Mentionsy
14. HERBICH // MAZUREK // Witkacy: Tajemnica Istnienia i samobójstwo filozofii
W czternastym odcinku podcastu „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich rozmawia z prof. Sławomirem Mazurkiem (Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk) o Stanisławie Ignacym Witkiewiczu. Uczestnicy rozmowy koncentrują się na jego poglądach na temat filozofii, niepokoju metafizycznego znajdującego się u źródeł nie tylko filozofii, lecz także sztuki i religii, a także – na procesie zaniku uczuć metafizycznych. Pytają o to, czym jest jedność w wielości, dlaczego upadek kultury jest nieuchronny, a także o aktualność diagnoz Witkacego.
W cyklu podcastów „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich wspólnie z zaproszonymi gośćmi będzie przyglądał się wybranym wątkom oraz postaciom tworzącym polską tradycję filozoficzną. Celem podcastu jest nie tylko udzielenie odpowiedzi na pytanie, co oryginalnego wniosła do historii myśli filozoficznej polska filozofia, lecz przede wszystkim zwrócenie uwagi na to, w jaki sposób myśliciele polscy reagowali na wyzwania dziejowe, kulturowe i cywilizacyjne, przed którymi stali oni oraz ich ojczyzna.
Tomasz Herbich wraz z zaproszonymi gośćmi porozmawia o poglądach filozoficznych autorów z różnych epok rozwoju naszej kultury umysłowej. Pojawią się wśród tych filozofów między innymi Stanisław Orzechowski, Piotr Skarga, Jan Śniadecki, Stanisław Staszic, Maurycy Mochnacki, August Cieszkowski, Stanisław Brzozowski, Edward Abramowski, Kazimierz Twardowski, Jan Łukasiewicz, Roman Ingarden, Józef Tischner, Karol Wojtyła, Leszek Kołakowski, Andrzej Walicki i wielu innych.
Obserwuj nas na: YouTube, Spotify i na wielu innych platformach. Podobają Ci się podcasty Teologii Politycznej? Serdecznie zachęcamy do wsparcia naszych nagrań: https://teologiapolityczna.pl/podcasty
Rozdziały (12)
Podcasty Teologii Politycznej zapraszają do wsparcia.
Profesor Sławomir Mazurek omawia filozofię Witkacego, koncentrując się na jego pojęciu jedności w wielości.
Profesor Mazurek szczegółowo analizuje teorię jedności w wielości Witkacego i jej implikacje.
Profesor Mazurek omawia filozofię mierzącą się z tajemnicą i jej znaczenie dla Witkacego.
Profesor Mazurek porównuje filozofię Witkacego z kantowską i analizuje jego podejście do metafizyki.
Profesor Mazurek omawia pojęcie filozofii u Witkacego, jego relację do intelektualizmu i sztuki.
Profesor Mazurek analizuje sytuację filozofii i sztuki w epoce Witkacego, jego krytyka współczesnych filozofów.
Profesor Mazurek omawia kryzys filozofii i kultury, jego przyczyny i skutki.
Rozmowa skupia się na negatywnych konsekwencjach uspołecznienia i zaniku uczuć metafizycznych, a także na teorii Witkacego dotyczącej katastrofizmu, czyli nieuchronnego procesu uspołecznienia spowodowanego dobrobytem i szczęściem, ale zanikającym uczuciem metafizycznym.
Witkacy analizuje rewolucje społeczne jako epizody procesu uspołecznienia, podzielone na dwie główne fazy: zainicjowanie władzy i rewolucja społeczna. Autor omawia także wpływ rosyjskiej filozofii na Witkacego i jego dwoistość w postawie wobec kultury.
Analiza związków między Witkacego a rosyjską filozofią, w tym monadologii, millenaryzmu, koncepcji bytu jako jedności i kultury jako ceny cierpień.
Profesor Sławomir Mazurkiewicz omawia pesymistyczną perspektywę Witkacego na kulturę w neototalitarystycznym świecie i przedstawia swoją własną interpretację.
Szukaj w treści odcinka
I może zacznijmy w takim razie od sprawy, która wydaje się fundamentalna dla poglądów filozoficznych Witkacego, czyli od tego, co Witkacy określa mianem jedności w wielości, czy doświadczenia jedności w wielości.
No cóż, Witkacy we wstępie do jednego ze swoich najważniejszych tekstów, czyli nowych form w malarstwie wynikających stąd nieporozumień, pisał tak.
Witkacy te dwa czy trzy zdania formułuje w taki sposób, jakby były to z jednej strony prawdy fundamentalne, a z drugiej strony jakieś
Niewątpliwie Witkacy uważał, że byt
I sam Witkacy sobie z tego zdawał sprawę.
O tych wątpliwościach w tej chwili nie będę mówił, natomiast mogę powiedzieć tak, że gdy Witkacy próbował jakoś dowieźć czy przekonać odbiorcę, że istotnie nie możemy bytu pomyśleć inaczej, czy istnienia inaczej niż jako wielości,
Witkacy zwracał się ku monadologii dlatego, że jego zdaniem
Witkacy nam przede wszystkim mówi, że ta filozofia mierząca się z tajemnicą istnienia dąży do czegoś, co określa mianem bezpośrednim, wprost określa mianem prawdy absolutnej i to dąży do niej pomimo faktu, że jej osiągnąć nie może i nie może jej wyczerpać.
Dlaczego Witkacy się ku niej zwraca?
Dlaczego Witkacy próbuje sięgać do prawdy absolutnej?
Jak myślę, z tego powodu Witkacy przede wszystkim opowiada się za dążeniem do
Powiedziałbym nawet, chyba tak to można podsumować, że chociaż Witkacy tak tego nie formułował, że ta aktywność ma nie tylko znaczenie poznawcze, ale ona przez to, że ma znaczenie poznawcze, to ona ma też znaczenie etyczne.
Jeżeli chodzi natomiast o to, o którym Pan wspomniał, o kancie, ba, ja bym powiedział, że Witkacy w tym swoim sposobie filozofowania to jakby przechodzi nad kantem do porządku dziennego.
Zastanówmy się jeszcze nad tym pojęciem filozofii, które prezentuje Witkacy.
Tytuł tego, jakby to pewnie określił Witkacy, główniaka, którego napisał w 1935 roku, jego filozoficznego, czyli pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie istnienia.
Jednocześnie jednak Witkacy zdecydowanie odrzuca projekty filozofii takiej jak na przykład filozofii intuicjonistycznej w stylu Bergsona, którą uważa po prostu za jakieś bredzenie, czy pragmatycznej oczywiście, która właśnie czyni z pojęciem prawdy to, że pozbawia nas odniesienia do tej prawdy absolutnej.
Czy można zatem powiedzieć, że Witkacy chce takiej filozofii, która poprzez precyzyjną pracę pojęciową próbuje coś uchwycić z tajemnicy istnienia?
Witkacy jest na pewno rzecznikiem intelektualizmu filozofii.
Takie podejrzenie, że Witkacy gdzieś nieświadomie ku temu kryptoidealizmowi dryfuje może się pojawić, dlatego że on właściwie stara się pomyśleć byt,
Gdzieś, ktoś mógłby powiedzieć, jeszcze takie pojawiały się w polemikach z Witkacym, że właściwie on zakłada tożsamość idei istnienia i samego istnienia.
Witkacy był spekulacją metafizyczną i przez to natychmiast ustawia się w opozycji do wszystkich nurtów, które można by określić jako antyintelektualne z jednej strony i takie minimalistyczne z drugiej.
Ale tu sytuacja jest bardziej skomplikowana, bo z jednej strony Witkacy
Z jednej strony Witkacy otwarcie zupełnie atakował filozofię analityczną, atakował jej prekursorów, na przykład przeprowadził krytykę Wittgensteina, ale z drugiej strony, ponieważ były to wtedy kierunki dominujące, które miały
Gdyby podsumować, to należy oczywiście powiedzieć, że Witkacy był
Bergson według Witkacego produkuje jakoś metafizyczne brednie, czyli właśnie nie ten rodzaj metafizyki, do którego Witkacy by się odwoływał, natomiast oczywiście pragmatyzm właśnie to pojęcie prawdy traci.
Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Ostatnie odcinki
-
6. WARDZIŃSKI // STRACHOWSKI // Rogate Serce w ...
15.07.2026 18:00
-
5. WARDZIŃSKI // STRACHOWSKI // Stanisław Szuka...
08.07.2026 18:00
-
28. STRACHOWSKI // Bień // Jak napisać bestseller?
01.07.2026 18:00
-
27. STRACHOWSKI // JASINA // Czy znów czeka nas...
24.06.2026 18:00
-
26. STRACHOWSKI // JASINA // Kiedy Europa zaczę...
17.06.2026 18:00
-
1. O KSIĄŻKACH // SZERSZEŃ // HERBICH // Nowocz...
10.06.2026 18:00
-
25. STRACHOWSKI // KASPEROWICZ: Czy historia sz...
03.06.2026 18:20
-
Krzysztof Kieślowski. Intuicja, los, transcende...
01.06.2026 11:50
-
24. STRACHOWSKI // KASPEROWICZ: Czym naprawdę z...
27.05.2026 18:00
-
1. HERBICH // KITA // Czy świat skręca w prawo?
20.05.2026 18:00