Mentionsy
Między toporem a dybami. Zbrodnia i kara w dawnej Polsce
W tym podcaście przyjrzyjmy się z bliska średniowiecznemu światkowi przestępczemu. Czy mieliśmy w swojej historii polskiego Robin Hooda? Dlaczego tak często rozbojem parali się na naszych ziemiach szlachetnie urodzeni i kim byli legendarni polscy rozbójnicy? I wreszcie, czy prawdziwe było wyjątkowe okrucieństwo, jakie zadawano każdemu, kto wchodził na ścieżkę bezprawia? Podobno dyby stanowiły bardziej humanitarny sposób na resocjalizację, a repertuar kar był szeroki i bezwzględny. Przypomnimy też postać Michała Piekarskiego, który targnął się na życie króla Zygmunta III Wazę. W tym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski z detalami i bez cenzury omówimy także jedną z najsłynniejszych egzekucji w naszych dziejach. Gościem odcinka jest profesor Andrzej Karpiński z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Zapraszamy do podcastu Muzeum Historii Polski. To opowieści o wybitnych postaciach sprzed wieków i kulisach kluczowych wydarzeń dla dziejów naszego kraju, przeplatane mniej znanymi, choć pasjonującymi wątkami z historii Polski. Podcastu Muzeum Historii Polski wysłuchasz na YouTube, Spotify, Google Podcasts, Audiotece, a także na innych platformach podcastowych. Zapraszamy do subskrypcji naszych profili. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Rozdziały (3)
Szukaj w treści odcinka
Prześwietlimy biografię szlachetnie urodzonych, którzy zeszli na ścieżkę bezprawia oraz zaskakujące źródła dochodów kata.
Rozbój traktowany był właściwie jako przestępstwo w obu tych kategoriach.
To jest jak gdyby trzecia kategoria przestępstw.
Tutaj pominąłem przestępstwo, które też zaliczano właściwie do przestępstw przeciwko państwu i miastu i władzom, bo jeszcze i taka kategoria była.
W przypadku karystosu też istniały dwie kategorie karystosu.
Jeśli chodzi o ziemie polskie, no to polscy tortorzy, prawda, bo to też znowu kat wykonywał, polscy tortorzy nie byli specjalnie pomysłowi, ale skuteczni.
Natomiast Inkwizycja generalnie, ona odegrała ponurą rolę państwa arcykatolickich.
ofiar, szczególnie tutaj inkwizycja nastawiła się na likwidowanie nieszczerych katolików, na przykład na terenie Hiszpanii.
To była sytuacja, że tak, albo przechodziłeś na katolicyzm, albo musiałeś opuścić kraj.
Bardzo wielu wyznawców judaizmu i islamu formalnie przyjmowało katolicyzm.
No właśnie, dlaczego w kategorii patologii społecznej minionych wieków wiodnącą rolę pełni ten stan żebraczy?
Sprawca najprzód z miejsca więzienia, z którego zostanie wyprowadzony przez Katę i jego oprawców, wsadzony będzie na wózek do tego sporządzony, mając skrępowane ręce i nogi.
Zasiądzie przy nim swe miejsce Kat z oprawcami, mający swe narzędzia, ogień siarczysty i rozżarzone węgle.
Tam Mukatów, czekan żelazny, którym na najjaśniejszego króla jego mości targnął się, do ręki prawej włoży i z nim rękę bezbożną i świętokradzką nad płomieniami ognia siarczystego palić będzie.
Kim był Kat w dawnej Polsce i jakie było jego miejsce w społeczeństwie, zajęcie zarobki?
Mocne starcie katolickiego Zygmunta III Wazy i jego otoczenia z silnymi jeszcze innowiercami, co się zakończyło w końcu także rokoszem Zebrzydowskiego, jak wiemy.
Dopiero w Warszawie w listopadzie 1620 roku udało mu się zaczaić na Zygmunda III Wazy w takich krużgankach, w takim połączeniu pomiędzy zamkiem a katedrą św.
Do XIII wieku właściwie trudno powiedzieć jest skąd ci przedstawiciele tego stanu katowskiego jak gdyby się rekrutowali.
Z czasem jednak ten zawód katowski jak gdyby okrzepł.
A potem, kiedy zawód katowski stał się, z jednej strony on utracił ten prestiż.
Ponieważ kata i jego rodzinę uważano za infamisów, ale z drugiej strony stały się bardzo intratnym zawodem.
To były duże profity i kat był człowiekiem zamożnym.
W tym momencie zaczęły powstawać dynastie katowskie.
Czyli prawda, kat, a potem przez wiele, wiele pokoleń przedstawiciele jednej i tej samej rodziny starali się monopolizować stanowisko kata w jakiejś tam miejscowości, gdzie ten kat funkcjonował.
Czasami nawet w wielu innych mniejszych miejscowościach, bo żeby utrzymać kata trzeba było mieć odpowiednie pieniądze, jako że kat zarabiał dobrze.
Ostatnie odcinki
-
Czerwiec 1976. Początek końca PRL?
18.06.2026 14:00
-
Marionetka czy król? Rządy Stanisława Augusta P...
11.06.2026 14:00
-
Jak wyglądały wakacje w PRL?
04.06.2026 14:00
-
Początki króla Stanisława Augusta Poniatowskieg...
28.05.2026 14:00
-
II RP pod francuskim parasolem. Francja i Pols...
21.05.2026 14:00
-
Zamach stanu Piłsudskiego. Przewrót majowy i rz...
14.05.2026 14:00
-
Telefon - historia rewolucyjnego wynalazku
07.05.2026 14:00
-
Rewolucja informacyjna. Wynalezienie druku i hi...
07.05.2026 07:38
-
Katastrofa jądrowa w Czarnobylu. Wybuch elektro...
23.04.2026 14:00
-
Tolerancja religijna w Rzeczpospolitej. Państwo...
16.04.2026 14:00