Mentionsy

Jak odnotowuje Skraton, Anglia była żywym zaprzeczeniem socjologii weberowskiej, gdzie istnieje dystynkcja pomiędzy formami autorytetu tradycyjnego a prawno-racjonalistycznego, który odczarowywał świat.

Anglia, Skraton konstatuje, jest zaczarowanym i urokliwym krajobrazem.

Przytoczone powyżej słowa idealnie wykazują zgodność pomiędzy charakteryzacją społeczeństwa angielskiego przez Dmowskiego i Skratona.

Zdaniem Skratona podział ten miał bardziej charakter osobowościowy niż polityczny, gdyż figury Wiga i Torysa oznaczały dwa dopełniające się angielskie typy osobowości.

Co ciekawe, kwestia imperium jest tą kwestią, która najbardziej dzieli Dmowskiego i Skratona.

Według Skratona, choć niektórzy nazywali siebie Brytyjczykami, to naród brytyjski nigdy nie powstał, a czy to był Anglik, czy Szkot, czy Walijczyk, to każdy z nich pozostał wierny swojej oryginalnej ojczyźnie.

Gdy Dmowski wyraźnie pokłada nadzieje w możliwościach cywilizacyjnych imperium, Skraton określa imperium jako niemalże z góry skazane na porażkę, bo model życia angielskiego został wytworzony przez Anglików i dla Anglików.

Jeżeli byśmy pojmowali nacjonalizm jako ideę państwa stricte narodowego, to można byłoby dojść do wniosku, iż paradoksalnie Skraton jest większym nacjonalistą niż Dmowski.

Gdy Skratona w gruncie rzeczy zadowalają granice etniczne, które pozwalają na swobodne kultywowanie wcześniej opisanych ekscentryczności narodowych, Dmowski pragnie czegoś więcej.

Rekapitulując i zarazem konstatując końcowo, porównanie myśli Skratona i Dmowskiego pozwala lepiej zarysować uniwersalistyczną naturę nacjonalizmu Dmowskiego.

Dmowski i Skraton zgadzają się ze sobą, pomimo fundamentalnej różnicy perspektywy obserwacji, co do charakteru ówczesnego społeczeństwa angielskiego.

Zdaniem Skratona był to błąd, błąd polegający na tym, że angielskie instytucje są dla Anglików, a do innych narodów nie pasują, więc imperium z góry było jakby skazane na porażkę.

Wizja Skratona jest wizją lokalizmu, wizja Dmowskiego wizją internacjonalistycznej walki nacjonalistów o duszę cywilizacji zachodniej, jej pierwiastek animujący.