Mentionsy

Karol Stefan Frycz, bo o nim mowa, był jednocześnie jednym z najbardziej gorliwych obrońców przewrotów XVIII i XIX wiecznych pośród młodych narodowców.

Zagłębiając się w światopogląd Frycza, dojdziemy jednak do wniosku, że wcale nie jest on niespójny.

Na warsztat weźmiemy tu jedną z płaszczyzn twórczości Frycza.

Dodajmy, Frycz był wyrazicielem kierunku narodowo-monarchistycznego, daleko bardziej wpływowym w kręgach narodowych niż np.

W istocie publicystyka Frycza to jeden ze szczytowych momentów polskiej syntezy narodowo-katolickiej, którą w 1927 roku zapoczątkował broszurą Kościół, Naród i Państwo sam Roman Dmowski.

Nie był z pewnością Frycz katolikiem letnim, niedzielnym, katolikiem tylko z nazwy, traktującym swoją religijność po macoszemu, takim, jakim zresztą przez większość życia był sam Dmowski.

W pismach Frycza znajdziemy nie tylko przejawy typowego dla jego generacji nacjonalizmu chrześcijańskiego, widać w nich próbę wpisania kategorii narodowych w katolickie, tak momentami głęboką, że można byłoby sobie zadać pytanie, czy wciąż mamy tu jeszcze do czynienia z nacjonalizmem?

Frycz idzie tu daleko.

Jego wołanie o nowy barok to znak charakterystyczny publicystyki Frycza.

Gloryfikując epokę przednowoczesną, Frycz kontestował więc oświeceniowy laicyzm, ale jednocześnie bardzo odległy był od jednostronnego postrzegania wieku świateł.

Frycz uważa, że symboliczne początki francuskiej nowoczesności należy datować nie na rok 1789, ale na początki panowania Ludwika XVI, kiedy to ostatecznie zatriumfował duch oświecenia.

Ciekawsze może nawet refleksję reprezentuje Frycz na gruncie odniesień do polskiej specyfiki.

Widzimy tu charakterystyczną dla Frycza tendencję do rozpatrywania historycznych postaci i zdarzeń w oderwaniu od prostych szablonów.

Myśl czasów oświecenia, myśl Kołłątaja i Staszica uznaje więc Frycz kategorycznie za błędną, bo niekatolicką, a i nie bez znaczenia, że krytykowaną przez Mickiewicza i Krasińskiego.

Przytoczmy dłuższy cytat z samego Frycza.

Jak chciał Frycz to właśnie wtedy ponownie pojawiają się na horyzoncie myśli ludzkiej prastare ideały równości ludzi, ale i nowe ideały oświecenia, podniesienia mas.

Prorewolucyjne ukierunkowanie monarchisty, ale tym razem u Frycza górę bierze nacjonalista widać bardzo wyraźnie.

Pisze Frycz, cytat.

Co więcej, również w ocenie dziejów XIX-wiecznych Frycz nie stoi po stronie ładu konserwatywnego.

Tymczasem wiosnę ludów nazywa Frycz właściwą wiosną narodów, które budziły się do nowego życia.

Szczególnie interesującym w kontekście tego wszystkiego, o czym tu piszemy, wątkiem jest stosunek Frycza do action français.

Fryczowi udaje się tego uniknąć.

W opublikowanej na łamach głosu monarchisty ankiecie o monarchii Frycz pisał, cytat Dążąc do Polski naprawdę narodowej, nie jestem zwolennikiem przeszczepiania zasad action français i monarchii francuskiej.

Ciekawe, że z dużym uznaniem recenzował Frycz popularną książkę Jamesa Thompsona, przywódcy Wielkiej Rewolucji Francuskiej, wydanie polskie 1938, której wywód był delikatnie rzecz ujmując prorewolucyjny, projakobiński wręcz.

Jak pisze dr Meller, Frycz zarzucał francuskim royalistom wybielanie ancien reżimu, negowanie faktu, że stary system nie odpowiadał już potrzebom emancypujących się warstw, które to dojrzały do wzięcia na siebie odpowiedzialności za państwo.

Powiedzmy nawet więcej, bo śmielej swoje wywody prezentował sam Frycz.

Wróćmy jednak do samego Frycza.

w co wierzył Frycz.

Co można wynieść z lektury Frycza?

Być może na oryginalności przemyśleń Frycza w łonie jego pokolenia zaważyła pewna tendencja.

Bardziej jeszcze istotna jest inna z widocznych u frycza tendencji.

Frycz, z którym niekoniecznie musimy się w każdej kwestii zgadzać, był dobrym przykładem takiego podejścia.