Mentionsy

Norbert, 24 stycznia 1945 roku czołgiści radzieckiej 5 Armii Pancernej Gwardii, dowodzonej przez generała Wolskiego, docierają do zalewu Wiślanego na wschód od Elbląga, odcinając tym manewrem niemieckie armie w Pursach Wschodnich od reszty niemieckich sił.

Szarża, za którą jednak 5 Armia Pancerna Gwardii zapłaciła bardzo dużą cenę.

Tak, Armia Czerwona w ostatnim etapie II wojny światowej sformowała i stale utrzymywała na froncie 6 armii pancernych o numerach od 1 do 6.

Piąta Armia Pancerna Gwardii kończy szlak bojowy w rejonie Gdańska w maju 1945 roku, nie będąc jednak uczestnikiem szturmu Gdańska, walk w Gdańsku.

Czyli te ostatnie tygodnie II wojny światowej to jakiś rodzaj degradacji V Armii Pancernej Gwardii.

Tej samej armii, która wcześniej zasłużyła się tak bardzo dla Armii Czerwonej.

W kwietniu 1945 roku wszystkie oczy skierowane są ku Berlinowi, ponieważ 5 Armia Pancerna Gwardii nie bierze udziału w bitwie o Berlin.

Armia Pancerna Gwardii generała Wasylja Wolskiego jest awangardą 2.

Dowódca armii chełpi się, że w 7-8 dni w ramach operacji zaczepnej frontu jego armia przeszła ponad 500 km ze średnią prędkością dzienną natarcia 43 km.

Piąta Armia Pancerna Gwardii generała Wolskiego przecina połączenia lądowe między Grupą Armii Północ a Grupą Armii Środek na północ od Niemna, wychodzi w rejon Kłajpedy.

Niemniej w historii użycia broni pancernej w II wojnie światowej, rajd V Armii Pancernej Gwardii w pasie natarcia II Frontu Białoruskiego marszałka Rokosowskiego.

w ramach izolacji wschodniopruskiego zgrupowania Wehrmachtu to jeden z najbardziej ciekawych przykładów użycia Związku Szczebla Armii Zmechanizowanego w niezwykle imponującej operacji zaczepnej.

Ale Norbert, jaki był radziecki plan i dlaczego 5 Armia Pancerna Gwardii w ogóle ruszyła w stronę Zalewu Wiślanego?

Pod koniec 1944 roku zapada decyzja, aby V Armią Pancerną Gwardii wzmocnić II Front Białoruski, który z linii rzeki Narwi, spod Pułtuska, spod Różana ma nacierać na północne Mazowsze, zabezpieczać na północ od Wisły natarcie Żukowa na Poznań, a potem ma zarówno forsować Wisłę, jak i odciąć.

Gwałtownym natarciem po przełamaniu oporu niemieckiej drugiej armii na obszarze Mazowsza wejść w wolną przestrzeń operacyjną grupą manewrową, grupą szybką i dalekim, a szybkim rajdem odciąć.

Tak jak w październiku 1944 roku 5 Armia Pancerna Gwardii przecięła połączenia Grupy Armii Północ i Grupy Armii Środek pod Kłajpedą na Litwie i zrobiła Niemcom w Kurlandii kocioł.

Dwie niemieckie armie, 16 i 18, czyli cała grupa armii północ, utknęła w Kurlandii i teraz w styczniu 1945 roku w pasie kolejnego frontu, tym razem drugiego frontu białoruskiego, marszałka Rokosowskiego, ta armia ma wykonać dokładnie takie same zadanie, tylko trudniej.

Armię Pancerną Gwardii, która na przełomie 1944 i 1945 roku z obszaru państw nadbałtyckich zostaje koleją przesunięta na obszar Podlasia.

Przetaczają się eszelony wiozące dziesiątki czołgów, samochodów i armat 5 Armii Pancernej Gwardii.

Polscy partyzanci starają się miejscami wysadzać transporty kolejowe czołgów 5 Armii Pancernej Gwardii.

Piąta Armia Pancerna Gwardii ma architekturę otwartą.

To znaczy, właściwie nie należy się przywiązywać do korpusów, które wchodzą w skład armii, bo można wymieniać je, żonglować, dodawać nowe, zabierać, przezbrajać.

Piąta Armia Pancerna Gwardii.

Na tle innych armii pancernych szykujących się do operacji wiślańsko-dżańskiej, bardziej na południu.

Stąd bardzo ważnym wzmocnieniem jest artyleria samobieżna, która została przydzielona armii.

W dokumentach armii oznaczone SU-152.

Ale co ciekawe, przydzielone zostają armii dwa pułki, łącznie 42 wozy, bo jeden pułk dział samobieżnych to 21 wozów wedle etatu.

To fundamentalne dla armii pancernej, która będzie gnała jak szalona.

Takich zabiegów czołgi i działa samobieżne 5 Armii Pancernej Gwardii przejdą w styczniu w lutym 1945 roku ponad tysiąc.

w przypadku 2 Armii Pancernej Bogdanowa i Radziejewskiego jak szła na Warszawę latem 1944 roku, ale i tak mówimy o ponad tysiącu przeglądów wykonanych w de facto 6 tygodni.

Ma tylko dwa korpusy pancerne, ma samodzielną brygadę, ale włącznie w armii jest 585 czołgów i dział pancernych.

A zatem X Korpus Pancerny ma na stanie 42 najnowsze niszczyciele czołgów Armii Czerwonej, których armaty siłą ognia odpowiadają najpotężniejszym armatom niemieckim PAK-43, w które to armaty są uzbrojone jak Pantery czy Tygrysy II.

Czołgi ciężkie w armii reprezentuje 14 Gwardyjski Pułk Czołgów Ciężkich na wozach IS-122.

Także w odwodzie armii znajduje się Pułk Dział SU-152 nr 376, jednostki artyleryjskie i artylerii przeciwlotniczej.

Ale cechą charakterystyczną Armii Wolskiego jest to, że jest bardzo dużo dział samobieżnych.

A więc widzimy wybitnie przeciwpancerny charakter artylerii Armii Pancernej.

A to na tle innych radzieckich armii pancernych była silna armia wtedy?

To nie jest wielka i potężna armia pancerna na tle 2 Armii Pancernej Gwardii czy 3 Armii Pancernej Gwardii.

Rokosowski zbiera więc nad Narwią potężny taran licznych armii i korpusów II Frontu Białoruskiego.

W odróżnieniu od Koniewa jest posłuszny koncepcjom Żukowa i wytycznym, doktrynalnym Armii Czerwonej, które mówią, że w natarciu, w operacji ofensywnej, w pierwszej fazie armie ogólnowojskowe bez pomocy armii pancernych muszą przełamać front, a dopiero po przełamaniu frontu wolną przestrzeń operacyjną należy wprowadzić w wyłom armię szybką.

Armia Pancerna Gwardii.

Walki w tym rejonie mają charakter decydujący dla podważenia pozycji niemieckich i de facto częściowego rozbicia drugiej armii niemieckiej i wyjścia Rosjan na wolną przestrzeń operacyjną.

Armia Pancerna Gwardii ma duży udział w sukcesie.

Miejsce pogromu carskiej armii w 1914 roku.

Armia Pancerna Gwardii bierze teraz szturmem.

Armii Pancernej Gwardii operacji zajęcia wsi Grunwald poświęcono trzy strony maszynopisu.

A jak bardzo Niemcy byli zaskoczeni działaniami 5 Armii?

Armia Pancerna Gwardii wykonuje zadanie Rokosowskiego.

Zresztą to podejście 5 Armii Pancernej Gwardii konkretnie pod Elbląg, ono było bardzo niejednoznaczne, ponieważ 5 Armia Pancerna Gwardii miała wyjść nad Zalew Wiślany i odciąć Niemców w Prusach Wschodnich.

Tak chodziło o to, żeby grupę armii Środek, potem przemianowaną na grupę armii Północ, odciąć od Pomorza.

To był trzeci batalion czołgów 31 Brygady Pancernej 29 Korpusu generała Małachowa.

I to potem było powodem sporu w dowództwie armii, a nawet frontu.

Piąta Armia Pancerna Gwardii była tu forpocztą, ale ten rajd kapitana Diaczenki z 23 stycznia spotkał się w dowództwie II Frontu Białoruskiego z wyraźną dezaprobatą.

Ostatecznie 5 Armia Pancerna Gwardii wychodzi nad Bałtyk, to znaczy nad Zalew Wiślany, osiągając rejon Tolkmicka i Fromborka.

Klasyczny, wręcz szkolny przykład prawidłowego użycia armii pancernej w warunkach działania na obszarze wolnej przestrzeni operacyjnej.

Imponujące uderzenie tym bardziej, że 5 Armia Pancerna Gwardii w październiku jak dojechała do Kłajpedy to odcięła Grupę Armii Północ od Grupy Armii Środek, a teraz dojeżdżając do Elbloga odcina Grupę Armii Wisła od Grupy Armii Środek.

Mimo, że to gwałtowne natarcie przez Mławę, Działdowo, Nigdzice i Ławę, Ostródę, aż po Elbląg, gwałtownie wyczerpuje potencjał bojowy armii.

To niedużo jak na 36 tysięcy stanu wyjściowego, ale pozostało na chodzie niespełna 200 pojazdów pancernych, a armie, z którymi współpracuje Armia Pancerna Gwardii, czyli Armie Ogólnowojskowe Rokosowskiego, 48 i 2 Armia Uderzeniowa, znajdują się o 60-70 kilometrów na południowy wschód od zgrupowania Armii Pancernej.

27 stycznia, zgodnie z tym założeniem, armii zostaje podporządkowany 42.

A zatem teraz jakby przeciwnikiem są Niemcy w obszarze operacyjnym Królewca, gdzie armia niemiecka wycofuje się z Mazur, wycofuje się z Warmii.

Rokosowski nie ma już siły, aby z zachodu na wschód docisnąć Niemców bardziej wyczerpaną w walkach 5 Armią Pancerną Gwardii.

W zależności od tego, ile czołgów uda się usprawnić, ile czołgów dojedzie z linii tego imponującego wcześniej natarcia, gotowość bojową utrzymuje 140-150 pojazdów w skali całej armii.

Korpusy to ekwiwalent jednej zbiorczej brygady pancernej.

Wolski prosi o wsparcie, ale Rokosowski informuje go w pewnym momencie, że ze względu na priorytet na zachód od Wisły, jego armia przejdzie w pas III Frontu Białoruskiego, który walczy na obszarze Prus Wschodnich i 10 lutego 1945 roku wyczerpana walkami 5 Armia Pancerna Gwardii przechodzi w skład III Frontu Białoruskiego.

Rokosowski oddaje część swoich armii prawego skrzydła, które ugrzęzły w Prusach Wschodnich, a lewym skrzydłem prowadzi operację na Pomorzu Gdańskim.

A co ta zmiana oznaczała dla samej 5 Armii Pancernej?

Ta mordercza, krwawa walka, także w warunkach przejmowania przez nieprzyjaciela inicjatywy, oznacza dalszą redukcję potencjału armii.

To znaczy te raporty są bardzo podobne do raportów Guderiana z drugiej grupy pancernej pod Tułą w listopadzie w grudniu 1941 roku, kiedy on tam dojechał z kilkudziesięcioma czołgami.

Tutaj w lutym 1945 roku Niemcy jedyne co mogą zrobić, to jeszcze przez dwa miesiące wydać Armii Czerwonej ciężką i krwawą bitwę.

Dowództwo armii melduje zrozpaczone.

Zasadnicze zadanie, jak powiedziałem, korpusów brygad to wsparcie armii ogólnowojskowych, strzelców.

Część brygad w ogóle przesunięta zostaje do 48 Armii jako wsparcie bezpośrednie, bo te brygady są już tak słabe, mają tak mało czołgów, że mogą robić za półki i dywizjony wsparcia, ale nie mogą wykonywać zadań samodzielnych.

Informuje go, że armia zostaje rozdzielona, że X Korpus Czołgowy pozostaje, a reszta armii ma odejść ponownie w pas II Frontu Białoruskiego.

Korpus, który pozostaje przy armii, ma takich pojazdów 31, w tym 7 czołgów T-34, 5 dział SU-152, 4 działa SU-85, czy też 9 dział SU-76, czołgów typu Sherman w gotowości bojowej zostaje 6.

Armię Pancerną Gwardii.

Ale zasadniczo można powiedzieć, mimo potem obecności pod Gdańskiem, że na początku marca 1945 roku dla 5 Armii Pancernej Gwardii wojna się skończyła.

Każdy mówi o stratach armii w tym samym okresie i każdy podaje inne wartości.

Z 36, którzy zaczynali operację, to jest bardzo dużo, jak na ten etap wojny w przypadku armii, która zwycięża.

To jest z perspektywy wielkości armii liczba wręcz astronomiczna.

Piąta Armia Pancerna Gwardii wyparowała.

Ale nawet dla pozornie niezwyciężonej Armii Czerwonej to było już trochę za dużo.

Piąta Armia Pancerna Gwardii, jeśli chodzi o czołgi, zawojowała się na śmierć, ale przeszła do historii Wielkiej Wojny Ojczyźnianej jako jeden z najbardziej skutecznych związków operacyjnych wojsk pancernych, a operacja natarcia na Elbląg jako jedna z najbardziej jasnych kart w jej historii.