Mentionsy

Obchodzimy setną rocznicę przyznania Nagrody Nobla Władysławowi Reymontowi.

Witam wszystkich sympatyków i czytelników teologii politycznej oraz, rzecz jasna, wszystkich miłośników twórczości Władysława Reymonta.

Najpierw porozmawiamy, a to ta rozmowa dotyczyć będzie Władysława Reymonta jako reportera, jako człowieka, który nie tylko tworzył prozę powieściową, ale też czujnie przyglądał się rzeczywistości swojego czasu.

Trudno o pisarza w polskiej tradycji, który bardziej czujnie przyglądałby się tak gwałtownym zmianom, jakie przechodziły polskie ziemie w czasach, kiedy Reymont je opisywał.

Ale może mamy pewien kłopot, bo oto Adam Grzymała-Siedlecki, przytaczając autoprezentacje pisarskie Reymonta, mówi, że był świadkiem, kiedy Reymont niejednokrotnie odżegnywał się od mówienia o sobie jako o realiście.

Przypomnijmy fascynację z Olą Reymonta, który proponuje, żeby tę powieść przeczytać jako przypowieść, jako biblijną przypowieść, a więc żeby ten tytuł

Na ile Reymonta wypada traktować jako realistę, naturalistę, a więc na ile możemy podążyć śmiało tym tropem także szukania tych reporterskich u Reymonta wejrzeń w rzeczywistość, a na ile jednak powinniśmy być nieufni wobec takich przyporządkowań.

Proszę Państwa, Reymont, kiedy tworzył swoje największe dzieła, czyli

Ten reportaż wydrukowany w tygodniku ilustrowanym zwrócił na niego uwagę jako na zdolnego literata i od tego momentu porzucił Reymont swoje różne zatrudnienia, bo przypominam, że

Czyli stąd umieszczanie Reymonta w grupie pisarzy realistycznych jest po prostu czymś zupełnie naturalnym i inaczej być nie mogło.

Ale, i to w rezultacie przemawia na korzyść samego Reymonta, takim pokusom poetyzowania ulegał dosyć rzadko.

Są utwory Reymonta, w których folgował sobie, bo zresztą pisał wiersze od wczesnej młodości.

Więc wiadomo, że Bolecki będzie próbował ubić tutaj swój brudny interesik literaturoznawczy i podkreślić wagę własnych rozpoznań, wspierając się, wspomagając Reymontem.

Także my sami musimy zadecydować o tym, na ile to traktowanie Reymonta jako źródła wiedzy o rzeczywistości, tej widzialnej rzeczywistości jest prawomocne.

Oczywiście, że można zarzucać Reymontowi to, że pomimo swojego włościańskiego pochodzenia odziedziczyłby także cpański sposób mówienia.

Co Reymonta bardziej interesowało?

Czy Reymonta, pańskim zdaniem, bardziej interesował opis tej rzeczywistości, opis pewnych typów charakterologicznych, które są produktem historii, konkretnego miejsca także?

A może jeszcze jakiś inny plan, może właśnie byłby Reymont takim ukrytym romantykiem, który dziedziczy obraz tego infernalnego miasta po romantykach, od Mickiewicza po Williama Blake'a.

No i cały szereg różnych, z którymi już nawet nie pamiętamy, z kim rywalizował wtedy Reymont w Polsce.

Gdyby się okazało, słuchając tego fragmentu tak pięknie przez mistrza Przestanego, gdyby się nagle okazało nieoczekiwanie, bo byśmy wsiedli do jakiejś machiny czasu i by się okazało, że Łódź lat 80., 90., XIX wieku nie wyglądała tak, jak ją opisał Reymont, to bylibyśmy równie oszołomieni, jak ci, którzy się dowiedzieli,

Jedne to jest jakieś rzekome odium wobec miasta, prawda, które miałoby się przewijać u Reymonta, a drugie, no to już jest ten okropny klucz, tak zwana chłopomania.

Reymont jest jednym z tych wielkich, który wybiera się

W taką podróż, albo zaprasza nas w taką podróż w rejony, które zna dobrze, no to jednak warto o tym pamiętać, że Jasiek Organistów jest jakąś figurą Alterego, prawda, Reymonta, ten, który

Sam Reymont był synem organisty.

O przechodzącym, mówiąc językiem reymontowskim, na wycuk chłopie, który potem zostanie odepchnięty przez wszystkich trzech dziedziców i w końcu zamordowany, jeśli dobrze pamiętam.