Mentionsy

Zapraszam Państwa na rozmowę o sytuacji w Nepalu, a rozmawiać będę z profesor Agnieszką Kuszewską-Bonert z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego.

O Nepalu miałem już okazję z panią profesor rozmawiać ponad dwa lata temu jeszcze na kanale podcastu Koła Studentów Stosunków Międzynarodowych UJ Granice.

Podczas mojego ostatniego pobytu w Nepalu na przełomie maja i czerwca rozmawiałam też z wieloma osobami, które łączyło to, że są zmęczone nepalską polityką, że chcą zmian, ale też wyczuć można było bardzo dużą niepewność co do tego, jak ta sytuacja się rozwinie.

Już wtedy na ulicach stolicy Nepalu, Katmandu...

I to jeszcze bardziej przyczyniło się do takiego rozżalenia, do wściekłości wręcz wobec władz Nepalu.

w ramach Nepalu, jeśli chodzi o rozwój i dostęp do podstawowych usług.

W każdym razie to, co słyszałam na ulicach Katmandu, to to, że dość tych polityków, którzy rozdawali karty przez ostatnie lata z tych trzech głównych partii politycznych, czyli z Kongresu Nepalskiego mieliśmy Shera,

Wśród nich był oczywiście były premier, ten, który teraz zrezygnował, Prasa Charma Oli z Komunistycznej Partii Nepalu.

Kolejny Puszpa Kamal Dachal, zwany Praczandą z komunistycznej partii Nepalu Centrum Moisewskiego, trzy razy premier też.

żeby przywrócić monarchię w Nepalu.

Tutaj powiedzmy jeszcze a propos tego zróżnicowania Nepalu, że to w dużej mierze Nepal to są społeczności żyjące poza wielkimi miastami.

Tak, i dużym problemem jest też migracja zarobkowa, czy wyzwaniem dla tego przyszłego rządu Nepalu.

Postrzega Pani tę sytuację kobiet w Nepalu?

To głównie mężczyźni wyjeżdżają z Nepalu, a przekazy pieniężne migrantów, tak zwane remittances, to jest bardzo duży, wręcz ogromny powiedziałabym udział w dochodach rodzin, gdzie wyjeżdżają do Zjednoczonych Emiratów Arabskich, w tej chwili około 20%, 28% szacuje się,

kiedy rozmawiam z młodymi ludźmi w Nepalu, to często bardzo powtarzał się ten jeden ważny aspekt.

I spora część aktywności kobiet, to jest zresztą problem przecież nie tylko Nepalu, to jest praca niezarobkowa, to jest praca niedoszacowana w statystykach, opieka nieodpłatna, jakiś mikrobiznes w domu, to też jakby tutaj jest tym elementem, który

właśnie Sushila Karki, osoba trochę spoza polityki, bo ona była sędzią Sądu Najwyższego, ale ze względu na swoją bezkompromisowość w chociażby zwalczaniu korupcji została pozbawiona tego stanowiska przez parlament, co też swoją drogą niezbyt dobrze świadczy o niezależności sądownictwa w Nepalu, mówiąc tak nieco złośliwie.

Mamy do czynienia w tej chwili, w Nepalu mamy do czynienia z okresem tak zwanym przejściowym.

Więc czy będą w stanie się porozumieć, czy będą w stanie zrozumieć to, że ich rola już nie będzie taka, jaka była kiedyś, że są też inni gracze w tej polityce i że budowanie stabilnego Nepalu musi włączać też tych młodych ludzi, którzy chcą tutaj odgrywać kluczową rolę.

Bardzo poważne wyzwania geopolityczne, proszę pamiętać, że Nepal jest usytuowany między Chinami a Indiami, więc oczywiście obydwa te mocarstwa azjatyckie są mocno zainteresowane tym, jak sytuacja w Nepalu się rozwinie.

Trwa obecnie też proces rejestracji nowych partii politycznych.

17 partii złożyło wniosek o zarejestrowanie.

To są w dużej mierze partie gdzieś wywodzące się już z tych partii, z partii istniejących, więc zobaczymy jak dalej.

Gdzieś tam pojawiają się nadzieje odnośnie tej Narodowej Partii Niepodległości, która jest czwartą siłą polityczną w Nepalu, jeśli chodzi o ostatnie wybory i która jakby wyłoniła się z ruchu antykorupcyjnego i

Teraz, czy skutecznie przedstawiciele tej partii będą w stanie kontrolować te działania naprawcze, bo ta partia właśnie wzywa do walki z korupcją, wspiera mniejszości, grupy wykluczone, integralność terytorialną Nepalu w relacjach z Chinami i Indiami.

No słyszałam, że właśnie tutaj gdzieś pokładają te nadzieje w tych nowych, stosunkowo nowych partiach, które mają gdzieś tam odnowić ten cały system polityczny Nepalu.

Można się spodziewać, że wiele osób zrezygnuje na przykład z wyjazdu do Nepalu w tym okresie przedwyborczym.

Więc oczywiście władzom Nepalu powinno zależeć na tym, żeby jak najszybciej...

To jest duża część rocznego PKB Nepalu.

Czyli tak, bo o tym już mówiliśmy sobie jakiś czas temu, jak rozmawialiśmy, prawda, o tej sytuacji politycznej, geostrategicznej Nepalu, wciśniętego pomiędzy dwie potęgi, no i muszącego w jakiś sposób tam manewrować, stąd też tam mała potęga, takie pojęcie, które...

którym sobie możemy operować, jeżeli analizujemy tą postawę Nepalu wobec tych dwóch azjatyckich, ambitnych potęg.

Oczywiście wiąże się to też z pewną, i to też dostrzegłam, z pewnymi takimi antychińskimi nastrojami w Nepalu.

i krytyką różnych chińskich projektów, inwestycji, które są postrzegane przez pryzmat doświadczeń innych państw regionu, takich jak Sri Lanka czy Pakistan na przykład, czyli uważa się, że projekty chińskie są mało transparentne, to się często powtarza w Nepalu, zadłużają kraj.

i chcą zachować swoją, czy nawet zwiększyć swoją obecność w Nepalu, chociaż trzeba przyznać też i podkreślić to, że nie ma jakiegoś projektu z tak zwanego BRI, Belt and Road Initiative, nie ma w pełni wdrożonego, czy jakby oddanego do użytku żadnego projektu BRI, mimo że Nepal podpisał MOU, jeśli chodzi o BRI.

Indie oczywiście obserwują to, co się dzieje, jak wygląda ta oddolna reorientacja polityczna Nepalu, czy rzeczywiście będzie miało to kierunek bardziej pluralistyczny, bardziej demokratyczny, ale też istnieją obawy o to, że struktury państwa się osłabią, że będzie większa anarchizacja, co mogłoby z kolei doprowadzić do zwiększego wpływu Maoistów, ale także do migracji.

Mówili mi nepalscy badacze, że niby nie mamy tutaj oficjalnej linii rządowej oczywiście, żeby zmienić świecki charakter państwa w Nepalu, ale jest pewnego rodzaju ekspansja ideowa, różnego rodzaju organizacje.

nacjonalistyczno-religijne, hinduistyczne, które są z Indiami powiązane, starają się przenosić te idee hindutwy do Nepalu, współpracują z różnymi lokalnymi aktorami i to jest taki społeczno-polityczny charakter.

Ponieważ w Nepalu są też osoby, które ten ruch monarchistyczny wspierają, aczkolwiek słyszałam od wielu ekspertów, że przywrócenie monarchii jest w tym momencie bardzo mało prawdopodobne.

Bo wspomniała Pani wcześniej o tej czwartej partii, Partii Niepodległości Narodowej.

No i z jej liderem, Rabim Lamik Chane, związane są też liczne kontrowersje, liczne sprawy karne w samym Nepalu, także korupcyjne.

Zastanawiam się, jak on jest w Nepalu postrzegany.

Wychodzimy poza tym na relacje głównych partii, które muszą gdzieś tam ustąpić trochę miejsca tym, które gdzieś tam niedawno weszły na nepalską scenę polityczną.

Są osoby, które gdzieś tam widzą szansę w tej nowej partii, ponieważ wspiera ona reformę systemu edukacji,

Taki typ partii populistycznej, trochę technokratycznej, trochę obywatelskiej.

albo gdzieś tam odsuną się bardziej na margines i dadzą miejsce też tym nowym właśnie na przykład tej partii, o której mówimy, czyli Narodowej Partii Niepodległości.

Jeżeli będą to wolne wybory, to pokażę, jakie jest poparcie Nepalczyków dla tych podstawowych, starszych partii, tych kluczowych, dominujących do tej pory na scenie politycznej Nepalu i jakie poparcie będą mieć te młodsze partie, które gdzieś tam się tworzą, które się przypuszczam jeszcze utworzą.

Dodajmy, że jej lider ma 50 lat, co w porównaniu z liderami tych trzech starych partii, czyli komunistów, maoistów i kongresu, czyli monarchistów, no to jest młody polityk.

To jest tutaj też, myślę, bardzo istotna kwestia dla przyszłości Nepalu i przyszłości sytuacji politycznej.

którzy powinni tę władzę sprawować w bardziej inkluzywny sposób, taki, który przyczyni się też do poprawy sytuacji tych systemowo marginalizowanych społeczności, a to jest w ogóle temat na odrębną rozmowę, jak to wygląda w różnych regionach Nepalu i jaka jest percepcja społeczności tam mieszkających.

Natomiast powiedzmy, że krajobraz tej sceny politycznej w Nepalu jest o tyle bardziej już jakoś przygotowany na te wybory, niż to miało miejsce po protestach w Bangladeszu.

No że w Bangladeszu w związku z tym, że to jednak był system autorytarny, tych partii w parlamencie nie było zbyt wiele, mówiąc delikatnie, to w Nepalu jest wręcz przeciwnie.

To znaczy tam w parlamencie mamy kilkanaście partii,

z czego wyłączając te trzy główne mamy kilkanaście partii liczących kilku, czasem nawet jednego posła.

Natomiast z tego, co tak na szybko przeglądałem profile tych partii, to często wydają się rzeczywiście jakieś tam ruchy oddolne

Pokazuje też, i to jest też lekcja nie tylko dla Nepalu, ale i dla całego świata, że presja społeczna, że jeżeli ludzie się zjednoczą,

Także skutki tych zamieszek, to jak się sytuacja będzie rozwijać, ma ogromny wpływ na sytuację ekonomiczną, ale także na wizerunek Nepalu.

Tak czy inaczej będziemy się przyglądać sytuacji w Nepalu, w Bangladeszu, ale także oczywiście w Indiach i w Pakistanie i do regionu na pewno będziemy wracać.