Mentionsy

Ale potem dajemy im test inteligencji i mówimy, to były testy inteligencji, a teraz jeszcze raz opisz siebie.

No i u większości ludzi jest spadek, czyli aha, to to są testy inteligencji, tak?

W tym odcinku posłuchacie o różnicach indywidualnych, różnym natężeniu narcyzmu, który uwaga każdy z nas w jakimś stopniu posiada i o rodzajach inteligencja, także o tym jakimi metodami psychologowie mierzą nasze cechy osobowości.

Wydział Psychologii Uniwersytet Warszawski Ignoblista 2025, wyróżniony za badania przeprowadzone wraz z profesorem Gilles Gignaciem z University of Western Australia, które wykazały, że pochwalenie kogoś za inteligencję wzbudza chwilowy narcyzm.

Napisał do mnie na Facebooku członek Komitetu Ignoblowskiego.

Jeszcze też jesteśmy zobligowani do zdobywania różnych punktów i innych rzeczy, więc... A depresja rodzi też czasami różne patologie, ale to na inną rozmowę zupełnie.

Ig Nobel to jedno, a my teraz w odcinku porozmawiamy o tym, co stanowi o tym, jacy jesteśmy i na ile to jest stałe, a na ile jest zmienne.

To właśnie, że po pierwsze się różnimy między sobą i to jest też ciekawe, bo wiele działów psychologii ignoruje ten fakt.

Po pierwsze, właśnie osobowość, temperament, czyli takie, można powiedzieć, wzorce reagowania emocjonalnego na różne sytuacje, a z drugiej strony intelekt, czyli inteligencja, intelekt, jak się różnimy pod tym względem.

Tak samo jak i inne cechy typu neurotyczność, ekstrawersje, otwartość czy inteligencja.

Te badania, za które otrzymaliście z profesorem Żyniakiem Ignobla pokazują właśnie, że pochwalenie kogoś za inteligencję wzbudza ten chwilowy narcyzm.

To był taki eksperyment, w którym osoby badane wykonywały test inteligencji, a następnie dzieliliśmy ich na dwie grupy i w jednej grupie mówiliśmy, że twoja inteligencja jest powyżej średniej, a w drugiej mówiliśmy, że jest poniżej średniej.

W ogóle inteligencja to jest też taki temat, który mnie zainteresował, a zwłaszcza postrzeganie inteligencji.

Czyli takie dewaluowanie lub wywyższanie, że coś jest inteligentne.

Nawet krem do twarzy może być inteligentny.

Poduszki są inteligentne, które się dostosowują do kształtu głowy.

Czyli inteligencja ma w sobie coś już takiego mocno nacechowanego.

I to nasze badanie trochę to pokazuje, że powiedzenie samo komuś, że jesteś inteligentny, może ten narcyzm wywoływać.

Jedne są, można powiedzieć, bardziej obiektywne, na przykład inteligencję można badać za pomocą serii zadań.

Tutaj w tym badaniu również tak było, że po feedbacku na temat ich inteligencji poprosiliśmy ich o wypełnienie takich kwestionariuszy właśnie związanych z oceń to właśnie jak w tej chwili się czujesz za pomocą serii pytań.

Ale nie jest tak, że jeśli ktoś jest inteligentny i widzi właśnie te pytania, to w zasadzie się zorientuje, co wy tak naprawdę chcecie zmierzyć.

Nie było to jakieś makiawe liczne w tym sensie, to nie było super inteligentne, chociaż tej osobie się wydawało, że to jest takie super inteligentne i ona tutaj właśnie pociąga za sznurki różnymi osobami w otoczeniu, ale całą swoją energię poświęcała na to, żeby właśnie stworzyć sobie świat, w którym będzie najlepsza, będzie na piedestale, a inni będą tańczyć tak, jak im ta osoba zagra.

Czyli na przykład takie cechy jak inteligencja, kreatywność, przedsiębiorczość.

Natomiast jak się im powie, że nie wiem, jesteś właśnie mało kreatywny albo mało inteligentny i tak dalej, to te informacje będą odrzuca je, wypierali i tak dalej.

A czy w ogóle narcyzm jest skorelowany z inteligencją?

No ale właśnie diablo inteligentny.

Wszystkie badania pokazują, że narcyzm z taką obiektywnie mierzoną inteligencją jest nieskorelowany w ogóle.

Tak, że osoby narcystyczne nie są ani bardziej, ani mniej inteligentne.

Po pierwsze, ważne jest to, co myślą o swojej inteligencji, ale to jest inna sprawa.

My pokazaliśmy, że osoby, które mają tę część podziwu, czarowania i tak dalej i wysoką inteligencję zarazem, rzadziej są agresywni wtedy.

Czyli ja jestem narcystyczny, popisuję się tym, pokazuję, jaki jestem wspaniały i rzeczywiście mam takie predyspozycje, mam wysoką inteligencję, prawda?

Właśnie nie mam tych zasobów, nie mam tej inteligencji, nie mam jakichś możliwości i wtedy staram się tylko budować trochę na takiej pustce.

Bo rozmawiajmy trochę o inteligencji, bo to też jest szalenie ciekawy temat.

Czy rzeczywiście jest tak, że mamy różne rodzaje inteligencji?

Więc zakładam, że po prostu nie radzę sobie z tymi, gdzieś tam uzupełnij wzór i tak jak one są skonstruowane, te testy, ale na przykład czuję, że jestem bardzo inteligentna emocjonalnie, jeśli faktycznie taka inteligencja istnieje.

Jak to jest z tą inteligencją?

To w ogóle też jest bardzo stary konstrukt psychologii na inteligencja i już właściwie ponad 100 lat temu pokazano, że prawdopodobnie istnieje coś takiego jak tak zwana ogólna inteligencja.

Pewnie trochę też z tego powodu, że historia badań nad inteligencją i tym czynnikiem G ma w sobie dosyć dużo kontrowersji.

Też ten temat może mnie właśnie zainteresował i to postrzeganie inteligencji, ponieważ na przykład, nie wiem, pokazywano różnicę między jakimiś grupami, a ponieważ już wiemy, że to pojęcie inteligencji ma w sobie taki komponent mocno wartościujący i wręcz narcystyczny, no to nazwanie, pokazanie, że ta grupa ma niższą inteligencję, ta wyższą,

No i trochę w związku z tym niektórzy badacze próbowali pokazywać, że może nie ma czegoś takiego jak czynnik G, tylko na przykład są pojedyncze jakieś rodzaje inteligencji.

Bardzo popularny był taki konstrukt inteligencji wielorakich Gardnera, który mówił, że jest tam osiem różnych rodzajów inteligencji.

I większość badaczy się tu zgadza, że jest coś takiego, jak taki nadrzędny czynnik inteligencji, taki na szczycie tej hierarchii.

Czyli może to być inteligencja werbalna, bardziej emocjonalna, czy tam jakieś różne aspekty takiej tzw.

płynnej inteligencji, czyli właśnie to, co zapewne w tych badaniach to męsy.

Natomiast one wszystkie składają się na ten ogólny czynnik inteligencji.

I to jest o tyle ważne, żeby zdawać sobie z tego sprawę, że ten ogólny czynnik inteligencji może czerpać z różnych aspektów.

A czy inteligencja może być zmienna w czasie życia?

A z inteligencją wydaje się, że to jest coś stałego, co możemy wypełnić, możemy wytrenować, ale ta baza wydaje się, znowu to podkreślam, jednak trochę jak temperament, to znaczy wrodzona, ale może się mylę.

Tak, w ogóle w przypadku inteligencji czynnik genetyczny jest wyższy niż w osobowości, czyli ten czynnik odziedziczalności jest wyższy.

Jeżeli chodzi o zmienność w czasie, tutaj bym powiedział tak, że po pierwsze te różne aspekty inteligencji będą miały inną dynamikę i może jeszcze wspomnę za chwilę o badaniu, które właśnie z Gilem niedawno opublikowaliśmy.

Bo tak zwana płynna inteligencja, czyli taka, można powiedzieć, bystrość umysłu, taka szybkość przetwarzania informacji, łączenia faktów i tak dalej, rzeczywiście w takim wczesnym wieku osiąga szczyt, na przykład około dwudziestu paru lat i potem zaczyna spadać, czyli taka... Ale powolutku, mam nadzieję.

I tutaj na przykład wielkie odkrycia matematyczne są raczej związane z tym poziomem płynnej inteligencji i zazwyczaj ono jest właśnie 20-30 lat w sensie wieku.

Drugi rodzaj tej inteligencji, czyli tak zwana skrystalizowana, to jest taka wiedza, którą zdobywamy w ciągu życia, doświadczenie i ono wzrasta wraz z wiekiem i na pewno ma szczyt dużo później niż te 20-30 lat.

Natomiast chcę powiedzieć o takim najnowszym wyniku, który też wzbudził sporo zainteresowania, bo wspólnie właśnie z Zilem Żyniakiem pomyśleliśmy sobie tak, a co jeżeli weźmiemy nie tylko inteligencję, ale inne cechy i połączymy je w taki wspólny czynnik i zobaczymy, jak to z wiekiem się zmienia.

Wzięliśmy inteligencję, osobowość

I wiele takich cech, które są uważane za ważne w życiu, na przykład właśnie inteligencję emocjonalną, empatię, zdolność podejmowania decyzji, radzenia sobie z jakąś niepewnością i tak dalej.

No bo chociażby kwestia tej inteligencji i tych jej rodzajów.

No inteligencja emocjonalna, okej, ale może to jest właśnie po prostu empatia, że można powiedzieć też inteligencja muzyczna, ale można powiedzieć uzdolnienia muzyczne.

I znów zastanawiam się, czy to nie jest tak, że gdzieś tam społecznie sobie podopisywaliśmy to słowo inteligencja, bo je lubimy, bo jest wartościujące pozytywnie, do różnych cech, które no z tym takim twardym intelektem, czyli na przykład szybkim myśleniem, niekoniecznie mają coś wspólnego.

Tak, na zajęciach ze studentami się zastanawiamy się, bo w tej teorii wielorakich inteligencji jest na przykład tak zwana inteligencja kinestetyczna, czyli taka ruchowa, można by powiedzieć.

Czy to jest jeszcze inteligencja, czy to jest już może jakiś talent, czy jakoś inaczej byśmy to nazwali, prawda?

Czy inteligencja nie powinna jednak wiązać się z jakimiś takimi mentalnymi procesami poznawczymi?

Ale ja się zastanawiam, gdzie jest ta granica i nie umiem jej dokładnie powiedzieć, postawić, że tutaj to będzie już inteligencja, a to nie.

Z tą empatią, inteligencją emocjonalną, to wydaje mi się, że tutaj akurat mamy dosyć dobrze to opisane.

Natomiast inteligencja emocjonalna to jest już od strony takiej bardziej poznawczej, czyli to, że na przykład rozumiem emocje innej osoby.

Jeszcze na przykład wracając do tego pojęcia inteligencji.

I nawet te badania, które są prowadzone nad postrzeganiem inteligencji, pokazują, że to pojęcie jest na tyle rozmyte, że dosyć łatwo możemy sobie tutaj pod nie coś podłożyć, to co my sobie sami uważamy za właśnie inteligencję.

Oszacuj, gdzie się znajdujesz wśród innych, gdzie jest twoja inteligencja, prawda?

Ale inteligencja, ponieważ nie da się tego tak łatwo zobaczyć od razu, tym łatwiej możemy sobie tam coś podłożyć pod to.

Ale potem dajemy im test inteligencji, czy kilka testów i mówimy, to były testy inteligencji, które wykonałeś, wykonałaś, a teraz jeszcze raz opisz siebie.

No i u większości ludzi jest spadek, czyli aha, to to są testy inteligencji, tak?

Ciekawostką jest to, że jakiś czas później robiliśmy badanie, że zaraz po teście inteligencji spadało, ale dwa tygodnie później szacujemy się znowu wysoko.

Czyli chwilowo rzeczywiście myślimy sobie, może nie jest aż tak dobrze, ale już dwa tygodnie później znowu uważamy, że ta inteligencja jest wysoka.

Na przykład w przypadku osobowości czy inteligencji patrzy się, jakie obszary mózgu na przykład się aktywują w trakcie rozwiązywania testu inteligencji.

Pani Agnieszka, a propos badań, jedna z naszych patronek ma takie pytanie, co z Big Five, a raczej po Big Five, to prosiłbym też o wyjaśnienie, bo pan zwrócił uwagę, że to jest ciekawe pytanie.

Tak, Big Five, czyli Wielka Piątka tak zwana, w ogóle w psychologii różnic indywidualnych, w psychologii osobowości...

Panie profesorze, w takim razie, co dalej, drogi ignoblisto?

Jeszcze z inną badamy religijność i narcyzm, więc mamy sporo projektów, w których jestem bardzo podekscytowany, co może ciekawego wyjść i jak to działa.

Ile dawaliście sobie na przykład w skali inteligencji?