Mentionsy

OSW - Ośrodek Studiów Wschodnich
OSW - Ośrodek Studiów Wschodnich
11.11.2025 10:01

Sytuacja w rosyjskim samorządzie. Rosja z perspektywy mały miast, miasteczek i wsi

W dzisiejszym odcinku opowiemy o Rosji z perspektywy władz lokalnych. Kto rządzi w rosyjskich miastach, miasteczkach i wsiach? Dlaczego zmiany w samorządzie lokalnym mogą być problemem tak dla zwykłych Rosjan, jak i Kremla? Jak dziś wygląda życie w Rosji, w tym mniejszych ośrodkach poza Moskwą czy Petersburgiem? Na te i inne pytania odpowiada Miłosz Bartosiewicz, ekspert OSW.


Komentarz „Metodyczna likwidacja. Demontaż systemu samorządu lokalnego w Rosji”: https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2025-09-24/metodyczna-likwidacja-demontaz-systemu-samorzadu-lokalnego-w

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 25 wyników dla "Kreml"

Zazwyczaj o Rosji opowiadamy z perspektywy wielkiej polityki, Moskwy, Kremla, spraw zagranicznych.

Myślę, że taką dosyć powszechną wiedzą jest to, że Federacja Rosyjska Federacją jest tylko z nazwy i te podmioty federacji nie mają jakiejś tak szczególnie dużej władzy i szczególnie dużej samodzielności od Kremla.

No bo wydawać by się mogło, ja wiem, że pewnie Rosja nie ma tak dużej historii, jeśli chodzi o te instytucje samorządne na tym najniższym szczeblu, ale może to jest coś, co Kreml gdzieś tam sobie odpuścił, że no to tam się bawcie.

Czy tak jest, czy tak nie jest i na tym również Kreml swoją rękę kładzie?

Więc Kreml zajęty był poważniejszymi ze swojego punktu widzenia sprawami.

Procesy centralizacyjne w Rosji Putina obliczone na umacnianie władzy Kremla nad niższymi stopniami władzy były prowadzone konsekwentnie.

City manager jest zarówno funkcją, jak i pewnym probierzem tego, jak samorządność w Rosji była celowo degradowana, czy ograniczona przez Kreml na przestrzeni lat.

Tylko wprost dążył do tego, żeby Kreml miał więcej kontroli, więcej uprawnień, więcej środków nacisku.

No i właśnie wtedy pojawiła się instytucja City Managera, która jest takim rozwiązaniem na problemy, które Kreml sam stworzył i które stworzył specjalnie.

Plus wyobrażam sobie, że wprowadzenie kogoś, kto nie jest zaakceptowany przez Kreml, wbrew Kremlowi i tak jest niezwykle utrudnione.

Teraz, bo na przestrzeni ostatnich lat gubernatorzy, czyli gubernatorzy, czyli władze regionalne, przedstawiciele władz regionalnych zarządzający regionami, którzy również byli pozbawiani stopniowo swoich kompetencji na korzyść Kremla i którzy teraz są już nikim więcej jak takimi terenowymi zarządcami delegowanymi przez Kreml, choć większość z nich jest wybierana bezpośrednio, ale

Jest to jednak pewien parawan, żeby ukryć to, że są w zasadzie namiestnikami Kremla.

Więc Kreml potrafi za pośrednictwem władz regionalnych, które są uściśle podporządkowane,

Tak, w tym roku Kreml wdrożył zmianę, które planował co najmniej od kilku lat.

którą Kreml w końcu przeforsował w tym roku, jest to, że zlikwidowany zostaje niższy poziom samorządu, ten najbliższy ludziom i odbywa się to na tej zasadzie, że niższe jednostki samorządu, czyli odpowiednik naszych gmin, tak to nazwijmy, osiedla typu miejskiego i wiejskiego są scalane i włączane do większych...

Ten problem zostanie znacznie złagodzony dla Kremla, ponieważ o ile dotychczas na poziomie lokalnym faktycznie partie opozycyjne, czy to opozycyjne nominalnie, takie jak Komunistyczna Partia Federacji Rosyjskiej, czy Liberalno-Demokratyczna Partia Rosji, czy Nowi Ludzie i tak dalej, i tak dalej, czyli partie...

lojalne Kremlowi, które mają reprezentację w parlamencie, czy to lokalne ugrupowanie złożone, czy to z aktywistów, czy z jakichś społeczników, potrafiły faktycznie prowadzić względnie niezależną politykę, przeciwstawiać się skutecznie partii władzy Jedna Rosja.

Gubernator, który jest terenowym delegatem Kremla,

nawet jeśli jest wybierany w wyborach bezpośrednich, nadzoruje samorządy, ma mnóstwo środków nacisku na samorządy, podobne do tego, jak Kreml ma środki nacisku na gubernatorów, więc mamy do czynienia z taką wielką matrioszką, gdzie zewnętrzną warstwą jest sam Władimir Putin, który pociąga za sznurki.

Dla Kremla oczywiście też to rodzi pewne zagrożenia, ale o tym będziemy mówić zaraz.

Tak, musimy sobie zdać sprawę, że Kreml nie bez przyczyny zwlekał na przeprowadzenie tej reformy, ponieważ plany pojawiły się już pod koniec roku 2021, a dopiero na początku tego roku Kreml ostatecznie przeforsował swoją wymarzoną ustawę, która w zasadzie podporządkowuje samorząd już nawet nie władzom regionalnym, ale Kremlowi.

Po pierwsze wojna na Ukrainie, inwazja na Ukrainę, która absorbowała większość uwagi Kremla i która rodziła pewne wewnętrzne napięcia.

I trzecia rzecz, opór ze strony elit, ponieważ społeczeństwem tak bardzo Kreml się nie przejmował i odbiorem ze strony społeczeństwa, ale...

Nagle znika większość stanowisk i gubernatorzy, którzy już teraz są doskonale świadomi tego, że są na pasku Kremla i ich osobiste powodzenie, a nawet bezpieczeństwo zależy od Kremla, chcieliby mieć chociaż tyle swobody, żeby móc zarządzać czymś samodzielnie, więc samorządami, a te zostaną znacznie zredukowane.

Kreml dodatkowo prowadzi taką politykę, że stara się unikać zależności od władz i regionalnych, i samorządowych, to znaczy...