Mentionsy
Napoleon i Polacy
Film Ridleya Scotta „Napoleon" udowodnił, że próba przedstawienia biografii Napoleona Bonaparte to nie lada wyzwanie. W dzisiejszym odcinku Rzeczy Historycznej ułatwimy sobie zadanie i spojrzymy na cesarza Francuzów mając na względzie jeden wątek, czyli polskie dążenia do odzyskania niepodległości.
W którym momencie losy Napoleona zaczęły splatać się z losami Polaków? Czym były Legiony Polskie z końca XVIII wieku i co w nich robił Jan Henryk Dąbrowski, którego znamy z polskiego hymnu? Kim był Józef Sułkowski, adiutant Bonapartego? Co Polacy robili na Haiti? Dlaczego do historii przeszła słynna szarża Polaków pod Somosierrą?
Powstanie Księstwa Warszawskiego do pewnego stopnia spełniło polski sen o odzyskaniu niepodległości. Ostatecznie jednak, podobnie jak francuski geniusz wojny, ponieśliśmy klęskę. Czy mieliśmy prawo wiązać nadzieję z wielkim politycznym projektem Napoleona?
O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!
Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Czy Napoleon Bonaparte kochał Polaków?
Nasi rodacy odegrali istotną rolę w wielkim politycznym projekcie, jakim było Cesarstwo Napoleona.
Legenda głosi, że już jako dziecko Bonaparte miał w klasie szkoły wojskowej w Brienne-le-Château polskiego kolegę.
Napoleon staje się najważniejszym dowódcą w republikańskiej armii francuskiej.
Początkowo legiony walczyły u boku Napoleona przeciwko Włochom i Austriakom pod Rimini, Weroną czy nad jeziorem Garda.
Najważniejszą postacią epoki był, jako się rzekło, Napoleon Bonaparte.
Sam Napoleon potraktował rzecz ambicjonalnie i nad Nil wziął ze sobą Polaków.
To właśnie w Egipcie, tłumiąc antyfrancuskie powstanie, zginął jeden z najbardziej znanych Polaków z otoczenia Napoleona Bonapartego.
Był nie tylko adiutantem, ale prawdziwym ulubieńcem generała Bonapartego.
Dostrzegł go sam Napoleon, mianując to właśnie swoim adiutantem.
Po sukcesach w Europie, które sławiły nazwisko Napoleona w 1798 roku, przyszedł czas na kolejne wyzwanie, wspomniane zdobycie Egiptu.
Tak raportował to sam generał Bonaparte do władz w Paryżu.
Tymczasem walki w Egipcie przysporzyły Napoleonowi chwały i umożliwiły mu w przyszłości przejęcie władzy w Paryżu, ale sprawie polskiej szczególnie się nie przysłużyły.
Było to być może pierwsze ostrzeżenie, że walka u boku Napoleona będzie Polaków wiele kosztowała, a niekoniecznie wcale przyniesie efekty o jakich marzyli.
Wróćmy do wspomnianego już wcześniej szkolnego kolegi Bonapartego.
I taka też była cena, jaką Polacy musieli zapłacić za wejście do imperialnego projektu Napoleona.
W Legionach otwarcie krytykowano Napoleona.
A tymczasem sam Napoleon, ówcześnie już jako pierwszy konsul Francji, zdecydował się stłumić trwający od lat bunt niewolników na Santo Domingo, wyspie dzisiaj znanej jako Haiti.
Napoleon po prostu pozbył się swoich polskich niewygodnych przyjaciół z Europy.
Pierwsza z tych formacji powstała pod koniec 1806 roku na polecenie Napoleona, który nakazał tworzyć oddziały złożone z Polaków służących w armii pruskiej, wziętych do niewoli lub z dezerterów.
Gdy w 1807 roku powstawało Księstwo Warszawskie i przynajmniej częściowo spełniały się polskie sny o niepodległości, Napoleon postanowił zająć Portugalię i Hiszpanię.
Nowym władcą Hiszpanii ogłoszono brata cesarskiego, Józefa Napoleona.
W takiej sytuacji Napoleon potrzebował sojuszników, w tym m.in.
Gdy jesienią 1808 roku Napoleon ruszył na Madryt, by odbić go z rąk powstańców i osadzić ponownie na tronie swojego brata, jego armia utknęła pod Somosierro.
Zostawcie to Polakom, miał odpowiedzieć Napoleon.
Przy zaskakująco niskich stratach, 57 kawalerzystów, z czego 22 poległo, Polacy zdobyli pozycję i umożliwili Napoleonowi marsz na Madryt.
Znowu męstwo polskiego żołnierza zostało przez Napoleona wykorzystane w gruncie rzeczy w złej sprawie.
7 lipca 1807 roku rosyjski car Aleksander i cesarz Napoleon zawarli pokój w Tylży.
Imperium Bonapartego rozciągało się teraz od Żmudzi aż po Pireneję.
Nominalnym władcą tego państwa został król Saksonii Fryderyk August, bliski sojusznik Napoleona.
W czerwcu 1812 roku, w momencie rozpoczęcia przez Napoleona inwazji na Rosję, przekształcono je formalnie w Królestwo Polskie.
No ale właśnie, z konstytucją nadaną przez Napoleona i to jeszcze nadaną w saskim Dreźnie 22 lipca 1807 roku.
W rzeczywistości zatem księstwo warszawskie zależało w pełni od Napoleona i Francuzów.
Choć przecież z drugiej strony przyniosło wiele urządzeń, które unowocześniały ziemię polskie na czele z kodeksem Napoleona, który jak na owe czasy stanowił nowoczesną kodyfikację prawa cywilnego.
Napoleon darzył Polskę i Polaków uczuciem, wielokrotnie podkreślając, że należą do jego najwierniejszych i najlepszych żołnierzy.
Po raz pierwszy Walewska spotkała się z Napoleonem w styczniu 1807 roku.
Jak często podróżowała z Napoleonem, jak często bywała we Francji, tego tak naprawdę do końca nie wiemy.
Wiemy natomiast, że pani Walewska w maju 1810 roku urodziła Napoleonowi syna.
Napoleon otoczył jednak swoją polską wybrankę opieką.
Romans Napoleona i Walewskiej stał się tematem popkultury.
film Pani Walewska z Gretą Garbo w roli Marii, a w latach 60. już na polskim podwórku film Marysia i Napoleon z Beatą Tyszkiewicz i Gustawem Holoubkiem w tytułowych rolach.
Szło o decydujące starcie, jakiego szukał Napoleon.
W ten sposób przemawiał cesarz Napoleon do żołnierzy przed wyprawą na Rosję.
Jednak druga wojna polska, jak nazwał ją sam Napoleon, zakończyła się katastrofą.
Polacy, związawszy się z Napoleonem, przegrali tak jak on sam.
Napoleon dał Polakom nadzieję na odzyskanie niepodległości.
Cóż, w rzeczywistości karta polska była dla Napoleona po prostu wygodnym środkiem prowadzenia polityki.
Sympatia, jaką potrafił on wyjednać wobec Polaków u cara Aleksandra I, nie była jednak większa od tego, co Polacy uzyskali dzięki wsparciu Napoleona.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00