Mentionsy
Podcasty Teologii Politycznej
Podcasty Teologii Politycznej
21.05.2025 16:53

4. TALAROWSKI // SKIBIŃSKI // Leon XIII – pierwszy papież nowoczesności?

W najnowszym odcinku „Dialogów epok” gościmy prof. Pawła Skibińskiego – historyka Kościoła, znawcę pontyfikatu Jana Pawła II i dziejów katolicyzmu ostatnich dwóch wieków. Punktem wyjścia do rozmowy był wybór przez nowego papieża imienia Leona XIV, który w naturalny sposób przywołuje postać jego XIX-wiecznego poprzednika – Leona XIII. W rozmowie cofamy się do roku 1878, roku wyboru Vincenza Pecciego na Stolicę Piotrową – już po Soborze Watykańskim I i upadku Państwa Kościelnego. Jakim programem ideowym kierował się nowy papież? Jakie niepokoje, nadzieje i propozycje odnowy towarzyszyły Kościołowi u progu nowoczesności? Zastanawiamy się nad trwałym znaczeniem takich dokumentów jak Rerum novarum (1891) czy Aeterni Patris (1879). Czy Leon XIII był inicjatorem nowego modelu obecności katolicyzmu w życiu społecznym i politycznym? Jak oceniał zagrożenia płynące z socjalizmu, liberalizmu, błędnych rozpoznań antropologicznych i aksjologicznych czy nadużyć nowoczesnego etatyzmu? I wreszcie – co łączyło go z Polską?

____________

Historia to nie tylko przytłaczający datami i nazwiskami gąszcz dawnych wydarzeń, badanie „niegdysiejszych śniegów”, które znuży nawet najwytrwalszych fascynatów przeszłości, czy przestrzeń manipulowania faktami dla doraźnych celów. To też próba zrozumienia, jak rodziły się idee, które formują dzisiejszy świat, jak kształtowały się granice – nie tylko te geograficzne, ale duchowe czy mentalne, jak ludzie w różnych epokach myśleli o relacji jednostki, wspólnoty i Boga. Jakie wydarzenia, postaci, dzieła – zmieniały sposób postrzegania władzy, religii czy wojny? W podcaście „Dialogi epok” wybierzemy się na poszukiwania momentów przełomu w dziejach Europy i Polski, przyjrzymy się ciągłości i przeobrażeniom idei o ponadepokowym znaczeniu, miejscu religii w porządku politycznym i kulturowym.  Jak cesarz Konstantyn zmienił historię chrześcijaństwa i imperium rzymskiego? Na czym polegało wielkie starcie idei – uniwersalizmu i suwerenności – uosabianych przez średniowiecznych papieży, cesarzy i królów? Z jakich źródeł możemy poznać XVII wiek, stulecie wojen, srebrny wiek Rzeczypospolitej, odmalowany w fascynujący sposób na kartach Trylogii Henryka Sienkiewicza i w ekranizacjach jego powieści? Tym tematom już w pierwszych odcinkach Dialogów epok Adam Talarowski przyjrzy się z zaproszonymi gośćmi, wybitnymi specjalistami w swych dziedzinach.

Obserwuj nas na: YouTube, Spotify i na wielu innych platformach.

Podobają Ci się podcasty Teologii Politycznej?
Serdecznie zachęcamy do wsparcia naszych nagrań.

Leon XIII Kościół Jana Pawła II Eterni Patris Piusem IX Leona XIV TALAROWSKI Merciera Bismarck solidarności Piotr XVI Akademii Katolickiej Jungtimem Jezusa Dmowski

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 25 wyników dla "Leon XIII"

A dzisiejszą rozmowę poświęcimy postaci papieża Leona XIII.

Ja od pewnego czasu nosiłem się zresztą z zamiarem zaproszenia pana profesora do rozmowy o historii kościoła XX wieku i początek tego wieku wydawał mi się jednym z takich najciekawszych możliwych wyborów, więc być może gdybym wykazał więcej zdecydowania, to rozmawialibyśmy o pontyfikacie Leona XIII czy Piusa X nieco wcześniej.

W ostatnim czasie w internecie, w prasie pojawiło się bardzo dużo materiałów, zdawkowo, mniej zdawkowo, z większymi, mniejszymi kompetencjami odnoszących się do osoby Leona XIII.

Rozpocząłbym od takiego pytania, prośby o pewien kontekst historyczny dla pontyfikatu Leona XIII, wybranego papieżem w 1878 roku.

Na takim jeszcze szerszym planie sam Leon XIII miał bardzo krytyczny osąd punktu, w którym znalazła się współczesność.

Czy to może być taki dobry klucz do pontyfikatu Leona XIII?

Teraz przejdźmy już do samego Pańskiego pytania dotyczącego Leona XIII.

Powiedziałbym, że z jednej strony arcybiskup, potem kardynał Pecci, czyli przyszły Leon XIII, to jest człowiek, który w jakimś mierze jest świadkiem epoki i komentatorem także, to znaczy aktywnie

To znaczy ja muszę powiedzieć, że w jednej z pierwszych encyklik papieża Leona XIII z tego co pamiętam w Immortale Dei jest taka

Jakie idee zdaniem Leona XIII zagrażały ładowi społecznemu, moralnemu czy religijnemu?

I proszę pamiętać, że to się dzieje na oczach Leona XIII.

Choć powiedziałbym, że nie jest daleko od wizji, którą prezentuje Leon XIII, bo akurat przechodzi swój etap powiedziałbym silnie agnostyczny, tak to ujmijmy.

A propos etatyzmu, czy u Leona XIII już pojawia się ta ważna idea pomocniczości, subsydiarności?

Ja bym powiedział, że raczej ta idea zostaje wypracowana w trakcie pontyfikatu właśnie Leona XIII i ona

Między Piusem IX, Leonem XIII, później Piusem X, Benedyktem XV i aż do Piusa XI, aż do Quadrages i Manno, gdzie to jest jakby wskazane jako taka koncepcja

I to jest wizja, która jest właściwie tożsama dla wszystkich papieży, przy czym u Leona XIII nabiera głębszego sensu i w jakimś sensie znajduje wyraz w jego koncepcji chrześcijańskiej demokracji.

Chrześcijańskiej demokracji, dodajmy, niepartyjnej, bo to jest bardzo znaczący rys w myśleniu Leona XIII.

Otóż w encyklice, zwłaszcza w encyklice po części Immortale Dei, ale także Sapiencia Christiana, Leon XIII określi wizję

Korporacjonizm katolicki wyrasta równolegle z pontyfikatem Leona XIII i Leon XIII go widzi, ale jeszcze na pewno nie ma predylekcji do tego.

To znaczy, to Leon XIII wypracowuje taką charakterystyczną dla całego XX wieku doktrynę, w której mówi o tym jasno, tłumacząc dylematy związane właśnie między innymi z chrześcijańską demokracją, mówi

Właśnie od Leona XIII zaczyna być redefiniowane, co oni przez to rozumieją.

Mechanizm wyborczy przestaje być dla Leona XIII problemem, natomiast zaczyna być problemem mentalność polityków i tutaj bardzo silnie to wychodzi.

I Leon XIII rzeczywiście oprócz koncepcji chrześcijańskiej demokracji otwiera się też na inne rozwiązania ustrojowe zdecydowanie szerzej niż poprzednicy.

No to to jest coś, co Leon XIII czasami

Ale rzeczywiście, wraz z początkiem pontyfikatu Leona XIII, III Republika Francuska nabiera jednoznacznie charakteru antykatolickiego.

Ostatnie odcinki