Mentionsy

W 1936 roku podjęto decyzję o utworzeniu w Polsce dużego ośrodka przemysłowego, znanego dzisiaj jako Centralny Okręg Przemysłowy, czyli COP.

I wbrew uproszczeniom, które wciąż pojawiają się w podręcznikach do historii, COP nie powstał tylko po to, by służyć modernizacji i uprzemysłowieniu państwa, ale były ku temu również inne, mniej oczywiste przesłanki.

Co tak naprawdę zdecydowało o powstaniu COP?

Gdynia, zresztą pod względem zaangażowanych środków, to nie ma porównania pomiędzy olbrzymim COP-em a pojedynczą Gdynią.

Jedną z efektów owych reform była właśnie decyzja stopniowo kształtująca się w roku 1935-1936 budowy COP.

Bo chociaż COP tak naprawdę zaczęto wznosić nieco wcześniej i równolegle, to wszelkimi działaniami związanymi z koordynacją przygotowań państwa do wojny, podkreślam państwa, a nie armii, był właśnie Komitet Obrony Rzeczypospolitej.

Innymi słowy, COP był od roku 1936 w jakimś zakresie kreowany przez samą armię.

W pojęciu COP-u trzeba zawrzeć budowę fabryk, potrzeby wojska, gromadzenie surowców, budowę miast, budowę sieci komunikacyjnej, budowę sieci energetycznej.

Te drogi, te koleje, te elektrownie, te szkoły, te szpitale, te magazyny z żywnością, magazyny z surowcami, trzeba to wszystko zawrzeć w COP-ie, bo tego wszystkiego w Polsce nie ma.

Stąd decyzja o budowie COP-u, stąd decyzja o powołaniu najróżniejszych komórek organizacyjnych związanych także z gromadzeniem surowców i zapasów w głębi państwa.

Stąd decyzja o budowie COP.

I stąd COP nabierał takiego przyspieszenia w 1936-1937 roku.

I to jest ściśle powiązane z COP.

Ten COP musi powstać z dwóch zasadniczych powodów.

Możemy się starać i będziemy się starać o licencje, o zakupy zagraniczne przez całe drugą połowę lat 30., ale musimy budować ten COP.

COP tworzony jest zatem w określonym celu, żebyśmy sami sobie tą broń wyprodukowali, skoro nie możemy jej kupić za granicą i wyprodukowali ją w jakimś oddaleniu od niemieckiej granicy.

I dlatego potrzebny jest COP, żebyśmy w ogóle poszli do przodu.

Bo ten cały COP, on nie miał w wymiarze ekonomicznym jeszcze w latach 30-tych żadnego sensu.

Bo nie istniał w Polsce prywatny rynek, który mógłby kupić coś z tych fabryk COP.

Ten COP, jak powiedziałem, on nie ma rachunku ekonomicznego.

Musimy inwestować w COP, musimy tworzyć zapasy surowców.

Ale żeby to zmienić, budowaliśmy COP, a w tym COPie budowaliśmy elektrownię.

Zaczęliśmy budować COP.

Chociaż mieliśmy też pełną świadomość, że nawet jak byśmy 5-10 takich COP-ów pobudowali, to nadal będziemy mieli gospodarkę mniejszą niż ówczesne Niemcy.

Na tu i teraz, gdyby wojna nie wybuchła, można byłoby dokonywać na bazie istniejącego już COP-u przygotowań do produkcji cywilnej.