Mentionsy

W historii Polski trudno znaleźć zresztą wybitniejszego, ale też trudno znaleźć takiego, na którym ciążą aż tak ciężkie zarzuty.

Łukasz Starowiejski, zapraszam na kolejny podcast Muzeum Historii Polski z cyklu 1000 lat prześwietlenia.

Z drugiej strony, czy na pewno przydomek wielki mu się należy, skoro bez walki oddał Pomorze Gdańskie, a za jego panowania ostatecznie spod polskich wpływów oderwał się Śląsk?

Kraków przeżywał dni chwały, wyjątkowe w swojej historii.

Dla naszej historii nie jest to ważne.

Władcy Polski i jego kraju.

Polskich władców zwykle widzimy oczami Jana Matejki, autora Pocztu Władców Polskich.

Jedna z nich, Elżbieta, w przyszłości porządnie zamiesza w kotle naszej historii.

Z jego rozkazu, dla dobra i pokoju Królestwa Polskiego, pojął za żonę córkę wielmożnego księcia pana Giedymina, wielkiego księcia litewskiego.

Właśnie tu, w naszej historii pojawia się siostra Kazimierza.

To na pozór beztroskie otoczenie było jednak tłem historii jak z thrillera.

Mniej więcej w czasach wizyty polskiego księcia na Węgrzech nastąpiła krwawo rozprawa z potężną magnacką rodziną Zachów.

Długosz twierdzi, że Kazimierz wyczuł pismo nosem i uszedł do Polski, więc zemsta dosięgnąć go nie mogła.

Władysław Łokietek od 9 lat nosił koronę, a jego kraj składał się właściwie tylko z Małopolski, Ziemi Sandomierskiej i sporej części Wielkopolski oraz Kujaw.

Król Czech, który jako następca Wacławów tytułował się królem Polski, marzył, by koronę założyć faktycznie.

Nawet osobno obaj wrogowie byli dla Polski Władysława niezwykle groźni.

Kazimierz otrzymał namiestnictwo Wielkopolski i Kujaw.

Rocznik trzaski, napisany współcześnie wydarzeniom, nadmienia o ucieczce części polskiego rycerstwa, o Kazimierzu nie wspominając.

Śląskim książętom odebrał kolejne posiadane przez nich fragmenty Wielkopolski.

Małopolski i Wielkopolski, co gorsza oddzielonych od siebie ziemią sieradzką i łęczycką, władaną przez dwóch stryjecznych braci Kazimierza jako lenników.

Węgrami nadal władał szwagier polskiego władcy.

Kazimierza zwie ledwie władcą krakowskim, a siebie królem Polski.

W sojuszu z zakonem chce zdobyć Wielkopolskę i tam, w kolebce polskiego państwa, koronować się.

Zapuszczał się już król Czech pod Kraków czy do Wielkopolski.

Jesienią 1335 roku władcy Polski, Czech i Węgier zjeżdżają się na zamku w Wyszehradzie.

Jan zrzekł się praw do tytułu króla polskiego.

Do Polski miały wrócić Kujawy i ziemia Dobrzyńska.

Polski król nawet odwiedził po drodze Pragę.

W gościnie u króla Węgier załatwiono też inne sprawy, które mogły się wydawać w owym czasie drugoplanowe, ale zaważyły na historii Polski.

Polskiemu władcy, pełnemu temperamentu, ojcu dzieci z prawego i nieprawego łoża nawet pewnie przez myśl nie przeszło, że umowa z Węgrami zostanie wypełniona.

Zarówno dla Polski, jak i dla krzyżaków to była zagranica.

O tym dr Tomasz Borowski z Muzeum Historii Polski.

To znaczy Kazimierz Wielki nie miał wyjścia, tylko po prostu musiał uznać, że zakon chrzacki jest od Polski silniejszy i to on kontroluje Pomorze.

I tutaj w polskiej historiografii dominuje taki pogląd, że Kazimierz Wielki musiał załagodzić spory z silniejszymi partnerami, to znaczy z Zakonem Krzyżackim oraz z Luksemburgami, z Czechami, żeby móc otworzyć się na wschód, żeby dokonywać ekspansji na wschód, ponieważ tam był potencjał.

Król Polski Kazimierz, widząc, że jest uwikłany w wojnę z Litwinami i Rusinami, z obawy, żeby równocześnie nie był zmuszony do prowadzenia wojny z trzema wrogami, postanawia zgodzić się na warunki.

Do tego trzy lata później odchodzi najwierniejszy sojusznik polskiego króla Karol Robert.

Ostatecznie do Polski przyłączył obszar o powierzchni prawie 100 tys.

Łuck, Chełm czy Kamieniec Podolski stały się polskimi lennami.

W czasie jego panowania księżęta mazowieccy z lenników króla Czech, a później cesarza, stali się wasalami Polski.

Szybko jednak, pod presją wojsk polskich i węgierskich, musiał zawrócić.

Wraz z jego śmiercią upadł ostatni plan przywrócenia dzielnicy do polskiej strefy wpływów.

To jest zwyczajny podbój, gdzie Kazimierz wiedział, że tak daleko sięgną granice polskie, jak daleko on da radę podbić.

Wszystkie te miasta i zamki bardzo mocnymi murami, domami i wysokimi wieżami, nadzwyczaj głębokimi rowami i innymi urządzeniami obronnymi otoczył na ozdobę narodowi, na schronienie i opiekę Królestwa Polskiego.

Za czasów tego króla w lasach, gajach i dąbrowach tyle założono wsi i miast, ile ich bodaj nie powstało kiedy indziej w Królestwie Polskim.

Wiśnicki dla Małopolski i Piotrkowski dla Wielkopolski.

Po raz pierwszy w dziejach Polski powołany zostaje Pieniężny Skarb Państwowy, do którego płyną środki z prywatnych majątków króla, podatków, ceł i górnictwa solnego.

System zamków powstał na granicach Wielkopolski od północy, w środkowym pasie ziem od Kujaw po Kraków, wreszcie na pograniczu ziem ruskich aż po Halicz.

Kazimierz i Jan zawarli układ, a polski król nazwał się nawet synem Luksemburczyka.

Co okazało się jednym z największych błędów w życiu polskiego władcy.

W historii Polski Kazimierz ma opinię jednego z największych erotomanów.

Wiek jak na owe czasy podeszły, ale nie dlatego króla Polski.

Do Polski popłynął szeroki strumień towarów ze wschodnich szlaków.

Kazimierz Wielki cieszył się pozytywną opinią swoich poddanych, czy raczej polskich kręgów opiniotwórczych, polskich elit, już za życia.

I to koniec historii Wielkiego Człowieka i Wielkiego Króla.