Mentionsy

Dziś w podcaście 1000 lat prześwietlenie prześwietlimy postać marszałka Macieja Rataja, polityka ludowego i jednego z najważniejszych twórców polskiej niepodległości.

Ja się nazywam Łukasz Starowiejski, a naszym gościem jest dr Mateusz Ratyński z Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, autor opracowania do nowego wydania pamiętników marszałka Rataja.

Ale dzięki temu jego właśnie tutaj syn Maciej, jedyny syn, bo reszta to były jego córki.

Podam taki przykład ze względu na moją pracę tutaj przy opracowaniu wydania, nowego wydania Pamiętników Rataja, że Maciej Rataj bardzo brzydko pisał.

No i wpływało to autentycznie na Macieja, jako młodego chłopaka.

Co Maciej wspominał w takim wywiadzie na łamach, na około świata udzielonego takim bardzo znanemu reportażyście Konradowi Wrzosowi.

To był sposób wychowawczy i wielu z tych takich osób, jak Maciej Rataj, oni nie wspominają tego z jakimś takim żalem do rodziców, że tak robili.

Rataj te doświadczenia edukacyjne jego jako nauczyciela, nauczyciela w Lwowie, potem w Zamościu, a także korepetytora dzieci czartoryskich.

Kiedy się zaczęła przygoda z polityką Macieja Rataja?

Tak, to jest inna w ogóle sprawa i to jest temat, w ogóle można byłoby zrobić podcast o treści Wincenty, Witos i Maciej Rataj, historia politycznej przyjaźni, bo to była przyjaźń polityczna.

Potem jest Rataj i Mikołajczyk.

Witos bez Rataja by w pewnych momentach w ogóle nie przetrwał politycznie i Rataj mu pewne rzeczy zapewniał i w drugą stronę.

Witos pewne rzeczy zapewniał Ratajowi, których on nie dałby rady sobie zapewnić.

Podobnie było w powiecie hełmskim, gdzie zaproponowali Janowi Dębskiemu, wspominam o nim, bo jestem autorem biografii na jego temat, a także on był bliskim przyjacielem Rataja i wydał jego pamiętniki, te pierwsze wydanie w 65 roku.

Jest takim znakiem charakterystycznym dla marszałka Rataja.

Jak się widzi zdjęcie Macieja Rataja razem z innymi posłami ludowymi, jest takie zdjęcie, jak odniosł i posłowie PSL Pias i PSL Wyzwolenie, był taki incydent, że oni chwilowo się połączyli na początku Sejmu Ustawodawczego, to

Jednym z bardziej wyróżniających się Rataj, bo ma taką urodę, jest po prostu przystojnym mężczyzną i to można uczciwie powiedzieć.

Wróćmy do Rataja.

Rataj to jest polityk bardzo ambitny, bardzo pracowity.

Tutaj właśnie Bernard Zinger, o którym pan zresztą na samym początku wspominał, bo wspominał jego złotego środka, kandydat złotego środka Maciej Rataj.

Duża grupa polityków na czele z Ratajem przechodzi do PSL Piast.

Wracając do Rataja.

Rataj jest takim politykiem bardziej skierowanym na lewo politycznie, ale także nie jest radykałem lewicowym.

To nie jest tylko postać Macieja Rataja, bo takich postaci jest jeszcze kilka, chociaż wiadomo, że Maciej Rataj osiągnął, został marszałkiem Sejmu, czyli drugie stanowisko w państwie objął.

Oni się ze sobą bardzo blisko kolegowali, więc to też nie było tak, że wszystko zostało narzucone Ratajowi przez Piłsudskiego.

No nie, Rataj również w tym uczestniczył.

Ja myślę, że gdyby Maciej Rataj nie podjął tych kompromisowych działań, to sytuacja mogłaby wyglądać o wiele gorzej.

Trudno powiedzieć, jakby się potoczyła historia, natomiast na pewno to tam, że te kilkaset ofiar, to mogło się łatwo przerodzić w tysiące ofiar tego zamachu, a Rataj między innymi spowodował, że jednak dosyć szybko te

Nie pomyśli Rataja na końcu, bo się okazało, że to nazwijmy to zaufanie Piłsudskiemu, no to chyba się trochę zawiódł.

Podsumowując ten czas, w momencie kiedy Rataj był na górze, na samym szczycie, to przytoczę cytat właśnie z niego a propos początku jego sejmowej pracy.

No i Maciej Rataj właśnie tej pracy sprostał, bo był zaangażowany całym sercem

Rozpierając tego Piłsudskiego, co już wspomnieliśmy i przeprowadzając Polskę przez ten zamach majowy, Rataj w ostatecznym rozrachunku przegrał, bo polityka tego złotego ośrodka właściwie się wypaliła.

Co robi w takim razie Rataj, gdy okazuje się, że już nie może być takim człowiekiem jednym z najważniejszych w państwie?

Jeszcze tutaj uzupełnię, że Józef Piłsudski bardzo sprytnie rozgrywał Rataja na forum pierwszej kadencji Sejmu różnymi działaniami, tymi właśnie nie do końca zgodnymi z Konstytucją.

Maciej Rataj jest rozgrywany do końca kadencji i spotyka się z... trochę jest upokorzony politycznie.

Rataj stara się być takim politykiem kompromisowym również na forum tej jego drugiej kadencji sejmu, miarkowanej opozycji, no ale coraz bardziej widzi, że to nie ma szansy powodzenia.

No i Maciej Rataj po raz kolejny jest takim mężem opatrznościowym.

Czyli w pewien sposób potem oddaje mu swój mandat, bo Maciej Rataj nie wchodzi do Sejmu w 30. roku.

Rataj jest redaktorem naczelnym nowego pisma Zielony Sztandar, które zresztą jest wydawane do teraz.

I Maciej Rataj pełni taką funkcję lidera stronnictwa.

No właśnie i to jest bardzo ciekawe, bo tutaj mamy po raz kolejny różnicę zdań między Witosem a Ratajem.

A Rataj za to jest zwolennikiem, tutaj ponownie wychodzi jego złotego środka, politykiem jest, jest zwolennikiem jakiegoś takiego kompromisu z częścią obozu sanacji.

Oczywiście granicą tego jest informacja taka, że WITOS ma możliwość powrotu, według Rataja powinien mieć możliwość powrotu do kraju.

A dlaczego Rataj-Rataj jest zwolennikiem tego kompromisu?

1939 rok wybucha, Rataj znowu całym sobą wchodzi do działania, bo jest jednym z organizatorów pierwszych prób polskiego państwa podziemnego.

I Maciej Rata jest takim największym autorytetem wśród ludowców, ale także jednym z największych autorytetów politycznych ogólnie.

Tak jak im się wydaje, że jest konspiracyjnie, ale to nie jest konspiracja prawdziwa, co doprowadza do aresztowania Rataja.

Czego doświadczył tragicznie Maciej Rataj w końcówce.

Więcej informacji można przejrzeć we wstępie do pamiętników Macieja Rataja wydanych przez Muzeum Historii Polski w wstępie mojego autorstwa.