Mentionsy

O Wincentym Lutosławskim rozmawiać będziemy z autorem jego biografii intelektualnej związanym z Polską Akademią Nauk, doktorem Jerzym Ziemackim.

Zacznijmy od domu, czyli zacznijmy od początku domu, w którym wychował się Wincenty Lutosławski.

Wincenty Lutosławski urodził się 6 czerwca 1863 roku tu w Warszawie, czyli to było jeszcze powstanie styczniowe.

I rzeczywiście jego ojciec Franciszek Dionizy Lutosławski był twórcą rodzinnej fortuny zbitej na produkcji piwa.

Otóż jeszcze przed maturą Wincenty Lutosławski stracił wiarę, w której został wychowany, wiarę chrześcijańską, pod wpływem materialistów niemieckich, także stał się materialistą, ale kiedy zaczął studiować filozofię na Uniwersytecie w Dorpacie, to ten materializm zaczął się kruszyć i runął zupełnie, kiedy

Właśnie, 9 kwietnia 1885 roku Lutosławski, przygotowując się do egzaminów uniwersyteckich, czytał Platona, Ucztę, w języku oryginału, po grecku, jak sam pisze, po raz setny już i nagle doznał takiego filozoficznego wstrząsu, pewnego metafizycznego nawrócenia, prawda, i sam nazywał to później odkryciem jaźni i

Tu Lutosławski mówi jaźń, czyli to jakby od zanimka ja.

Lutosławski utożsamia jaźń z duszą, że właśnie jaźń to jest dusza, ta niematerialna.

I te wątki, i zarówno reinkarnacji, metempsychozy, preegzystencji, to są wszystko tradycje greckie, właśnie pitagorejsko-platońskie, w które Lutosławski kontynuował.

Z drugiej strony pewne racjonalne argumenty Lutosławski również przedstawia za istnieniem duszy.

U Lutosławskiego to jest nawet więcej.

Trzeba od razu też powiedzieć to, że to odkrycie, to doświadczenie, to przekonanie, które Lutosławski zachował do końca życia, odcisnęło piętno na całej jego późniejszej działalności, tak w wymiarze filozoficznym, jak i w wymiarze praktycznym.

Rodzi się od razu pewien kłopot dla kogoś, kto zaczyna od tego ja i od tego doświadczenia, to znaczy jak przejść do tego drugiego ja, jak nawiązać nić porozumienia, jak zrozumieć, jak odczuć wspólnotę pomiędzy tymi jaźniami, no bo z definicji, to podkreślał też Lutosławski,

I tu trzeba powiedzieć, że Lutosławski opisuje świat dusz, świat jaźni.

Poza tym jest w tym opisie Lutosławskiego również najwyższa jaźń.

Tak więc trzeba też powiedzieć, że Lutosławski

Tu widać pewne podobieństwa do filozofii Leibniza, właśnie, że świat jest pełen monad, prawda, ale u Leibniza monady nie mają okien, że one się ze sobą nie mogą komunikować, a właśnie u Lutosławskiego monady, jaźnie, mają te okna, mogą się ze sobą komunikować, no i tworzyć różne wspólnoty, a nawet naród to też jest wspólnota właśnie jaźni bardzo podobnych do siebie.

Jak czytałem pana książkę, to sobie myślałem o takim porównaniu duszy do mięśnia, bo bardzo często mówi w ten sposób o duszy Lutosławski, że chodzi o to, żeby ćwiczyć tę jaźń, żeby ona nieustannie podlegała właśnie wzrostowi.

Lutosławski skazywał na przykład na naukę języków obcych i na podróże.

No tak jak pan wspomniał, Lutosławski uważa, że żeby ćwiczyć te siły duszy, potęgować moc jaźni, to bardzo dobra jest nauka języków obcych.

Sam Lutosławski był poliglotą, znał co najmniej osiem języków obcych, pisał w wielu językach, miał szerokie kontakty międzynarodowe.

No i dlatego Lutosławski chociaż zaczął od chemii, to jednak został filozofem i filozofem pozostał.

Lutosławski w pewnym momencie wygłosił wykład i wydał taką broszurkę pod tytułem Darwin i Słowacki.

Także również z tych tradycji Lutosławski czerpał i stąd ten jego perfekcjonizm.

Jest też tak u Lutosławskiego, że właściwie on jest bardzo niechętny wszelkiemu trwonieniu energii.