Mentionsy

Radio Naukowe
15.01.2026 06:30

#284 Niebezpieczna samotność – bez bliskich relacji nasz organizm staje się chory | prof. Łukasz Okruszek

Człowiek, który długofalowo czuje się samotny, będzie odczuwał negatywne skutki również fizycznie. Naukowcy potwierdzają, że dotyczy to nie tylko osób w obiektywnej izolacji społecznej (np. osób starszych, z ograniczoną mobilnością, bez stałego towarzystwa innych ludzi), ale też tego, co kojarzymy z samotnością w tłumie: mimo wielu relacji, ale nie na satysfakcjonującym poziomie. – Samotność nie jest tylko takim stanem, który objawia się w subiektywnej sferze psychicznej, tylko leży na styku dwóch obiektywnych sfer. Jedną jest świat społeczny, gdzie stykamy się z innymi ludźmi. Drugą są obiektywne, mierzalne procesy biologiczne – tłumaczy prof. Łukasz Okruszek, kierownik Pracowni Neuronauki Społecznej Instytutu Psychologii PAN. Zajmuje się badaniem wpływu samotności na mózg i szerzej pojęte zdrowie. O tym właśnie rozmawiamy w odcinku nr 284.

Według badań statystycznych CBOS trwałe poczucie samotności deklaruje ok. 8% Polaków. Nieco większe, ok. 10%, jest w grupie osób najstarszych. Najwyższy odsetek, bo 13%, deklarują osoby najmłodsze.

Oczywiście ważnym czynnikiem są tu media społecznościowe, które zupełnie zmieniają sposób, w jaki wchodzimy w relacje, ale problem jest o wiele bardziej skomplikowany. Wzrost poczucia samotności wiąże się też ze zmianami na rynku pracy, ze zmianą struktur społecznych czy z niektórymi zmianami w życiu osobistym. – Duże współczynniki samotności obserwuje się u młodych rodziców – wskazuje prof. Okruszek.

* * *
Słuchasz nas regularnie? Może spodoba Ci się któryś z progów wsparcia :) Zajrzyj na https://patronite.pl/radionaukowe
Nasze wydawnictwo: https://wydawnictworn.pl/ 
* * *

Zespół prof. Okruszka łączy badania psychologiczne (subiektywne deklaracje badanych w kwestionariuszach itp.) z badaniem mózgu. – Wsadzamy ich do skanera albo podłączamy do EEG, żeby monitorować aktywność mózgu w trakcie wykonywania jakichś zadań – opowiada. Z badań wynika przede wszystkim to, że osoby o długotrwałym poczuciu samotności mają skłonność do negatywnego interpretowania zachowań innych ludzi (nie pomaga również to, że sporo naszego życia społecznego odbywa się online).

To się przekłada na szersze zjawiska społeczne. – Samotność produkuje w nas coś, co określamy mianem „skoncentrowanego na sobie zgorzknienia”. I czyni ona nas niezdolnymi do wspólnego działania dla większego dobra kolektywnego. W odcinku usłyszycie też, jak psychologowie podważają badania, które od dawna wydawały się nienaruszalne, czy interakcje społeczne z AI to dobry pomysł i jak to jest z tym podziałem mózgu na gadzi, ssaczy i ludzki. Gorąco polecam – to ważny społecznie temat.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 6 wyników dla "Kacio"

Tu się troszkę rozjeżdżamy z teorem Kacioppo, bo ja właśnie wszedłem w to pole, wychodząc z badań dotyczących mechanizmów poznawczych.

No i teraz generalnie zaczęliśmy badać, bo teoria kaciopo ewolucyjna mówi, że w związku z tym, że jesteśmy z jednej strony bardzo mocno wyczuleni na te sygnały społeczne, żeby właśnie w tej grupie pozostać, a z drugiej strony nasze zagrożenie gdzieś tam jest, jesteśmy skupieni na własnym przetrwaniu i to nas motywuje, no to zaczynamy być super wyczuleni na takie sygnały zagrożenia ze sfery społecznej.

Żona zmarłego parę lat temu, Johna Kaciopo, w jednym z wywiadów powiedziała coś takiego, czy kiedykolwiek zdarzyło ci się iść w lesie i podskoczyć, bo wziąłeś leżący tam kijek za węża.

I to często rzeczywiście można wychwycić w tych papierach kaciopo, że rzeczywiście gdzieś tam ta percepcja byłaby zmieniona, że rzeczywiście te mechanizmy są na poziomie poznawczym, że ta odpowiedź mózgu przy przetwarzaniu bodźców będzie zmieniona.

Teoria Kaciopo mówi na przykład, że jeżeli osoby, które są samotne, mają tą nadmierną czujność, to powinny być na przykład bardziej czułe i lepiej rozpoznawać sygnały takie jak gniew.

Druga rzecz jest taka, że jeżeli pomyślisz sobie o tym, co my robimy replikując, czyli próbując odtworzyć te wzorce wyników, które widział Kacio, to my pokazujemy ludziom np.

0:00
0:00