Mentionsy

Wokół idei politycznych Kazimierza Zakrzewskiego.

Tymczasem z wątkami nacjonalistycznymi mamy do czynienia również w przypadku innych środowisk politycznych – konserwatywnego, monarchistycznego, piłsudczykowskiego czy lewicowego, jak to miało miejsce w przypadku Kazimierza Zakrzewskiego.

Kazimierz Zakrzewski urodził się 4 listopada 1900 roku w Krakowie.

Był synem profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego, fizyka Konstantego Zakrzewskiego i pisarki Heleny Zwiśniewskich.

Nie ma tu jednak mowy o jakimś mechanicznym powielaniu wzorów francuskich Zakrzewski i jego współpracownicy chętnie odwoływali się również do polskiej myśli politycznej i społecznej zwłaszcza zaś Stanisława Brzozowskiego i Stefana Żeromskiego

Zakrzewski bowiem habilitował się rozprawą rządy i opozycja za cesarza Arkadiusza.

Wybuch II wojny światowej zastał Zakrzewskiego w Warszawie.

W styczniu 1941 roku Zakrzewski został aresztowany przez okupanta i umieszczony w więzieniu na Pawiaku.

Charakterystyczne dla konspiracji ideowych Zakrzewskiego jest połączenie wątków nacjonalistycznych i lewicowo-syndykalistycznych.

Naród był dla Zakrzewskiego centralną kategorią, ale rozumiał go nieco inaczej niż miało to miejsce w przypadku rozmaitych osób czy ugrupowań wywodzących się ze środowiska endeckiego.

Zakrzewski określał naród organizacją twórczości, ciągłością w pracy dziejowej.

Robotnik Polski był bowiem dla Brzozowskiego, którego Zakrzewski przywoływał, wzorem, ideałem wychowawczym, typem dziejowym, na którym można oprzeć swoje życie duchowe.

W artykule opublikowanym na łamach Słowa Polskiego w 1929 roku Zakrzewski pisał, iż cytat Sorel wskazał rolę zrzeszeń wytwórców jako tej sfery, która ma wyłonić nową elitę kierującą życiem, elitę społeczną.

Liberalizm, pisał Zakrzewski w artykule Zmierzch liberalizmu, a nie demokracji na łamach drogi, został zrealizowany jako symbioza anarchii z rządem policyjnym.

Dla Zakrzewskiego demokracja parlamentarna przełomu XIX i XX wieku była jedynie fasadą, za którą kryły się rządy plutokracji i ochlokracji.

Według Zakrzewskiego syndykalizm w krajach romańskich dość przypadkowo złączył się z anarchizmem, tymczasem nigdy nie był on prądem dążącym do likwidacji państwa jako takiego.

Odwołując się do Sorella, Brzozowskiego, ale i filozofii pracy Cypriana Norwida, wieszczył Zakrzewski na łamach drogi w artykule Narodziny nowej moralności, iż z rozkładu i chaosu przemijającego świata wyłoni się nowa cywilizacja.

Trzeba jednak powiedzieć, iż początkowo z pewną dozą zainteresowania przypatrywał się Zakrzewski działaniom podejmowanym przez faszystów.

Zakrzewskiemu nie podobało się upaństwowienie związków zawodowych we Włoszech, podobnie jak wspominana już reforma korporacyjna.

W swoich ideach rewolucji antyliberalnej Zakrzewski uwypuklał znaczenie czynnika rewolucyjnego romantyzmu, leżącego u podstaw wszelkich przewrotów społecznych i politycznych.

Tym bardziej, iż Zakrzewski powoływał się dość chętnie chociażby na koncepcję Georges'a Valloux, anarchosyndykalisty, twórcy tzw.

Ciekawym tropem czy analogią wydają się też zestawienia koncepcji Zakrzewskiego z tymi konstruowanymi w salazarowskiej Portugalii przez Francisa Rolao Preto, założyciela Movimento Nacional Sindicalista, dokonywane przez badacza z puścizny Zakrzewskiego Grzegorza Zackiewicza.