Mentionsy

Zapraszam Państwa na rozmowę o Pakistanie i tym co dzieje się w samym Pakistanie, ale też

o tym, jak Pakistan odnajduje się w obliczu konfliktu Iranu z Izraelem i Stanami Zjednoczonymi, a rozmawiać będę z profesor Agnieszką Puszewską-Bonert z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego.

I zacznijmy właśnie od tego, że Pakistan w ostatnich

Czy Pakistan rzeczywiście, tak jak się mówi, doprowadził tutaj do jakiegoś zbliżenia stanowisk?

Ale czy rzeczywiście Pakistan jest w stanie taką rolę odgrywać?

Tak, to jest oczywiście bardzo ciekawy temat do kolejnej dyskusji, tym razem na temat odnośnie Pakistanu, jego roli w tym konflikcie i w ogóle sytuacji w Pakistanie i tego, jakie ten kraj ma aspiracje w obecnej sytuacji.

Pakistan rzeczywiście zgodził się na pełnienie tej funkcji, czy nawet sam chciał pełnić funkcję mediatora w tym obecnym, poważnym bardzo kryzysie.

Pytanie oczywiście, jaką sprawczość strategiczną istotnie Pakistan posiada, czy jest w stanie...

Te rozmowy gdzieś tam funkcjonują kanałami dyplomatycznymi, w których to Pakistan uczestniczy jako pośrednik dyplomatyczny przy dosyć ograniczonej przecież sprawczości.

I tutaj też nie chodzi o to, żeby Pakistan ten konflikt rozwiązał, ponieważ nie ma takiej możliwości.

Natomiast rzeczywiście Pakistan jest tutaj praktycznie bezpośrednio uwikłany w całą tę dynamikę obecnego konfliktu Stanów Zjednoczonych, Izraela z Iranem.

W interesie Pakistanu, granicząc, państwo to graniczy z Iranem, jak wiemy, jest to, żeby powstrzymać potencjalną regionalną eskalację bezpośrednio zagrażającej bezpieczeństwu państwa.

Pakistan ma cały szereg problemów i w relacjach z Afganistanem i problemów w...

Dlatego Pakistan nie chce doprowadzić do tego, żeby te konflikty eschalowały.

Bez wątpienia swój wizerunek, wizerunek Pakistanu na arenie międzynarodowej nie jest zbyt pozytywny.

To jest cecha charakterystyczna Pakistanu, państwa hybrydowego, gdzie dyplomacja kryzysowa to nie jest, powiedzmy, domena jedynie rządu cywilnego, prawda, Szebaza Sharifa.

Armia ma tutaj bezpośredni wpływ i w interesie decydentów Pakistanu jest niewątpliwie poprawa pozycji, wizerunku Pakistanu na arenie międzynarodowej.

Pakistan chce pokazać i Stanom Zjednoczonym, i Chinom, i państwom arabskim, Zatoki Perskiej, Iranowi, że jest państwem, które jest w stanie uczestniczyć w rozwiązywaniu tego konfliktu, że jest aktorem, który może pomóc w normalizacji sytuacji, a nie tylko państwem, którego rolę należy rozpatrywać z punktu widzenia kryzysu bezpieczeństwa czy problemów gospodarczych.

Na pewno to zaangażowanie nadaje pewien prestiż dyplomatyczny Pakistanowi.

Pakistan wyłonił się tutaj jako ważny mediator, był w stanie zorganizować rozmowy Stany Zjednoczone, Iran, ale oczywiście, tak jak wiemy, tutaj ta sprawczość jest ograniczona.

Na pewno kolejnym celem Pakistanu jest ochrona gospodarki, ochrona dostaw energii.

To ma bezpośredni wpływ, ponieważ Pakistan

Konflikt sprawia, że rosną ceny energii, pogłębia się kryzys gospodarczy Pakistanu i to ma bezpośredni wpływ na życie codzienne pakistańczyków, o czym pewnie jeszcze później porozmawiamy.

Także tutaj mamy cały szereg celów Pakistanu, a jednocześnie Pakistan jest zaangażowany w interakcje ze wszystkimi aktorami.

No powiedzmy z Izraelem nie ma stosunków dyplomatycznych, natomiast ze wszystkimi pozostałymi aktorami Pakistan otrzymuje interakcje i te interakcje są niezwykle istotne.

Pakistan nie chce wejść w konflikt tak naprawdę z nikim.

Także tutaj jest to dosyć trudna dyplomatycznie też rola Pakistanu, którą stara sobie to państwo poradzić, czyli pośrednik między Waszyngtonem a Teheranem.

To, co Pakistan stara się też robić, zabezpieczyć swoje trasy,

Ostatnio Pakistan zgodził się otworzyć trasy lądowe, transportowe do Iranu.

Zakłócenia w rejonie ciśniny Ormus bezpośrednio wpływają na bezpieczeństwo gospodarcze Pakistanu.

Dlatego też Pakistan zdecydował się o uruchomieniu tras lądowych do Iranu, co też ma pokazać rolę Pakistanu, czyli taka polityka, można powiedzieć, długofalowa.

zwłaszcza tutaj ogarnięty ogromnym kryzysem i zresztą pogrążony w konflikcie z Pakistanem Afganistan, nie jest w stanie pełnić w żaden sposób takiej roli i Pakistan stara się też wykorzystać tę słabość Afganistanu, zwiększyć swoją pozycję jako łącznik, jako korytarz logistyczny.

Mogłoby się przyczynić do rozwoju infrastruktury i generalnie wzrostu znaczenia Pakistanu w regionie i pozycji tego kraju w stosunkach międzynarodowych.

Także tutaj mamy do czynienia z całym szeregiem różnych bardzo istotnych kwestii pokazujących, jak ten konflikt bezpośrednio wpływa na Pakistan, na jego infrastrukturę, na próbę też,

To jest nie tylko wymiar wewnętrzny oczywiście, ale także kontekst regionalny obejmujący także Iran, bo region jest podzielony między Pakistan, Iran.

Mamy też istotne znaczenie tego regionu dla współpracy Pakistanu z Chinami, zwłaszcza w ramach chińsko-pakistańskiego

Także tutaj mamy do czynienia z całym szeregiem problemów, które Pakistan stara się rozwiązać, jednocześnie próbując zwiększyć swoją rolę na arenie międzynarodowej i wykorzystując ten kryzys do poprawy lepszego planowania długofalowej strategii.

Powiedzmy w takim razie, jeszcze zostając przy tych tematach międzynarodowych, o tych relacjach w Pakistanu

ze Stanami Zjednoczonymi, no bo to już od dłuższego czasu mogliśmy zaobserwować właśnie, że o ile z Indiami Donald Trump miał różne napięcia międzynarodowe, to akurat z Pakistanem te relacje układały się zasadniczo lepiej, choć z drugiej strony można by powiedzieć, że

W ogóle Donald Trump ma takie tradycje dobrych stosunków z Pakistanem, bo w poprzedniej kadencji, gdy u władzy był Imran Khan, to też pamiętam, że dość panowie ze sobą ciepło rozmawiali, ale wydaje się, że teraz tak naprawdę szef armii Asim Munir, no bo umówmy się, tak naprawdę to on jest partnerem dla Donalda Trumpa i pojawia się częściej w tych międzynarodowych kontekstach niż premier Sharif, że te relacje między oboma panami są

Z drugiej strony mamy kontekst relacji z państwami arabskimi w kontekście tego konfliktu i myślę, że również na te relacje z państwami arabskimi nakłada się właśnie ta sytuacja wewnętrzna w Pakistanie, gdzie...

Tak jak Pani wspomniała, społeczeństwo w tej wojnie opowiada się po stronie Iranu i trochę niechętnie chyba wydaje się patrzeć na te różne działania Pakistanu, który właśnie tak przyjaźnie zachowuje się w stronę Stanów Zjednoczonych.

Z jednej strony oczywiście możemy się domyślać, że rząd czy ta centra władzy pakistańskie starają się przedstawić uczestnictwo Pakistanu w tych mediacjach jako ogromny sukces międzynarodowy, jako prestiż.

pokazujące, że Pakistan może pełnić bardzo istotną rolę międzynarodową.

I oczywiście w Pakistanie słychać głosy, no tak, świetnie, pełnimy ważną rolę, ale jak to się to przekłada też na nasze życie codzienne?

A przecież możemy się domyślać, że takie napięcia i potencjalna ich eskalacja w bezpośredni sposób wpływają też na życie codzienne w Pakistanie.

No naprawdę nastroje są dosyć minorowe w Pakistanie.

Pakistan zaczął troszkę wychodzić z kryzysu gospodarczego, ta sytuacja zaczynała się powolutku zmieniać, natomiast w tej chwili

Przeświadczenie, że przyszłość jest bardzo mocno niepewna i to potwierdzają badania przeprowadzone przez firmę badawczą Geopol, która się specjalizuje w analizie opinii publicznej z marca 2026, m.in. w Pakistanie.

I tutaj w Pakistanie jednoznacznie widać, jak mocno odczuwane są skutki tego kryzysu.

Czyli to nie jest oczywiście jakieś odległe zjawisko, to jest coś, co istnieje w przestrzeni publicznej Pakistanu codziennie i

w Pakistanie, w których brali udział islamiści, nie tylko szyitcy, ale także i sumnicy.

A z drugiej strony przecież w samym Pakistanie mamy do czynienia z dyskryminacją szyitów na wielu polach i z takim, mówiąc delikatnie, niechętnym podejściem islamistów sumnickich wobec szyitów.

Pamiętamy, że Pakistan był istotny z punktu widzenia Stanów Zjednoczonych przez dekady.

Ze względu na najpierw w czasie zimnej wojny, kwestie Związku Radzieckiego, Pakistan był ważnym elementem.

Więc Pakistan był traktowany jako takie państwo klient istotny tutaj z punktu widzenia amerykańskich globalnych interesów.

Zawsze Pakistan był traktowany w jakiś bardziej przedmiotowy sposób.

W momencie, kiedy Stany Zjednoczone wycofały się z Afganistanu, czyli już nie ma tego hasła wojna z terroryzmem, gdzie Pakistan pełnił istotną funkcję, jednocześnie oskarżany był, bo rzeczywiście władze Pakistanu z jednej strony przystąpiły po stronie Stanów Zjednoczonych do tej tak zwanej wojny z terroryzmem, udzielając swojego terytorium.

do szlaków transportowych, to oczywiście z punktu widzenia Amerykanów było niezwykle istotne, Pakistan był wspierany militarnie, zresztą przez dekady był wspierany też, przecież pamiętamy wojnę w latach 80., 79, 89 w Afganistanie, to wtedy jakby szukać należy źródeł radykalizacji sunnickiej w Pakistanie, w Spaniedzie,

wspieranej przez Stany Zjednoczone i w Zarabie Saudyjskiej, w której interesie była również tego typu transformacja Pakistanu.

Także te wszystkie kryzysy, problemy, z którymi mamy do czynienia dzisiaj, to jak najbardziej jest wynik wielu dekad takiej, a nie innej polityki, między innymi Stanów Zjednoczonych wobec Pakistanu.

czyli z modelu wojny z terroryzmem, gdzie Pakistan pełnił ważną funkcję, a jednocześnie był oskarżany o finansowanie, wspieranie różnych organizacji terrorystycznych, które przeprowadzały zamachy terrorystyczne na oddziały międzynarodowe na terytorium Afganistanu, chociażby siatka Haqqani, czyli takie oskarżenie o dwulicowość, o to, że z jednej strony Pakistan czerpie

Pakistan starał się, to oczywiście jest element indiocentrycznej polityki Pakistanu, gdzie Indie stanowią bezpośrednie zagrożenie i konflikt z Indiami.

postrzegać czy kreować Afganistan jako państwo, które będzie swego rodzaju głębią strategiczną dla Pakistanu na wypadek wojny z Indiami.

Także w interesie Pakistanu było to, aby utrzymać tam, czy ustanowić rząd, który nie będzie stanowił zagrożenia z punktu widzenia Pakistanu.

Pamiętajmy, że linia graniczna między Pakistanem i Afganistanem, tak zwana linia Duranda, jest jedynie granicą de facto, a nie de jure, żaden afgański rząd, nawet ten rządzony przez na czele którego są Talibowie, nie uznał formalnie tej granicy.

o tej zmiany, z punktu widzenia Waszyngtonu, Pakistan zawsze jest tutaj istotnym graczem.

Relacje przeszły z wojny z terroryzmem do takiej bardziej selektywnej współpracy, walka z terroryzmem, energia, handel, inwestycje, kwestie klimatyczne, czyli stabilizacja gospodarcza Pakistanu.

można powiedzieć takim wciąż jeszcze patronem Pakistanu.

Pozostają, czy może nie militarnym oczywiście, jak to było wcześniej, ale pozostają istotne chociażby przez to, że mają wpływ w różnych instytucjach finansowych, takich jak Międzynarodowy Fundusz Walutowy chociażby, który udziela pożyczek i który stara się gdzieś tam pomóc Pakistanowi odbudować stabilność wewnętrzną.

Także relacje ze Stanami Zjednoczonymi mają ten charakter właśnie stabilizacyjny, gospodarczy na pewno, ale też wiadomo, że mamy do czynienia z rywalizacją mocarstwową i oczywiście Amerykanie postrzegają Pakistan też poprzez pryzmat rywalizacji z Chinami, ryzyka związanego z terroryzmem transgranicznym.

bo dla Pakistanu też istotne jest mimo wszystko utrzymanie tych relacji ze Stanami Zjednoczonymi, ale starają się oczywiście Pakistańczycy uznawać Chiny za swój priorytet i to oczywiście pewnie jeszcze porozmawiamy sobie o Chinach, czyli staramy się tak balansować, można powiedzieć, między Chinami,

które są ważnym w tej chwili, można użyć określenia, strategicznym patronem Stanów Zjednoczonych, przepraszam, Pakistanu i Stanami Zjednoczonymi, z którymi pakistańczycy starają się utrzymać strategiczne interakcje.

Pakistan dołączył do tej inicjatywy, tak zwanej oczywiście w cudzysłowie inicjatywy pokojowej.

No i z punktu widzenia Stanów Zjednoczonych Pakistan zachował się tak jak powinien, stąd też pochwały wobec Pakistanu.

o tych napięciach między Trumpem i premierem Indii, Narendram Modim, które zresztą Pakistan stara się bardzo zręcznie wykorzystać.

I jest to swego rodzaju też reakcja na strategię regionalną Indii wobec Pakistanu,

które podejmowały próby dyplomatycznej izolacji Pakistanu, chociażby poprzez tworzenie różnych inicjatyw minilateralnych, można takie określić, współpracy regionalnej w Azji Południowej bez udziału Pakistanu, chociażby BBIN, Bangladesz, Butan, Indie, Nepal, taki subregionalny format współpracy, który obejmuje te państwa regionu.

czy też Azję Południową, Południowo-Wschodnią, znowu bez udziału Pakistanu.

No i w tym momencie, kiedy trafia się taka okazja dla Pakistanu, żeby wykorzystać dosyć napięte relacje, zresztą można było się spodziewać tego, że relacje między przywódcami o takich narcystycznych cechach, nacjonalistycznych, jak Trump i Modi,

I Pakistan stara się to sprytnie wykorzystać, a okazji ku temu jest całkiem sporo.

Żeby odwrócić tą strategię właśnie izolacji dyplomatycznej prowadzoną przez Indie, Pakistan stara się prowadzić tą politykę zaangażowania i wykorzystywania obecnej dynamiki.

Taka, można powiedzieć, też wspomniał, ta bliskość z szefem armii Pakistanu, wręcz mająca niemalże taki demonstracyjny charakter, można powiedzieć, który to jest, jak każdy szef pakistańskiej armii, jest znany, czy musi być znany, z antyindyjskiej postawy.

Oczywiście budzą rozbawienie i niewątpliwie satysfakcję w Pakistanie, który oczywiście przyznał jak najbardziej, że Stany Zjednoczone pomogły w mediacji eskalacji konfliktu z Indiami.

Czyli Trump jak najbardziej uznaje, że Pakistan zachowuje się tak, jak Pakistan powinien się zachowywać.

I oczywiście na temat tego konfliktu pewnie wiele już powiedziano na temat tego, że Pakistan oczywiście oskarża Indię o to, że tutaj wspierają

afgańskich talibów, że współpracują przeciwko Pakistanowi, że gdzieś jakichś separatystów... Tak, w Beludzystanie.

Pakistan po przejęciu władzy przez talibów, to co wspomniałam o tej głębi strategicznej, myślał, że świetnie, teraz będziemy mieć rząd talibów, który będzie jednoznacznie nas wspierał i będzie tutaj takim, można powiedzieć, naszym państwem klientem.

I ta relacja, która po 2022 roku się rozwijała na linii Afganistan-Pakistan, była, lekko mówiąc, mocno rozczarowująca z punktu widzenia pakistańskiego establishmentu rządzącego.

Myślano w Pakistanie, że o, teraz...

Nie stało się tak, jakby sobie tego pakistańczycy życzyli, ponieważ mamy ten ruch talibów pakistańskich, technik Taliban Pakistan, TTP, który korzysta z zaplecza po stronie afgańskiej i nic z tego nie wyszło.

Proszę pamiętać, że Pakistan już przeszedł traumatyczną historię podziału, kiedy w 1971 roku powstał Bangladesz, tak zwanego Bengalu Wschodniego, czyli Pakistan już się rozpadł.

w prowincjach Pakistanu graniczących z Afganistanem, no właśnie, w prowincji Hajber Pakhtunkwa, a także w Beludżystanie, gdzie mamy do czynienia w zasadzie od lat z sytuacją podobną, to znaczy...

no i niestabilna, niekoniecznie z tego powodu, że doszło do eskalacji konfliktu z Afganistanem, ale bardziej z tego powodu, jaką politykę na tych terenach po prostu prowadzi Pakistan od lat.

Również na to się nakłada kryzys i to też wiąże Afganistan, kryzys uchodźczy, duża presja demograficzna, miliony uchodźców afgańskich, które migrowały do Pakistanu w wyniku konfliktów z ostatnich dekad, też przyczyniły się do narastania kryzysu związanego z tym, że Pakistan starał się deportować, czy rozpoczął masową deportację Afgańczyków, już setki tysięcy osób.

deportowano do Afganistanu, to też przyczyniło się do kryzysu na linii Afganistan-Pakistan, do pogorszenia relacji politycznych, ale także napięć społecznych i kryzysu humanitarnego.

Proszę sobie wyobrazić Afgańczyków, którzy mieszkają od urodzenia w Pakistanie i nagle zmuszeni są do migracji, do wyjazdu i migracji do Afganistanu, kraju, którego praktycznie nie znają też.

Także operacje przeciwko Afganistanowi tłumaczone są tym, że Afganistan stanowi krytorium dla działalności talibów pakistańskich, technik Taliban Pakistan, a także...

w ogóle działaczy społecznych, obrońców praw człowieka, osoby, które w jakikolwiek sposób mogłyby skutecznie przekazać informacje na temat tego, co się dzieje, jaką politykę Armia Pakistanu prowadzi na terenie Belużystanu, czy właśnie tych wrażliwych regionach prowincji Harby Pasztunfa, terenach plemiennych, graniczących bezpośrednio z Afganistanem.

na radykalizm, ale do tej radykalizacji przyczynia się też bez wątpienia taka, a nie inna strategia pakistańskiego centrum zarządzania, czyli Pędżabu wobec tych regionów i to nie jest coś bynajmniej, co rozpoczęło się ostatnio, to są wszystko wyzwania tak naprawdę trwające od początku istnienia Pakistanu, od roku 1947, które później gdzieś tam

natomiast no powiedzmy, że w tym momencie mamy do czynienia z takim stanem no uśpienia tego konfliktu w tym sensie, że no dochodzi raz na kilka dni powiedzmy do jakichś ataków no czy to właśnie gdzieś w prowincji Hyder Pakhtunkhwa, o której oskarżany jest Afganistan, czy Pakistan gdzieś tam atakuje w Afganistanie no mamy stan takiego właśnie takiej troszkę półzamrożonego

Duża niestabilność granicy afgańsko-pakistańskiej również ma wpływ na strategiczne decyzje Pakistanu, na właśnie tę reorientację szlaków handlowych w stronę Iranu.

Też te relacje, tak jak Pani już wspominała, Pakistanu z Chinami zawsze były ważne właśnie w tym kontekście równoważenia siły Indii w regionie.

Ale ja bym jeszcze może spytał o kwestie, jeszcze wrócimy do kwestii wewnętrznych w samym Pakistanie, bo przecież wiemy, że

Ale właśnie pytanie, czy w tym trójkącie politycznym, który rządzi Pakistanem, trójkącie armia z jednej strony, z drugiej strony Liga Muzułmańska Szaryfów i z trzeciej strony pakistańska partia ludowa klanu Budtów,

Mamy tutaj różnice personalne, różnice jakby historycznie też gdzieś tam zawieszone w Pakistanie, czyli związane z rywalizacją Eli, z brakiem zaufania.

Sheikh Hasinę odsunięto od władzy i też, co prawda poprzednie już elity też uczestniczące wcześniej we władzy znowu weszły do rządu, ale jednak udało się, pewne procesy się udały, natomiast w Pakistanie

Ta pewna stabilizacja powiedzmy polityczna, która w Pakistanie w tej chwili funkcjonuje, nawet jeśli jest ona krucha, w interesie wszystkich głównych aktorów jest to, żeby tę stabilizację utrzymać.

Są najważniejszym z punktu widzenia Pakistanu partnerem i tym razem partnerem oczywiście strategicznym.

Mamy chińsko-pakistański korytarz ekonomiczny, ten kluczowy element strategii pasa i szlaku, infrastruktura, energetyka, ważny bardzo port Gwadar, też z punktu widzenia Chin obecnie niezwykle istotny i ta rola dyplomatyczna Pakistanu też, Chiny patrzą na to bardzo przesilnie.

Wiadomo, że Pakistan tutaj nie będzie pełnił jakiejś czołowej roli, decydującej, czy nie ma jakichś hegemonicznych ambicji, które by w jakikolwiek sposób mogły zagrozić Chinom, ale stabilizacja i rola właśnie i poprawa też wizerunku Pakistania na arenie międzynarodowej sprzyja też interesom chińskim, które to Chiny starają się też ograniczyć wpływy Indii.

Mamy jednak duże problemy tutaj związane z tym uzależnieniem i finansowym, strategicznym, technologicznym od Chin, Pakistanu.

Pakistan jest biorcą, głównym biorcą technologii, sprzętu, wsparcia, także można powiedzieć relacje patron-klient.

Pakistan ma wsparcie wobec Indii, dostęp do infrastruktury, ale płaci za to dużą zależnością i polityczną, i technologiczną.

Stockholm International Peace Institute, SIPRI, opublikował raport, z którego wynika, że Pakistan jest piątym największym importerem broni na świecie.

Około 80% importu uzbrojenia Pakistanu pochodzi od Chin.

Pakistan jako truszowa obrońca chińskiej broni, do którego trafia ponad połowa całego eksportu uzbrojenia chińskiego.

I to sprawia, że Pakistan tak naprawdę opiera swoją strategię bezpieczeństwa w dużym stopniu na modelu zależności.

Natomiast tutaj jeśli chodzi o zbrojenia, gdzie oczywiście jednym z motorów zbrojeń w Azji Południowej pozostaje konflikt indyjsko-pakistański, Pakistan jest bardzo mocno uzależniony od Chin.

pokazuje, że Pakistan ma takie tendencje do poszukiwania swoich patronów i do uzależniania się od nich bardzo mocno.

Także no cóż, możemy podsumować, jaką strategię prowadzi Pakistan.

To jeszcze zwiększa fakt, że Pakistan jest szczególnie narażony na różnego rodzaju zakłócenia, jeśli chodzi o przepustowość szlaków morskich, zwłaszcza właśnie w rejonie ciśniny Ormus.

Poza tym niestabilizacja w tym regionie Zatoki Perskie jest z punktu widzenia Pakistanu kolejnym zagrożeniem związanym z transferami finansowymi.

Mamy wielu pracowników migrujących z Pakistanu do właśnie Arabii Saudyjskiej i Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

Czyli te przekazy, te miliony gospodarstw domowych są w Pakistanie uzależnione od dochodów, które są gdzieś tam właśnie generowane w państwach arabskich Zatoki Perskiej.

i społeczną w Pakistanie.

Będziemy zatem przyglądać się, co dalej w Pakistanie będzie się działo, chociażby są kwestie tych wyborów na poziomie prowincji.

Warto obserwować ten temat, czy rzeczywiście sytuacja pomoże zwiększyć prestiż międzynarodowy Pakistanu, a jednocześnie też jak przełoży się na sytuację wewnętrzną.

Póki co nie ma recesji w Pakistanie, jest słaby, ale stabilny wzrost, nie ma aż takiego kryzysu, jak wynikałoby to z ankiet, o których wspomniałam, percepcji tego, co może się wydarzyć, czyli jakby ludzie postrzegają zagrożenie

Jeszcze go nie ma, natomiast w bardzo mocny sposób opinia publiczna w Pakistanie akcentuje to, że Pakistan może stać w obliczu bardzo poważnego kryzysu, który może mieć przełożenie bezpośrednio na sytuację,

Czyli z jednej strony poprawa wizerunku i prestiż, kanał wpływu w tych interakcjach międzyregionalnych, a z drugiej strony też kwestia tego, jak to przełoży się na sytuację wewnętrzno-gospodarczą w samym Pakistanie.