Mentionsy

Razem z Karoliną Sulej i Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, partnerem tego odcinka, zapraszamy Was na rozmowę o wystawie System Mody.

W historycznych przekazach o Zagładzie zazwyczaj nie ma mody.

Wszystko to promowane przez artystyczne albumy i katalogi mody.

Tworzyli ją dawni łódzcy krawcy, kaletnicy, szewcy, a ich niewolnicza praca w getcie, w ciągłym lęku przed śmiercią, napędzała machinę nazistowskiej mody.

W 2025 roku nadal dzieją się podobne smutne historie, a produkcji mody towarzyszy praca niewolnicza i wyzysk.

Zmieniły się metki, kraje produkcji, media, twarze w reklamach, ale system mody chwilami wygląda niepokojąco podobnie.

Jest wspaniałą antropolożką, reporterką, dziennikarką, pisarką i badaczką mody.

co ostatnio stworzyłaś, współtworzyłaś, mowa o wystawie System Mody, ubrania w strategiach przemocy i taktykach przetrwania w getcie łódzkim.

z jednym, jedynym albo kilkoma kontekstami historycznymi, ale że jest pewną informacją uniwersalną o mechanizmach funkcjonowania systemów mody właśnie.

zagładzie i o tym, w jaki sposób ubrania się pojawiały w tym najtrudniejszym, można powiedzieć, nazywanym najbardziej takim okrutnym czasem w historii ludzkości, że te ubrania stamtąd i te mechanizmy, które tam się wydarzały, one mają związek z dzisiejszymi mechanizmami szybkiej mody, związanej z produkcją

Tak, albo sobie tłumaczymy, że no właśnie przecież tak działa system, co my biedne robaczki możemy zrobić wobec tej wielkiej machiny.

o tym, co nazwałaś systemem mody, bo ja jak mówię, opowiadam o systemie mody, no to mówię o systemie mody współczesnie, czyli właśnie o fast fashion, opowiadam o tych powiązaniach, długich łańcuchach, dostaw i tak dalej, ale okazuje się, że moda ma różne systemy i nawet właśnie łódzkie getto, produkowana tam odzież, też powstawała według jakiegoś systemu, to nie był czysty chaos i przypadek i bardzo bym chciała, żebyś o tym opowiadała, potem będziemy to łączyć.

Ta wystawa nazywa się System Mody, dlatego oczywiście, że

Takie prestidigatorstwo mody, że moda robi wiele sztuczek bardzo pięknych i efektownych, które nie odsłaniają swoich kulisów.

oczarowani tym, co się dzieje w tym spektaklu mody i nie chcemy w ogóle wiedzieć, jak to zostało zrobione.

To był powód, dla którego wybraliśmy właśnie ten cytat, że on pokazuje te dwuznaczności i też pokazuje w ogóle, że moda jest jakimś systemem, że właśnie składa się na to komunikacja, produkcja, materiały, ludzie, zasoby, że to jest struktura, która działa, ktoś ją wymyśla, ktoś za nią stoi.

No i właśnie w związku z tym, że jest ten system, no to...

Żeby ten system wdrożyć, to trzeba najpierw jakoś wymyślić i zaczęliśmy od konceptu.

Więc to było takie zaplecze tego, co się potem pokazywało w różnych miastach mody.

To były takie czasy i też moment narodzin wymyślania nowoczesnej mody.

Narodzina nowoczesnej mody, rozwój kapitalizmu, rewolucja przemysłowa, marzenia...

Tam w tej części produkcyjnej na wystawie jest też taki moodboard, bardzo świadomie używam tego słowa, bo naprawdę tam są takie rzeczy, które można spotykać w magazynach mody, które kojarzymy z lookbookami, czyli przedmioty fotografowane z różnych stron, ludzie mierzący rzeczy, którzy nam się kojarzą z takim...

w nieustannym głodzie, zabijanym jakimś po prostu cudem, zdobytym papierosem, tworzy się takie, można powiedzieć, cacuszka ówczesnej mody od kitir.

Że wciąż nie prześwietliliśmy, nie ulepszyliśmy tego systemu, wciąż z niego korzystamy.

To ten system mody pod tym względem się zmienił, że kiedyś to było ważne, że aby robić wrażenie na salonach jednak ten strój musiał być odpowiednio uszyty, z odpowiednio

I pod tym względem ten system można powiedzieć jeszcze bardziej spotwornia, bo jeszcze więcej jest tych mgławicowych zabiegów, jeszcze więcej jest tych trików.

Więc tak, tam było świetnie to wymyślone, żeby to, żeby pokazać jak ten system właśnie jest bez wad, nie?

No my tutaj jakby w tym systemie mody ukrywamy na przykład fakt tego, że śmietniskiem są

czymkolwiek do mieszkania i również są uciskani, są ofiarami przemocy systemów imperialnych i różnych rozgrywek, w których tracą własną codzienność i tracą też własną kulturę, własną kulturę również związaną z tworzeniem ubrań, bo

No i wydaje mi się, że jest to zarówno opowieść historycznie istotna dla tych, którzy chcą się zapoznać z takim nieopisanym, nieoznaczonym obszarem II wojny światowej, ale też to jest opowieść dla wszystkich, którym droga jest jakby codzienność i godność ludzka w tych systemach, w jakich żyjemy.