Mentionsy

Dziś jest 148 rocznica urodzin Ferdynanda Ossendowskiego, pisarza, podróżnika, o którym będziemy rozmawiać z panią profesor Marią Jolantą Olszewską, literaturoznawczynią.

To może zacznijmy od tego, czy to jest prawda i jak to się stało, że Ferdynand Ossendowski był czy jest opisywany jako najpoczytniejszy polski pisarz okresu międzywojennego?

No i co najciekawsze, że od roku 1951, kiedy wyszedł ukaz o tym, aby całkowicie Ossendowski zniknął z życia kulturalnego Polski, nie tylko jego książki były likwidowane z bibliotek, ale w ogóle jego nazwisko nie mogło się pojawiać w żadnych publikacjach,

Książki nacenzurowano Ossendowskiego.

Dlatego, że Ossendowski był konsekwentnym i można powiedzieć twardym antykomunistą.

Została przełożona na wiele języków, bo tak naprawdę te książki Ossendowskiego były najchętniej tłumaczonymi książkami na języki obce.

Stąd też na przykład w polskim tłumaczeniu już Ossendowski zadbał o to, żeby uwiarygodnić to, co napisał.

Kiedy już po rozstrzelaniu Aleksandra Kołczaka na daleki w Irkucku, Ossendowski z Krasnojarska przedostawał się aż do Mongolii.

Następnie zatrudnił się prawdopodobnie, bo z Ossendowskim to jest tak, że nigdy nie wiemy, co było na pewno.

Prawdopodobnie Ossendowski był szpiegiem japońskim, ale też tego do końca nie wiemy.

Ja Państwa do tej powieści odsyłam, bo nawet w tych nowszych wydaniach są zdjęcia zawarte przez pewnego fotografa, który śladami Ossendowskiego podróżował i te krajobrazy, o których Ossendowski pisał on sfotografował i w tej

Zapytam, czy to jest tak, że te powieści Ossendowskiego, mimo że pisane w międzywojniu, czy dziś ten język nie jest już zbyt archaiczny, czy te konstrukcje zdań nie są zbyt trudne dla czytelnika, czy to jest dla jakiejś grupy czytelników, czy to jest tak, że gdybyśmy chcieli, gdybyśmy sięgnęli do tych powieści, to można

W zasadzie każdy może je przeczytać i może być tak, że Ossendowski mógłby być w XXI wieku, czemu nie też najpoczytniejszym pisarzem?

Tak jak wracamy do Dewajtis Marii Rodziewiczówny, a zresztą tu warto wspomnieć, że Ossendowski, kiedy w czasie pierwszej wojny był korespondentem wojennym, przyjął właśnie pseudonim Mark Czertwan, żeby było wesele.

Ja pamiętam sama z dzieciństwa, wtedy Ossendowski był całkowicie zakazany.

Udało mi się przeczytać oczywiście cały cykl o Tomku i ktoś mi podsunął Ossendowskiego.

No i zresztą sama biografia Ossendowskiego jest niesamowita, bo tutaj warto jeszcze powiedzieć o zakończeniu jego życia.

Ossendowski dostaje wewnętrznego krwotoku, właśnie zostaje przewieziony do szpitala w Grodzisku, tam umiera i proszę sobie wyobrazić, zostaje pochowany w Milanówku, wchodzą Sowieci,

I rozkopują jego grób, żeby się przekonać, że Ossendowski na pewno nie żyje.

Szukają wiadomości o owym skarbie Ungerna, kiedy okazuje się, że Ossendowski jakby przeczuwając to, co go może spotkać, spalił całe swoje archiwum.

Nigdzie tej notatki o tym wielkim skarbie, tajemniczym skarbie nie można znaleźć i tę tajemnicę zabrał Ossendowski do grobu.

Nie do końca, właściwie nigdy praktycznie nie poznamy pełnej prawdy o Ossendowskim, ale może to i dobrze, że nie poznamy, bo dzięki temu ta aura tego niepokornego, wojującego z całym światem, a przede wszystkim z jakimiś ograniczeniami, z indoktrynacją,

Czy skutecznie został wymazany z literatury polskiej Ferdynand Ossendowski, czy nieskutecznie?

Znaczy w tej chwili to jest tak, wie pani, że kiedy go wymazano całkowicie z pamięci w tym 51 roku, to kiedy go przywracano w roku 90, no to niestety Ossendowski już w tej chwili jest bardziej pisarzem minorum gentium.

I to w 148. rocznicę urodzin Ferdynanda Ossendowskiego, więc ja Państwa zachęcam, żeby dziś szczególnie sięgnąć do twórczości tego pisarza.