Mentionsy
O fornalstwie, czyli snobizmie opowiedzianym na nowo | PF 165
Zapraszamy do naszego etycznego laboratorium. Przed dekadą, gdy ukazała się książka Sześć cnót mniejszych, którą przygotowaliśmy z Piotrem Domerackim i Marcinem Jaranowskim (Instytut Filozofii UMK w Toruniu), obiecaliśmy sobie, że spróbujemy napisać część drugą, poświęconą mniejszym przywarom. Od dłuższego czasu borykamy się z tym pomysłem, który okazał się trudniejszy niż nam się na początku wydawało. Prace jednak postępują, dlatego już teraz możemy zaprosić do wysłuchania opowieści o jednej z części projektu. Mowa jest o fornalstwie, czyli swojskiej odmianie klasycznego snobizmu, opisywanego przez Williama Thackeraya w „Księdze snobów”.
Zastanawiamy się, czy potrzeba w naszym języku nowego pojęcia, stworzonego sztucznie, ale wychodzącego naprzeciw przekonaniu, że niektóre terminy mogą być już zużyte i potrzebują nowego paliwa, by coś ciekawego mieć nam do powiedzenia i kształtować nasz postawy.
Czym miałoby być fornalstwo moralne? Kim jest fornal? Dlaczego odwołanie się kategorii powożenia furmanką czy powozem z dawnej kultury wiejskiej miałoby nam w XXI wieku w czymkolwiek pomóc? Jak można się fornalstwa charakteru nabawić? Jak można się na nie uodpornić? I co z tym wspólnego mają taksówkarze, szatniarze, nocni portierzy i ciecie?
Odcinek ilustrujemy naszym (i AI) naiwnym wyobrażeniem fornala z opowiadań Marii Dąbrowskiej. Bo obecne w tamtej literaturze postaci także przydadzą się naszej opowieści.
W nagraniu wykorzystaliśmy fragmenty ścieżek dźwiękowych filmów:
„Ziemia obiecana”, reż. A. Wajda (1974)
„Alternatywy 4”, reż. S. Bareja (1986-87)
„Ogniem i mieczem”, reż. J. Kawalerowicza (1999)
Wzmiankowany odcinek „O sztuce płaszczenia się | PF 111” odnajdziecie tutaj,
płytę Łony, Andrzeja Koniecznego i Kacpra Krupy pt. „Taxi” (2023) – tutaj,
film dokumentalny K. Kieślowskiego „Z punktu widzenia nocnego portiera” – tutaj.
Patronat medialny Pogawędnika:
Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"
https://filozofuj.eu/
Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom:
Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych.
Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite:
https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny
Szukaj w treści odcinka
W charakterystyce fornali pojawia się także kwestia alienacji.
Jest zatem przykładem zrealizowanych aspiracji awansowych, przy czym w jego przypadku lewarem awansu, który dla Fornali był często iluzoryczny i związany jedynie z chwilową bliskością państwa, dla niego miejscem awansu stało się dynamicznie rozwijające się miasto.
Cieć to gospodarz domu, którego charakter uległ fornalizacji.
Ostatnie odcinki
-
ZAPOWIEDŹ - O twierdzy Toruń | PF 170
02.02.2026 03:00
-
O solidarności i nowoczesności | PF 169
19.01.2026 03:00
-
ZAPOWIEDŹ - O solidarności i nowoczesności | PF...
12.01.2026 03:00
-
O pierwszych dniach wojny. Zapiski z charkowski...
29.12.2025 03:00
-
ZAPOWIEDŹ – O pierwszych dniach wojny. Zapiski ...
22.12.2025 03:00
-
O rodzimowierstwie | PF 167
08.12.2025 03:00
-
ZAPOWIEDŹ - O rodzimowierstwie | PF 167
01.12.2025 03:00
-
O rewolucji smutku, czyli Hugonie Ballu | PF 166
17.11.2025 03:00
-
ZAPOWIEDŹ - O rewolucji smutku, czyli Hugonie B...
03.11.2025 03:00
-
O fornalstwie, czyli snobizmie opowiedzianym na...
27.10.2025 03:00