Mentionsy

A porozmawiamy dzisiaj na temat kardynała Stefana Wyszyńskiego, jego dziedzictwa, dylematu z jakimi się mierzył na przestrzeni swojego życia i o tym, co dzisiaj z tej myśli kardynała Wyszyńskiego możemy dla siebie wyciągnąć.

Na pewno czasami, niektórzy to traktują oczywiście pozytywnie, inni robią mu z tego zarzut, bliskość kardynała Wyszyńskiego myśli narodowej.

Na ile pana zdaniem teza, że kardynała Wyszyńskiego możemy zakwalifikować rzeczywiście jako polskiego nacjonalistę jest uprawniona?

Wartościowanie przez kardynała Wyszyńskiego pojęć politycznych i wpisywanie się w tradycję głównego nordopolskiego racjonalizmu.

Można powiedzieć, że w jakimś mierze zarówno nacjonalizm nurtu dmowskiego, że tak powiem, jak i ta myśl prymasa Wyszyńskiego, one wyrastają ze wspólnego pnia kulturowego polskiego, powiedzmy polskiej tradycji kulturowej.

No i wszystkie te elementy odnajdujemy oczywiście u prymasa Wyszyńskiego.

To jak w takim razie zestawić poglądy prymasa Wyszyńskiego, czy wcześniej jeszcze księdza, biskupa Wyszyńskiego na naród, państwo, tradycje, dziedzictwo narodowe?

W gruncie rzeczy można chyba powiedzieć, że w taki podstawowy sposób na przykład oba totalitaryzmy są postrzegane i przez Wyszyńskiego widzianego jako reprezentanta tego nurtu prawicy chadeckiej, tak można by było powiedzieć.

No a z drugiej strony jest niewątpliwie demokratą politycznym, przynajmniej jeśli chodzi o Polskę, bo ja zwracam uwagę, że na przykład bohaterem opowieści Wyszyńskiego, tej międzywojennej, jest Antonio Salazar.

może nawet nie najważniejszy, ale jeden z doradców Prymasa Wyszyńskiego, ale także inne postacie, Henryk Klata, Krzyżewski, niektórzy członkowie Ligi Narodowo-Demokratycznej, którzy tam gdzieś wokół Prymasa orbitowali.

Natomiast proszę zwrócić uwagę, że cała tradycja realizmu politycznego Wyszyńskiego, zwłaszcza ta rozwinięta w okresie PRL-u,

A jak byśmy usytuowali Wyszyńskiego, jeśli chodzi o...

Jeżeli patrzymy teraz na coś, co dla niektórych komentatorów było nadużyciem, to znaczy wspólna beatyfikacja Matki Czackiej i Prymasa Wyszyńskiego, to na pewno nie byłoby to nadużycie dla samego Prymasa Wyszyńskiego.

Ja myślę, że miłość Kościoła to jest ten przekaz, który powoduje, że nabożeństwo do Prymasa Wyszyńskiego mogą mieć bardzo różne środowiska, ponieważ naprawdę tego zrozumienia Kościoła i miłości do Kościoła można się od niego uczyć.

To jest rzeczywiście, jeżeli widzimy gdzieś owoc tej gigantycznej wiary prymasa Wyszyńskiego, to niewątpliwie w tym.

I teraz, jeżeli patrzymy na utrwalenie tej wizji katolicyzmu skupionego wokół ikony jasnogórskiej, to niewątpliwie trzeba wiedzieć w tym także dorobek prymasa Wyszyńskiego.

Wielu, naprawdę wielu duchownych wciąż żyje tym dziedzictwem, często nie zdając sobie sprawy powiązania takiego bardzo ścisłego z osobą i myślą prymasa Wyszyńskiego.

za czasów zwłaszcza prymasa Glempa, który był wiernym uczniem prymasa Wyszyńskiego z różnymi tego skutkami, bo nie zawsze udanymi, no troszkę zapomniano o tym dziedzictwie.

zapomniano też o pewnej perspektywie, która dla prymasa Wyszyńskiego była bardzo istotna i gdzie znajdował pewną wielką wspólnotę z Janem Pawłem II.

Bo przecież pamiętajmy, że ten akt opiera się na teologii stworzonej przez Wyszyńskiego.

Natomiast proszę pamiętać, że kiedy szukamy odmienności takiej duchowo-intelektualnej Wyszyńskiego, bardzo wielu ludzi Kościoła...

To prawda, jest też taka anegdota, którą mogę zaczerpnąć z korespondencji Prybasa Wyszyńskiego, jak pisze do niego jedna z sióstr zakonnych, już nie pamiętam, czy ze wspólnoty Lasek, czy z innej wspólnoty podwarszawskiej, żeńskiej wspólnoty zakonnej.

Też nie zawsze możemy się zgodzić z tymi diagnozami politycznymi prymasa Wyszyńskiego.

To są dzieci Wyszyńskiego.

A jakby się pan profesor odnosił do tych zarzutów, które pojawiały się wobec Wyszyńskiego w kontekście chociażby ugody z 50. roku, sformułowań dotyczących tak zwanych żołnierzy wyklętych, czy szerzej właśnie tych jego kolejnych, kolejnych spotkań, rozmów z komunistami, zarzucano mu niekiedy, że legitymizuje w ten sposób komunistów jako...

A z drugiej strony, jako normalny polski polityk, który spotyka się z polskim hierarchą, a z drugiej strony, jakby się pan odniósł do tej krytyki, która pojawiała się wobec Wyszyńskiego.

Po pierwsze, nie jest podpisane przez prymasa Wyszyńskiego.

Tam nie ma podpisu Wyszyńskiego.

Jeżeli ktoś planuje w taki sposób i realizuje te plany, no ryzykując życie też, przecież nikt nie mógł zagwarantować, co oni zrobią z Wyszyńskim w momencie wywrócenia tego stolika, zwłaszcza wtedy, kiedy przychodzi Borysław Piasecki i straszy Wyszyńskiego przecież ewidentnie.

To są, znaczy, zwłaszcza, też nie wszyscy, ale zwłaszcza ci, którzy dołączają do tego jakieś przekroczenia moralne, alkoholowe, etc., no to oni nie znajdują zrozumienia u Wyszyńskiego.

No i to jest paradoksalnie gorzej było być w oczach Wyszyńskiego duchownym.

Chyba to widać bardzo wyraźnie u Wyszyńskiego.

Natomiast ja bym powiedział, że przy tej całej surowości Wyszyńskiego on jest jednocześnie człowiekiem, który jest w stanie szanować kompetencje kanoniczne, bardzo mocno szanować kompetencje kanoniczne,

Ale bardzo ciekawe, bo myślę, że podsumowanie mentalności w tym zakresie mentalności kardynała Stefana Wyszyńskiego jest słowo, które wypowiedział Jan Paweł II podczas tego tajnego posiedzenia Rady Głównej na tajnego, nieogłoszonego publicznie posiedzenia Rady Głównej podczas...

To są standardy myślenia prymasa Wyszyńskiego.

I to wychodzi właściwie z każdej wypowiedzi prymasa Wyszyńskiego.

tym, że inteligencja nie odpowiedziała na to wyzwanie Wyszyńskiego.

On miał taką, jeden z cyklu kazań Prymasa Wyszyńskiego z okresu milenijnego, Wielkiej Nowenny, to jest, nazywa się Uświęcanie Pracy Zawodowej.

To jest jedyna książka Wyszyńskiego napisana z notatek przedwojennych.

Jedna książka powojenna Wyszyńskiego.

napisana od początku do końca z tą myślą książka Wyszyńskiego, choć na podstawie innych materiałów, też pokazuje, jak on do tego podchodził.

No tak, tak, rzeczywiście, jak sobie czytałem różne zbiory wypowiedzi Wyszyńskiego, tam jest to bardzo widoczne, to takie wezwanie, żeby Polacy kontynuując właśnie to dziedzictwo przodków, kontynuując także wysiłek tych, którzy walczyli, walczyli w czasach pokoju poprzez właśnie pracę, rozwój, także poprzez wychowywanie, płodzenie i wychowywanie dzieci, prawda?

a potem prymasa Wyszyńskiego jest absolutnie podstawowe.

absolutny wysiłek Wyszyńskiego, który objeżdża, jedną trzecią roku spędza, czyli ponad 100 dni, w permanentnym objeździe...

Który ja cytuję w jednej ze swoich książek, przejmujący list prymasa Wyszyńskiego do Jana Pawła I. Tuż po wyborze, gdzie on tłumaczy, że jego zdaniem akt Helsiński, chodzi o akt KBWE, utrwala porządek jałtański.

To znaczy mentalność całego tego pokolenia episkopatu Polski Wyszyńskiego jest taka, że skoro papież żąda reform, to reformy będą, ale trzeba je dostosować do sytuacji polskiej.

To znaczy deklaracja o wolności religijnej jest uznawana przede wszystkim przez kardynała Wyszyńskiego i jeszcze wtedy nie kardynała, ale arcybiskupa Wojtyły.

W kontekście, już się zbliżając powoli do końca, w kontekście kardynała Wyszyńskiego często mówi się, że on był realistą.

zdefiniował, określił, co dla kardynała Wyszyńskiego tak naprawdę ten słynny realizm oznaczał.

Realizm Wyszyńskiego to jest realizm mówiący o tym, że zarówno strona materialna, jak i strona duchowa współkształtuje rzeczywistość ludzką.

Jakie Pana zdaniem najważniejsze myśli kardynała Wyszyńskiego są aktualne, powinniśmy wziąć sobie do serca dzisiaj?

To znaczy, to jest ta gra, która u Wyszyńskiego jest bardzo silna, to znaczy, że on ponosi bezpośrednią odpowiedzialność jako prymas, ale żąda też takiej odpowiedzialności i konsekwencji, ale przede wszystkim żąda jedności.

I to doświadczenie i też czas, znaczy stosunek do czasu też jest bardzo ważny u Wyszyńskiego.

Mało kto tak myśli na tym świecie, więc uczmy się od Wyszyńskiego.