Mentionsy

Ciężko mi uwierzyć, że kiedyś na przykład zobaczymy, tak jak w Norymberdze widzieliśmy zbrodniarzy hitlerowskich, właśnie Putina gdzieś tam w Hadze czy w innym mieście, gdzie właśnie będzie sądzony przez ten Trybunał.

Zacznijmy może od tego, jakie w ogóle instytucje zajmują się tymi zbrodniami, dlatego że, szczerze mówiąc, ja trochę się w tym wszystkim pogubiłem, bo mamy ten rejestr szkód, mamy specjalny Trybunał do zbadania zbrodni i agresji przeciwko Ukrainie,

Są też wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

I tak jak Pan wspomniał, wśród tych instytucji, które już istnieją, które zostały wykorzystane, no mamy przede wszystkim trzy Trybunały Międzynarodowe.

Jest to Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, Europejski Trybunał Praw Człowieka oraz Międzynarodowy Trybunał Karny.

Tak, więc wspomniałam już o instytucjach, które istnieją, czyli te trzy międzynarodowe trybunały.

Natomiast jurysdykcja tych trzech międzynarodowych trybunałów nie jest w stanie zapewnić pełnej rozliczalności.

Druga instytucja, o której też warto wspomnieć, to stworzony właśnie specjalny Trybunał ds.

Dobrze, to przejdźmy w takim razie do specjalnego Trybunału do zbadania zbrodni, agresji przeciwko Ukrainie, który został powołany w czerwcu w Strasburgu i rozumiem, że też w ramach Rady Europy.

Tak, może ja bym przedstawiła jeszcze tak pokrótce, dlaczego musieliśmy ten, dlaczego pojawiła się potrzeba powołania tego Trybunału.

Tak jak wspomniałam jeszcze może na początku, mechanizm, ten całościowy mechanizm kompensacyjny został powołany po to, żeby zrekompensować szkody, straty i krzywdy, których nie dałoby się zrekompensować w ramach postępowań, które prowadzone są przed innymi Trybunałami,

Czyli Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości, Międzynarodowym Trybunałem Karnym, czy Europejskim Trybunałem Praw Człowieka.

I tutaj w zakresie odpowiedzialności za agresję można by sobie postawić pytanie, dlaczego Międzynarodowy Trybunał Karny nie mógłby się zająć

Tym bardziej, że Międzynarodowy Trybunał Karny ma jurysdykcję w zakresie osądzenia czterech kategoriów zbrodni prawa międzynarodowego.

Zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości, zbrodni ludobójstwa, bo wiemy już, że Międzynarodowy Trybunał Karny, prokurator Międzynarodowego Trybunału Karnego podjął działania właśnie w zakresie tych, przede wszystkim dwóch zbrodni, w stosunku między innymi do Władimira Putina czy pięciu innych osób, wydając międzynarodowe nakazy aresztowania.

Trybunał ma jurysdykcję, ponieważ ma jurysdykcję w odniesieniu do tych zbrodni, jeżeli te zbrodnie zostały dokonane na terytorium państwa, które uznaje jurysdykcję Trybunału.

Ukraina uznaje jurysdykcję Trybunału od 1 stycznia 2025 roku.

Jest stroną statutu rzymskiego i w związku z tym te zbrodnie mogą być przez Międzynarodowy Trybunał Karny ścigane.

I żeby uzupełnić tę lukę, no społeczność międzynarodowa podjęła działania celem powołania właśnie tego specjalnego trybunału do spraw zbrodni i agresji.

W przeszłości, na przykład po zakończeniu konfliktów w Byłej Jugosławii, powołała specjalny Trybunał do spraw zbrodni w Byłej Jugosławii, gdzie między innymi sądzony był Slobodan Milošević, czyli przywódca państwa serbskiego.

Na przełomie lat 2022-2025 prowadzone były prace, w których uczestniczyło ponad 40 państw nad właśnie powołaniem, formą powołania takiego międzynarodowego trybunału do spraw sądzenia zbrodni agresji.

I tak jak Pan powiedział, w czerwcu tego roku pewien etap tych prac został sfinalizowany, to znaczy podpisane zostało porozumienie pomiędzy Radą Europy a Ukrainą o powołaniu tego specjalnego Trybunału.

Do tego porozumienia dołączony został statut Trybunału, który zakreśla ogólne ramy, w jakich Trybunał będzie funkcjonował.

Natomiast ja bym chciała zaznaczyć, że to nie jest koniec tej ścieżki powoływania Trybunału.

Szeregu innych dokumentów mających charakter umów międzynarodowych i to jest proces, który jednak myślę, że będzie jeszcze rozciągnięty w czasie, więc nie należy oczekiwać, że ten Trybunał zacznie tak od razu funkcjonować.