Mentionsy
2. Bronisława Trentowskiego filozofia teoretyczna // HERBICH // WYSZKOWSKI
W drugim odcinku podcastu „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich rozmawia z dr. Konradem Wyszkowskim o Bronisławie Trentowskim, kluczowym twórcy polskiej filozofii narodowej. Czy ten jeden z najważniejszych polskich filozofów w okresie romantyzmu był racjonalistą? Na czym polegał głęboko pluralistyczny i indywidualistyczny wymiar jego filozofii? To tylko niektóre z pytań, na które rozmówcy poszukują odpowiedzi.
Rozdziały (16)
Podajemy wprowadzenie do rozmowy o filozofii Bronisława Trentowskiego z doktorem Konradem Wyszkowskim.
Teologia Polityczna zaprasza
Konrad Wyszkowski analizuje pierwszy niemiecki tekst Bronisława Trentowskiego, skupiając się na jego optymistycznym przekonaniu o dążeniu człowieka do poznania.
Rozważanie koncepcji prawdy i filozofii u Bronisława Trentowskiego, porównanie z Heglem i filozofią niemiecką.
Analiza koncepcji prawdy jako systemu i poznania totali u Bronisława Trentowskiego, krytyka korespondencyjnej definicji prawdy.
Rozważanie poznania totali i krytyka Hegla w kontekście koncepcji prawdy u Bronisława Trentowskiego.
Analiza pojęcia mysłu u Bronisława Trentowskiego, jego znaczenie dla filozofii i krytyka w pracach niemieckich.
Rozmowa koncentruje się na metodzie różnojedni Trentowskiego, jej funkcji w systemie filozoficznym oraz na kryteriach racjonalności, zaznaczając różnice między nią a syntezą Hegla.
Analiza logiki Trentowskiego, jego podejścia do logiki sylogistycznej i spekulatywnej, oraz jego projekt połączenia obu podejść.
Analiza roli Boga w filozofii Trentowskiego, w tym jego relacji z człowiekiem i znaczenie teozofii w jego dziełach.
Porównanie filozofii Trentowskiego z Stirnerem, w tym krytyka radykalizmu i ideologii.
Rozmówca omawia krytykę Bronisława Trentowskiego jako filozofa racjonalistycznego, porównując go z Heglem i Mickiewiczem.
Rozmówca analizuje relację między romantyzmem a filozofią, podkreślając, że filozofia w ogóle jest nieromantyczna.
Rozmówca argumentuje, że Trentowski może być uznany za klasyczny topos filozoficzny dla współczesnej Polski.
Rozmówca omawia antyracjonalizm w kontekście polskiego romantyzmu, podkreślając, że Trentowski był przeciwko temu podejściu.
Rozmówca omawia wpływ klasycznej filozofii niemieckiej na niemieckie społeczeństwo i jego skuteczność w prowadzeniu państwa.
Sponsorzy odcinka (1)
"Teologia Polityczna zaprasza"
Szukaj w treści odcinka
Znamy oczywiście pogląd Hegla ze wstępu do Fenomenologii Ducha, przynajmniej filozofom jest on dużo szerzej znany niż pogląd Trentowskiego.
W tym też zwrocie widać to, jak próbuje on wyjść poza horyzont filozofii niemieckiej, a w szczególności filozofii Hegla, bo poniekąd utożsamia się w swoim zamierzeniu z Schellingiem, ale na pewno chce wyjść poza Hegla.
Innymi słowy, z perspektywy Trentowskiego zarzut wobec Hegla byłby taki,
Że system Hegla staje się systemem deterministycznym i na swój sposób dedukcyjnym.
I ten zarzut wobec Hegla, co zabawne poniekąd koresponduje z Cieszkowskim, z tym, że dla Cieszkowskiego to jest zaleta, przynajmniej młodego Cieszkowskiego, to jest zaleta systemu Hegla.
W każdym razie i tak zarówno badacze Hegla, jak i w ogóle filozofowie lubią jego sposób myślenia nazywać syntezą, dlatego że dobrze się w ten fiśtański schemat wpisuje.
No i od pytania chyba kluczowego, to znaczy od pytania o to w jaki sposób Trentowski się pozycjonuje wobec logiki dawniejszej, wobec tych twórców logiki jemu współczesnej, zwłaszcza Hegla z jednej strony i Bolzana z drugiej strony.
Stosunek zazwyczaj jest zero-jedynkowy, to znaczy jedni, że tak powiem, jednoznacznie opowiadają się za logiką heglowską, uważając, że wszelkiego rodzaju inna logika, czy to sylogistyczna, poprzedzająca Hegla, czy to ta współczesna logika, którą roboczo nazwijmy matematyczną,
A z drugiej strony jest podejście zupełnie odwrotne, według którego podejście logiczne Hegla i innych autorów niemieckich
Trentowski poświęca epistemologii w tym sensie, który został przez Hegla porzucony, a mianowicie w sensie reguł poprawnego poznawania świata przez jednostkę ludzką, ograniczoną czasoprzestrzennie.
To znaczy, dlaczego Trentowski wpada w to, a może właśnie nie wpada, tylko właśnie jest to zaletą jego filozofii, co Cieszkowski zarzucał w prolegonach do historyzacji Hegelowi, czyli zamiast tworzyć triadyczny schemat zgodny z pewną, no oczywiście w przypadku Hegla i Cieszkowskiego, metodą dialektyczną oczywiście,
Bytnice, stworzywostan to jest powtórzenie kategorii z nauki logiki, czyli sein, nichts i werden, odpowiednio u Hegla w nauce logiki występujących.
Czym jest ten panteizm filozoficzny na przykład Hegla czy innych twórców niemieckich i czym on ma być zastąpiony?
I co ciekawe, ono by pozwalało postawić w jednym rzęcie Hegla z Mickiewiczem.
Właśnie łączący Hegla z Mickiewiczem, że wierzyli oni w to, że podmiotowość ludzka
Ostatnie odcinki
-
26. STRACHOWSKI // JASINA // Kiedy Europa zaczę...
17.06.2026 18:00
-
1. O KSIĄŻKACH // SZERSZEŃ // HERBICH // Nowocz...
10.06.2026 18:00
-
25. STRACHOWSKI // KASPEROWICZ: Czy historia sz...
03.06.2026 18:20
-
Krzysztof Kieślowski. Intuicja, los, transcende...
01.06.2026 11:50
-
24. STRACHOWSKI // KASPEROWICZ: Czym naprawdę z...
27.05.2026 18:00
-
1. HERBICH // KITA // Czy świat skręca w prawo?
20.05.2026 18:00
-
23. STRACHOWSKI // JASINA: Dlaczego Polacy nie ...
13.05.2026 18:00
-
22. STRACHOWSKI // JASINA: Dlaczego Polacy nie ...
06.05.2026 18:00
-
Protokół uzasadniania. Wokół myśli J. Habermasa...
04.05.2026 11:11
-
4. CZAJKOWSKA // GOŁĘBIOWSKI: Antoni Lange. Rea...
29.04.2026 18:00