cywilizacyjnych, jak nie wiem, cukrzyca czy miażdżyca.

Pewnie coś o tym badania też mówią.

Tak, tak, jak najbardziej.

Tutaj różnorakie mechanizmy mogą działać.

Więc biorąc pod uwagę jej skład chemiczny, skład jej składników bioaktywnych, naprawdę sugeruje na to, że to może być uzupełnieniem naszej codziennej diety i wspierać

Nasze działania takie prozdrowotne też jako profilaktyka świetnie tutaj będzie jak najbardziej wpływać.

A czy matcha może zastąpić kawę?

Jak wygląda porównanie ich działania na organizm?

Szczególnie chodzi mi tutaj o wpływ na układ nerwowy i też na sen, na jakość snu.

Przez to, że zielona herbata zawiera mniej tej kofeiny, bo naprawdę jest to stanowczo mniej, bo jeżeli mówimy o kawie, to w 100 gramach

Nawet około 40 miligram tej kofeiny będzie.

W naszych badaniach wyszło, że w 100 gramach około 2-2,5 miligram tylko tej kofeiny jest.

Natomiast sama matcha właśnie poprzez połączenie z teaniną, L-teaniną, będzie faktycznie wpływać na funkcje poznawcze.

I o ile już to właśnie takie działanie jest badane, jeżeli chodzi o

Jakieś takie badania kliniczne, czy też o poprawę nastroju, więc tutaj są to bardziej takie obserwacyjne badania na ten moment, ale mam nadzieję, że to jak najbardziej będzie wchodziło w takie typowe badania kliniczne, żeby zobaczyć, czy ta herbata matcha ma naprawdę wpływ na to, jak się czujemy, na to, jak nasze funkcje poznawcze

Działają.

Natomiast jeżeli chodzi o takie obserwacyjne badania, to naprawdę herbata, tutaj zielona herbata matcha wspiera te funkcje poznawcze.

Więc mam nadzieję, że długofalowo też może wpływać też profilaktyczne, czy na choroby neurodegeneracyjne, czy tutaj jeżeli chodzi o problemy z pamięcią, czy z takim brakiem koncentracji, czy też skupienia.

Natomiast co też warto zauważyć w porównaniu z prawą,

Herbata matcha, generalnie herbata zielona, może być delikatniejsza dla układu pokarmowego i przez to np.

jeżeli ktoś gdzieś tutaj skarży się na objawy bólu brzucha czy refluksowe, to herbata matcha może być lepszym wyborem niż stricte kawa.

No właśnie miałam pytać, czy są jakieś przeciwwskazania do picia matchy, bo wiadomo, że do kawy pewne są tutaj, czy jeśli ktoś ma refluks, albo też u kobiet w ciąży są pewne ograniczenia co do ilości kofeiny w diecie, a czy są jakieś przeciwwskazania, jeśli chodzi o matcha?

Na pewno, jeżeli ktoś ma niedobory żelaza, to tutaj bym uważała, jeżeli chodzi o stosowanie

Herbaty matcha, ogólnie herbat czy właśnie kawy dookoła posiłków, bo może zaburzać wchłanianie żelaza.

Natomiast też kobiety w ciąży powinny unikać nadmiaru zielonej herbaty w swojej diecie.

Więc to na pewno są takie pierwsze, najważniejsze przeciwwskazania do ograniczenia, czy też gdzieś tam unikania jednak dużej ilości zielonej herbaty, szczególnie tutaj herbaty matcha.

A jakie składniki mogą zaburzać wchłanianie żelaza?

To tutaj na pewno taniny, błonnik poczarmowy, czyli takie, które też w innych herbatach znajdziemy te związki, które będą...

Niestety w układzie pokarmowym zaburzać to wchłanianie.

W sumie to na co zwrócić uwagę w takim razie kupując matchę?

Czy też jakość tej matchy ma przełożenie na właściwości zdrowotne?

Tak i to olbrzymie.

Na co możemy zwrócić uwagę wybierając w ogóle matchę, to na pewno jej barwa.

Im bardziej intensywna, zielona, taka neonowa,

Tym lepiej i tym więcej tych związków bioaktywnych prawdopodobnie będzie w tej matchy też.

Ona powinna być szczelnie zamknięta, żeby nie było

Dostępu powietrza, ale również światła, czy też wysoka temperatura może wpływać na zanieczanie tych związków bioaktywnych, więc warto zwracać na to uwagę i też u siebie w domu po prostu trzymać ją, najlepiej szczerze mówiąc w lodówce, żeby jak najwięcej tutaj tych związków spożyć po prostu finalnie w tym naparze.

Bo są też suplementy, które zawierają matcha i czy właśnie ta zawarta w suplementach działa tak samo jak ta pita jako napój?

Ciężko stwierdzić, szczerze mówiąc.

Natomiast też pytanie jaka ilość tam jest użyta.

Czy jest to wsparcie?

Więc generalnie nie mamy takich badań, które by powiedziały, jaka jest wymagana ilość do wykazania konkretnych właściwości.

Więc nie wiem, czy jest to po prostu wydajny proces, żeby spożywać ją również w suplementach, czy po prostu nie szkoda miejsca na jakiś inny związek, a spożywać po prostu samą matchę osobno jako napój.

Też to jest fajny rytuał picia matchy i on się też przygotowuje w troszeczkę inny sposób.

Są specjalne przyrządy do przygotowywania naparów herbaty matcha, czyli taka bambusowa miotełka.

Którą mieszamy sam napar, żeby właśnie rozpuścić nasz proszek, żeby nie doprowadzić do tego, żeby były grudki w naszym naparze.

Więc to też jest taka specyficzna rutyna, którą myślę, że warto wprowadzić do swojej codzienności.

Więc niestety tutaj pani nie odpowiem stricte, czy jest to fajne jakby włączenie, jeżeli chodzi o suplementy, bo tutaj nie mam o co się oprzeć, jeżeli chodzi o takie stricte badania naukowe.

Jakie ilości, jak to powinno być standaryzowane też, czyli jaka jakość jest tej matchy.

Żeby faktycznie pozyskać te właściwości prozdrowotne, o które nam stricte chodzi.

Chciałabym jeszcze na chwilę wrócić do tych badań naukowych.

Czy tam jest zaznaczone, czy ta matcha pochodzi z Japonii, z Chin, nie wiem, z Korei czy z jakichś innych krajów azjatyckich?

Czy to ma znaczenie?

Generalnie tak.

Matcha może pochodzić z różnych faktycznie tutaj państw.

Ona stricte wywodzi się z Japonii, więc tutaj najwięcej myślę, że będziemy mieć japońskich

Ciekawe właśnie byłam na konferencji naukowej, żeby przedstawić te wyniki badań naszych w Seulu, czyli właśnie w Korei i tam matcha jest na każdym kroku.

Też w Polsce to powoli wchodzi, chociaż teraz już

Naprawdę jest dużo tych miejsc, gdzie albo możemy spróbować matchy, bo gdzieś tam w menu jest w kawiarniach, albo w ogóle otwierają się kawiarnie oparte na matchy, więc to jest naprawdę super.

Natomiast jak zaczynaliśmy ten projekt, czyli to był 2022 rok, czyli trzy lata temu ponad, to nie wszędzie ta matcha była dostępna.

Też jakościowo, smakowo nie stała na tak wysokim poziomie, jak teraz stoi moim zdaniem.

Jest to coraz bardziej popularne, ale też coraz bardziej przykuwa się uwagę do tego, żeby to był jakościowy produkt, ale też sposób przyrządzenia, żeby

Wielkie dzięki i do zobaczenia w kolejnym odcinku.

Names mentioned in English in English.

Tak, na początku jak matcha była na rynku, no to dużo osób mówiło, że to ma bardzo trawiasty smak, taki rybny wręcz, że mocno ten smak umami był odczuwalny, a teraz jest mnóstwo różnych produktów na rynku i też sama matcha lata jest połączona często z różnymi syropami, z jakąś pulpą truskawkową, więc naprawdę jest w czym wybierać.

Ale czy właśnie ta matcha dodawana do różnych wypieków, na jakiś ciast, babeczek, ciasteczek, czy to ma sens pod względem biodostępności tych składników wszystkich prozdrowotnych, które znajdują się w tym zielonym proszku?

Czy to już one tam po obróbce termicznej raczej nie mają tych właściwości?

Myślę, że mogą być znacząco zmniejszone pod kątem właśnie temperatury, bo nawet te same napary nie robimy, nie wyczujnujemy na wrzątku.

Ta temperatura zaparzania powinna wynosić tak mniej więcej 70-80 stopni, więc myślę, że wysokie temperatury, też jak wykonywaliśmy badania na samych naparach, no to te wysokie temperatury, gdzieś koło 100 stopni, czyli właśnie wrzątek, one wykazywały jednak troszkę mniejsze potencjał czy antyoksydacyjny, czy właśnie zawartość tych związków, bo one mogą być podatne na wysoką temperaturę.

Natomiast myślę, że

Tak czy siak dostarczy nam jakiś związków.

Jeżeli to nie będą czy te polifenole, czy związki fenolowe, to chociażby ten błonnik pokarmowy tutaj może być.

Czyli tak czy siak myślę, że benefity jak najbardziej będą z dodatku takiego.

Do jakiegoś produktu nawet, który będzie potem podgrzewany.

Są jakieś ciekawe nowe kierunki?

Jakiś konkretny obszar tematyczny?

Mam nadzieję.

Szczerze mówiąc mam nadzieję, że to faktycznie wejdzie do obszaru badań klinicznych.

Ja mam nadzieję na to, że jednak ten kierunek kognitywny, ten neuroprotekcyjny

Będzie jak najbardziej rozszerzany, rozwijany, bo tutaj myślę, że naprawdę potencjał, raz, że profilaktyki różnych chorób właśnie tutaj, w tym chorób neurodegeneracyjnych jest duży, a im więcej znajdziemy produktów, które będą wspierały, czyli coś, co my możemy włączyć do naszej diety przy stosunkowo małym koszcie czy naszym poświęceniu, tym lepiej, więc naprawdę

Myślę, że profilaktyka to jest coś, na co powinniśmy zwracać uwagę i mam nadzieję, że w tym kierunku też tutaj klinicznie pójdziemy w badaniach.

Tak więc zachęcamy do spożycia sobie chociaż filiżanki matchy, no bo jak słyszycie, to nie tylko moda, to nie tylko marketing, ale jak się okazuje też dużo jest w tym nauki.

I właśnie o zielonej herbacie matcha rozmawiałam z doktorantką Joanną Kiką z Zakładu Biologii, Parazytologii i Botaniki Farmaceutycznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego.

Bardzo dziękuję za rozmowę.

Ja również bardzo dziękuję.