Mentionsy

Kultura Liberalna
13.12.2025 10:17

Co Hannah Arendt mówi o kłamstwie politycznym? Terlikowski, Góra

Hannah Arendt w swojej najlepiej znanej książce "Korzenie totalitaryzmu" pisze nie tylko o nazizmie i stalinizmie, ale przygląda się mechanizmom, które powodują, że totalitaryzm może w ogóle powstać.
Pokazuje także, jak kłamstwo polityczne może zdominować przestrzeń publiczną, niszcząc zdolność do odróżnienia prawdy od fikcji. W dobie dezinformacji, polaryzacji i mediów społecznościowych jej diagnozy nabierają nowego znaczenia.
O tym Sylwia Góra – szefowa działu literackiego – rozmawia z Tomaszem Terlikowskim - doktorem filozofii, publicystą, tłumaczem, pisarzem, dziennikarzem RMF FM, autorem wielu książek, m.in.: „Tylko prawda nas wyzwoli”, „Kościół (dla) zagubionych”, „Franciszek Blachnicki. Ksiądz, który zmienił Polskę”, „Koniec Kościoła, jaki znacie”, „Czy konserwatyzm ma przyszłość? Koniec Europy, jaką znamy” oraz razem z Karoliną Wigurą: „Polka ateistka kontra Polak katolik. Jedenaście sporów światopoglądowych” wydanych przez Kulturę Liberalną. 
Partnerem podcastu jest Instytut Goethego w Krakowie.
Projekt współfinansowany przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 22 wyników dla "Hanna Arendt"

Zapraszam Państwa do wysłuchania kolejnego podcastu w ramach naszego projektu o Hannie Arendt, którego partnerem jest także Instytut Goethego w Krakowie, a projekt współfinansowany jest przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej.

Ale dzisiaj będziemy rozmawiać o Hannie Arendt i właściwie takiej chyba najlepiej znanej książce tej filozofki, czyli Korzeniach totalitaryzmu.

I chciałabym zacząć oczywiście od nowatorstwa tej książki, bo ona została wydana w 51 roku i Arendt w zasadzie jako pierwsza zajęła się takim porównaniem nazistowskich Niemiec i stalinowskiej Rosji, co zresztą się...

Ale korzenie totalitaryzmu to jest przyjrzenie się dwóm tym dużym systemom i porównanie ich, a jednocześnie Hannah Arendt pisze tam coś większego, pokazuje pewien...

I rzeczywiście, jak się przyjrzeć naszej rzeczywistości, Hannah Arendt będzie bardzo aktualna, o tak bym powiedział.

Bardzo fajnie opowiedział pan trochę o tych trzech częściach, Hanna Arendt, zanim dochodzi do tej takiej najważniejszej dla nas, czyli tego porównania, najważniejszej czy może po prostu najlepiej znanej, tego porównania nazizmu do stalinizmu, ale właśnie ta część druga i imperializm to jest też ta opowieść, o czym pan teraz wspomniał, że

I to jest też bardzo aktualne, co pisze tam właśnie w tej drugiej części swojej książki Arendt.

To nie znaczy, że zawsze miała rację, bo siłą... Powiedzmy, że Kamil był ważny dla Arendt może jeszcze, że to było takie, bardziej bliżej było jakoś do niego.

Tak i do takich bardziej filozoficznych przemyśleń należy choćby to, że przypomnijmy 1951 rok i Hannah Arendt pisze o tym, że właśnie taka izolacja, samotność, brak wspólnoty to są warunki wstępne do totalitarnej dominacji właśnie.

A frustracja rodzi szukanie prostych, ideologicznych odpowiedzi, która się jeszcze dokonuje w miejscu, no bo tym miejscem, o którym w pewnym sensie mówi Hanna Arendt, to jest no choćby

To też jest fascynujące, że Arendt potrafi opisywać ten kryzys na przykład analizując powieść w poszukiwaniu straconego czasu.

W związku z tym te instytucje, które także pod wpływem lektury Arendt, chociaż oczywiście...

o której mówiła Hannah Arendt, czyli tej różnicy między motłochem a ludem.

To znaczy oczywiście Hannah Arendt pisze to zanim ten system powstał, tej ochrony.

Powiedział Pan, że Hanna Lent pisała to jednak w innej rzeczywistości, ale takie...

Hannah Arendt akurat jest wychowana w kulturze niemieckiej, urodzona w mieście Kanta.

Znaczy, nam się jest trudno pogodzić z faktem, nie tylko Hannah Arendt na to zwraca uwagę, na to zwracają uwagę liczni dwudziestowieczni myśliciele, także analitycy nauki.

że Hannah Arendt żyła w odrobinę prostszym świecie.

No to poza tym filozofowie zajmują się jakimiś tam drobiazgami, polityką czasem, jak Arendt, albo analizą języka, albo czymkolwiek innego, ale nie budują już wizji świata.

A wiemy, że całokowitej odpowiedzi nam nie może dać ani filozofia, nawet tak wybitna jak Hanna Arendt, ani nauki szczegółowe, ani nawet religia, bo religie też się wycofały z takiego powiedzenia, my wiemy wszystko.

A na pewno Hanna Arendt była osobą, która myślała.

Dlatego czytajmy Hanna Arendt.