Mentionsy

Józef Mackiewicz, którego rok w tym roku obchodzimy, 120 lat temu urodził się.

Panowie, powiedzcie, dlaczego dzisiaj warto czytać Józefa Mackiewicza?

Ciekawe odniesienie do Sołżenicyna, którego antykomunizm Mackiewicz bardzo kwestionował i krytykował.

Ale już odpowiadając na pytanie o aktualność prozy Mackiewicza, to bym powiedział tak, że zgadzam się z Wojtkiem i z tą diagnozą, że jest to wybitny pisarz tworzący to, co byśmy określali mianem powieści historycznej.

no to tutaj Mackiewicz bez wątpienia jest jednym z ciekawszych pisarzy ten wiek XX, interpretujących i także zapisujących pewne doświadczenia historyczne, ale co bardzo istotne, jego proza ma wymiar uniwersalny, ponieważ pokazuje to takie zderzenie pewnego planu makrohistorycznego, tego co byśmy nazwali mianem wielkich procesów historycznych,

I w tym sensie Mackiewicz jest aktualny nawet poza kontekstem wydarzeń historycznych, które opisuje, bo uważam, że jest tam uniwersalny wymiar antropologiczny, pokazujący właśnie jednostkę, małe wspólnoty z reguły postawione wobec często sytuacji granicznych, generowanych przez to, co się czasem nazywa tak, no może sztampowo, ale jednak wielkie wydarzenia historyczne, wielka historia napisana wielką literą.

Myślę, że Mackiewicz wciąż może funkcjonować jako nauczyciel myślenia pod prąd i wbrew takim najbardziej popularnym utartym schematom interpretacyjnym, chociaż ma swoje schematy, ale one są właśnie bardzo oryginalne, nietypowe.

Mackiewicz w swojej prozie miesza gatunki.

Spróbujmy sobie uporządkować jeszcze nieco faktografii, zanim wejdziemy głębiej w twórczość samego Mackiewicza, bo mówi się o Mackiewiczo, że jest jednym z najlepszych, a może najlepszym według niektórych polskim pisarzem XX wieku.

Mackiewicz rzeczywiście tak, rodzi się w Petersburgu, później jego rodzina przenosi się do Wilna, gdzie uczęszcza do gimnazjum.

Natomiast ważne też jest to i znajduje to odzwierciedlenie w prozie Mackiewicza, że on pierwszy patrzy na takie...

Mówię o tym dlatego, że z reguły Mackiewiczu mówi się jako pisarzu II wojny światowej.

Mackiewicz jako nastoletni chłopak zgłasza się jako ochotnik do polskiej armii.

To jest bardzo ważne doświadczenie formacyjne dla Mackiewicza.

Znaczy kontrakt podpisuje z Dziennikiem Wiedeńskim w 22, a 23 jest w Słowie u Mackiewicza i do 39 w tymże Słowie pisze coraz bardziej, wybijając się na postać.

U Mackiewicza, czyli u Stanisława Catamyckiewicza?

Panowie, ale gdybyśmy tak spróbowali jeszcze wyjść dalej chronologicznie i dopełnić faktografię dotyczącą Mackiewicza, II wojna światowa to jest bardzo istotne doświadczenie oczywiście dla całego pokolenia, ale dla samego Mackiewicza.

To nie jest tylko katastrofa kolejnej próby ocalenia trochę tego dawnego świata Wielkiego Księstwa, o którego ocaleniu Mackiewicz całe życie marzył, ale też punkt zwrotny w samych wyborach politycznych Mackiewicza i w tym jak został, jak był odbierany przez współczesnych mu Polaków.

I to jest tekst publicystyczny, w którym Mackiewicz cieszy się z tego, że do Wilna wkraczają Litwini.

Dlatego, że po pierwsze pokazuje, że Mackiewicz występuje

Nie zawsze z tych pozycji, które byśmy zdefiniowali jako taki najprostszy polski etnicznie rozumiany patriotyzm, już na pewno nie nacjonalizm, że tu chodzi o coś więcej, ale to też jest istotne z tego powodu, że to jest być może pierwszy taki moment, w którym Mackiewicz znajduje się na cenzurowanym przez dominującą patriotyczną opinię, dlatego że to jest być może epizod, ale myślę, że warto go wyciągnąć.

internowani, kilkuset internowanych polskich, na Litwie internowanych polskich oficerów, pisze taki list do Mackiewicza, w którym się od niego odcinają, go krytykują.

I to jest właśnie jeden z tych momentów, kiedy Mackiewicz po raz pierwszy stanął sam wobec opinii większości.

Następnie, no jak wiadomo, jak już powiedzieliśmy, Wilno jest przez chwilę, przez rok niecały pod okupacją litewską i tam Mackiewicz wydaje gazetę codzienną, pismo polskie wydawane oficjalnie, czy polskojęzyczne może w ten sposób, wydawane oficjalnie pod okupacją litewską, bo on ma nadzieję, że Litwini, zajęcie Wilna przez Litwinów nie będzie prowadziło do polityki takiego

Następnie, po zajęciu Litwy przez Sowietów, Mackiewicz schodzi na margines.