Mentionsy
Polacy ratujący Żydów. Rodzina Ulmów.
Rasistowska ideologia nazistowskich Niemiec skazała miliony ludzi na śmierć. Okupacja niemiecka na ziemiach polskich była znacznie bardziej brutalna niż w innych państwach Europy. Za pomoc szukającym schronienia Żydom groziła kara śmierci. Mimo tego, znaleźli się tacy, którzy byli gotowi jej udzielić. Bardzo trudno oszacować ilość osób, która ratowała Żydów. Z pewnością nie była to pomoc masowa. Miała jednak powszechny charakter, co znaczy, że byli w nią zaangażowani przedstawiciele różnych grupo społecznych, od chłopów po inteligentów. W dzisiejszym podcaście przybliżymy tragiczne losy wyjątkowej rodziny Ulmów. Opowiemy o ich przedwojennym życiu, o zaangażowaniu w lokalne sprawy oraz wyjątkowych zainteresowaniach. Postaramy się wyjaśnić dlaczego zdecydowali się pomóc rodzinie Saula Goldmana. Przypomnimy też tragiczny dzień, w którym Niemcy rozstrzelali zarówno Goldmanów, jak i Ulmów. Rozmawiają dr Michał Przeperski i jego gość, dr. Mateusz Szpytma z Instytutu Pamięci Narodowej. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Symbolem tej heroicznej postawy jest rodzina Ulmów z Markowej.
No to jest dosyć nietypowa rodzina, dlatego że Józef i Wiktoria z jednej strony są zwykłymi chłopami, na pewno z dziada, pradziada, bo ich przodkowie, wszyscy, których znamy, mieszkali w Markowej i to możliwe, że nawet od XIV wieku, zresztą jak i moi.
Gaci zdążyła też się tam angażować jeszcze jako chyba nastolatka w różne katolickie instytucje działające przy kościele, więc widzimy jak bogate było ich życie, ale to też dlatego, że trafili na środowisko odpowiednie, bo to jest, gdyby nie było środowiska wiejskiego tak otwartego, to też nie mogliby się tak rozwijać, a w Markowej byłyby dwa środowiska konkurencyjne wobec siebie.
To było na tyle istotne środowisko, że proszę sobie wyobrazić, że sekretariat wojewódzki Związku Młodzieży Wiejskiej RP Wici, Lwowskiego Związku Młodzieży Wiejskiej Wici, mieścił się w Markowej.
Społeczność żydowska w Markowej przed II wojną światową.
Wiemy, że ona już w Markowie pojawiła się w XVIII wieku, może i wcześniej Żydzi mieszkali w Markowej.
w Markowej, do którego Wiktoria poszła zdruzgotana z tą sytuacją i wyleczył Józefa.
Natomiast w Markowej była taka sytuacja...
Więc Żydzi w Markowej legalnie przebywali do sierpnia 1942 roku.
I tam zginęli Żydzi z Markowej, z Jarosławia, z Łańcuta, z Przeworska, z Krakowa.
Wielka obława na ukrywanych Żydach idzie dwudziestu paru, może trzydziestu mieszkańców Markowej, pewnie z udziałem granatowych, chociaż to nie jest do końca pewne, tych granatowych policjantów i szukają i znajdują dwudziestu pięciu Żydów, dostarczają ich do posterunku policji granatowej i zgodnie z rozkazem meldują o tym.
Niemcy przyjeżdżają następnego dnia, a dokładnie żandarmera niemiecka z Łańcuta i rozstrzeliwują w Markowej na okopie z pierwszej wojny światowej, rozstrzeliwują tych 25 Żydów i to jest wszystko, dzieje się to wszystko 13 i 14 grudnia roku 1942, ale odszukano tylko...
Roch i oni mają rozbudowaną strukturę taką markowej z racji tego, że to wszystko oparte jest na tym ruchu ludowym, który działał przed wojną.
Każą się stawić furmanką z sąsiednich wsi, żeby nie była to z Markowej, o północy.
Jadą do Markowej, do rodziny Ulmów.
Myślę, że jest historia dosyć dobrze znana, chociaż tak 20 lat temu nie było, bo w ogóle ta historia nawet nie była aż tak dokładnie bardzo znana przez wszystkich mieszkańców samej Markowej, mówią o młodym
Dzięki temu, że zainspirował historyków do tego, aby napisali książki, zainspirował też władze samorządowe do tego, aby przychylić się do wniosku o zbudowanie Muzeum Polaków Ratujących Żydów i w Markowej.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00