Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
11.09.2025 13:00

W cieniu szlachcica? Kobiety w dawnej Rzeczpospolitej

Historia I Rzeczypospolitej jest zdominowana przez mężczyzn. Wiemy, jak rządzili, jakie toczyli wojny i czego dokonali. Historia Polski to ich historia. Nie jest to jednak pełny tej epoki. Jakie miejsce w sarmackim świecie zajmowały kobiety?

Czy można powiedzieć, że kobiety odgrywały w świecie sarmackim rolę po stokroć istotniejszą, aniżeli mogłoby to się wydawać na pierwszy rzut oka? Wśród kobiet doby staropolskiej nie brakowało niezwykłych osobowości, które odcisnęły piętno na swoich czasach. Przypomnimy postaci kobiet, które nie wpisały się w zarezerwowane dla nich role społeczne. Kim była Teofila Chmielecka, Elżbieta Łucja Sieniawska, a kim Elżbieta Drużbacka?

Jak szlachcianki radziły sobie w aranżowanych małżeństwach? W jakim stopniu mogły decydować o własnym losie? Czy kobiety w I Rzeczpospolitej miały większe prawa niż kobiety w innych krajach?

O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 14 wyników dla "Jan III Sobieski"

Nie bez kozery przecież w trakcie Potopu Szwedzkiego Jan Kazimierz Waza złożył śluby lwowskie przed obrazem Matki Bożej Łaskawej.

Charakterystycznym przykładem mogą być listy, które słał do swojej żony niezapomniany Jan III Sobieski.

I niekiedy tak rzeczywiście było, jak choćby w przypadku Marysieńki Sobieskiej.

Pisał o tym chociażby autor renesansowy Jan Płoczywłos-Mrowiński w swoim Stadle Małżeńskim.

Był nim Jan Kazimierz Warszycki.

Należy dodać, że Jan Kazimierz Warszycki, o ile wierzyć relacji żony, nie bardzo rozumiał, na czym polega skonsumowanie małżeństwa.

Z pomocą króla Jana III Sobieskiego doprowadziła do rozwodu.

Ukochana Jana III Sobieskiego musiała czekać, aż umrze jej zdziwaczały mąż Jan, sobie pan Zamoyski i dopiero wtedy.

Niezrównany badacz obyczajów szlacheckich Władysław Łoziński podaje, że niejaka Beata Zawiszanka miała razem z dwoma sługami zabić swojego męża Jana Solikowskiego.

O tym, jakimi dysponowała wpływami, niech zaświadczy choćby fakt, że goszczono ją na weselu króla Zygmunta III Wazy.

Innym przykładem kobiety cieszącej się niezależnością była Anna Alojza Chodkiewicz z domu Ostrokska, wdowa po hetmanie Janie Karolu Chodkiewiczu, który zmarł zaledwie rok po wspólnym ślubie.

Drugą taką kobietą była żona dwóch królów Władysława IV i jego brata Jana Kazimierza.

W Rzeczpospolitej zyskała olbrzymią władzę, miała ogromny wpływ na politykę wewnętrzną i zagraniczną prowadzoną przez króla Jana Kazimierza.

Zwłaszcza w drugiej połowie XVII wieku i na początku XVIII grupa wpływowych magnatek chętnie angażowała się w sprawy państwa.