Mentionsy

Sytuację tę wykorzystał władca Moskwy, pierwszy ze słynnych moskiewskich Iwanów, który przyjął na siebie rolę osoby, która w imieniu Mongołów zbierała haracz ze wszystkich ruskich ziem.

Dzięki tej pozycji Iwan zyskał nie tylko ogromne pieniądze zabrane innym ruskim władcom, ale także przychylność ciemiężycieli Rusi.

Stąd też otrzymał używany do dziś przydomek kalita, co oznacza skórzaną torbę na pieniądze.

Przełomowym momentem w karierze Iwana, a tym samym w historii Moskwy, był bunt przeciwko Mongołom, podniesiony w roku 1327 przez mieszkańców pobliskiego Tweru, czyli właśnie stolicy jednego ze starszych, ongiś potężnych księstw Rusi.

Iwan Kalita nie wspiera jednak mieszkańców Tweru.

Iwan prowadzi zgromadzone wojsko do Tweru i miasto zostaje zniszczone.

Nie zostaje tam jednak długo, gdyż mieszkańcy miasta, którzy go przyjęli, zostali z tego powodu ukarani ekskomuniką przez rezydującego głównie w Moskwie na zaproszenie Iwana metropolitę Rusiej Teognosta.

Co ciekawe, kronikarze moskiewscy zdawali sobie sprawę, że sposób, w jaki Iwan uzyskał wysoką pozycję na Rusi, wspólnie z Mongołami przelewając krew zbuntowanych chrześcijan, nie przynosi mu chwały.

Iwan Moskiewski szedł wraz z Mongołami i poprowadził ich przeciwko miastom księstwa Tweru na Książę Iwan Moskiewski towarzyszył Mongołom, gdyż tak nakazał mu Han.

W tej zmienionej moskiewskiej narracji udział Iwana w zniszczeniu Tweru jest więc wymuszony rozkazem Hana.

Polityka Iwana Kality zapewniła mu pozycję najważniejszego spośród ruskich książąt, a Moskwę uczyniła jednym z najważniejszych centrów Rusi.

Podporządkowanie Republiki Nowogrodu stało się więc jednym z głównych celów Moskwy, do którego konsekwentnie dążyli potomkowie Iwana.

Wojny z Mongołami, zapoczątkowane przez wnuka Iwana Dymitra Dońskiego, który zrzucił, przynajmniej czasowo, jarzmo mongolskie, odroczyły rozprawę z Nowogrodem o 100 lat.

Dopiero w XV wieku dokończy ją kolejny ze słynnych moskiewskich Iwanów – Iwan III, w Polsce zwany Srogim, w rosyjskiej historiografii nazywany zaś Wielkim.

Także Iwan III jako pierwszy władca z dynastii Rurykowiczów określił siebie jako gospodar wszystkiej Rusi.

Inaczej niż Iwan Kalita, Srogi nie zadowolił się bogatymi darami, formą przekupstwa ze strony Nowogrodu.

Dzięki niezliczonym i niepowstrzymanym wojskom Iwan podbił całe ziemie Nowogrodu od jednej granicy do drugiej, odwiedzając każdą ich część, niosąc przerażającą moc swego miecza i ognia.

Z rozkazu Iwana III zabito najważniejszych przywódców antymoskiewskiej frakcji w Nowogrodzie.

Większość ziem Nowogrodu została zagrabiona przez Iwana.

Ostatni arcybiskup niezależnego Nowogrodu, Feofil, został 24 stycznia 1480 roku uwięziony przez Iwana w klasztorze czudowskim w Moskwie, gdzie zmarł.

Pomnik Iwana do dziś stoi w centralnym miejscu Nowogrodu.

Iwan wykazał podobną stanowczość wobec pozostałych władztw Rusi, podporządkowując sobie niemal wszystkie, m.in.

Nie wahał się też uwięzić swego brata, Andrzeja, gdy ten przybył do Moskwy, a także jego synów, Iwana i Dmitra.

Warto przez to zauważyć, że agresja Iwana III nie ograniczała się wyłącznie do ziem ruskich, czy kontrolującej część terytorium dawnej Rusi Litwy.

Gdy tylko Moskwa podporządkowała sobie Nowogród w 1481 roku, wojska Iwana III wdarły się do Estonii i zaatakowały m.in.

Trudno zatem uznać, aby celem Iwana III było jedynie zjednoczenie dawnych ziem Rusi.

Cel ten udało się urzeczywistnić, choć tylko na chwilę, dopiero wnukowi Iwana III Srogiego, który przeszedł do historii jako Iwan IV Groźny.

O polityce Iwana względem podległych mu rusów oraz sąsiadów opowiemy w jednym z następnych odcinków Rzeczy Historycznej.