Mentionsy
Radio Wnet
16.01.2026 07:59

Odwrócona piramida żywieniowa. Dr Raczyk: To największy zwrot od dekad

 

Nowa piramida żywieniowa w USA

Administracja Stanów Zjednoczonych ogłosiła nowe zalecenia żywieniowe na lata 2025–2030, których integralną częścią jest zmieniona piramida żywieniowa. Dokument wyraźnie odchodzi od modelu opartego na produktach wysoko przetworzonych i nadmiarze węglowodanów, stawiając w centrum „prawdziwe jedzenie”: warzywa, owoce, białko i zdrowe tłuszcze.

W nowej piramidzie węglowodany tracą dominującą pozycję – mają pełnić rolę uzupełniającą i pochodzić głównie z produktów pełnoziarnistych bogatych w błonnik. Zmiany wywołały szeroką debatę w środowiskach medycznych i dietetycznych, bo wpływają nie tylko na indywidualne wybory żywieniowe, ale także na programy żywienia w szkołach, wojsku i instytucjach publicznych.

O sens i konsekwencje tej zmiany Krzysztof Skowroński pytał w Poranku Radia Wnet Mariannę Raczyk, badaczkę z Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN. Zdaniem dr Raczyk sama próba zmiany dotychczasowego modelu jest potrzebna i długo oczekiwana.

Bardzo się cieszę, że ktoś wreszcie zaczął coś robić z obecną piramidą żywienia, bo ona na pewno wymaga aktualizacji i uwzględnienia najnowszych badań. To jest krok odważny

– oceniła. 

Jednocześnie podkreśla, że nowa piramida powinna być oceniana wielowątkowo i z dystansem.

Będziemy musieli poczekać na oficjalne stanowiska takich instytucji jak WHO czy EFSA, które wyznaczają globalne trendy i rekomendacje żywieniowe

– stwierdziła. 

https://wnet.fm/2026/01/09/nowa-piramida-zywienia-priorytetem-bialko-zdrowe-tluszcze-i-warzywa/

„Prawdziwe jedzenie” zamiast przemysłu spożywczego

Jednym z głównych haseł nowej piramidy jest powrót do żywności nisko przetworzonej.

To, że powinniśmy jeść prawdziwe jedzenie – real food – to coś, z czym nikt rozsądny nie będzie dyskutował. Dużo warzyw, unikanie prostych cukrów, słodyczy i nadmiaru soli – to są bardzo dobre kierunki

– powiedziała. 

Ekspertka zwraca uwagę, że piramida ma dziś inną funkcję niż dawniej.

Nie mamy już precyzyjnych zaleceń typu: ile dokładnie czego jeść. To może być trudne dla odbiorców, bo wcześniej piramida bardzo jasno wskazywała proporcje. Teraz przekaz jest bardziej ogólny

– dodała. 

Najwięcej emocji wzbudza powrót tłuszczów zwierzęcych i pełnotłustego nabiału.

Jajecznica na maśle z bekonem? Tak, to może być przykład śniadania w tym modelu

– mówi dr Raczyk.

Jak podkreśla, strach przed tłuszczami nasyconymi przez lata był wzmacniany przez część środowisk medycznych, ale dziś obraz jest bardziej złożony.

Nie ma jednoznacznych dowodów, że tłuszcze zwierzęce w umiarkowanych ilościach są tak szkodliwe, jak przez lata twierdzono. Co więcej, nadmiar niektórych tłuszczów roślinnych również może sprzyjać stanom zapalnym

– powiedziała. 

Kluczowe znaczenie ma jakość i stopień przetworzenia produktów.

Jeżeli skupimy się na żywności pochodzenia zwierzęcego, ale nisko przetworzonej i w rozsądnych ilościach, to znajdziemy tam wiele korzystnych związków dla zdrowia

– wskazała. 

Powrót do jadłospisu przodków?

Nowa piramida – zdaniem badaczki – przypomina w pewnym sensie dietę sprzed epoki przemysłowej.

To trochę powrót do naszych praprzodków. Ludzie od początku żywili się głównie mięsem i warzywami. W tym sensie ta piramida idzie w bardzo pierwotnym kierunku

– oceniła. 

Zastrzega jednak, że nie oznacza to bezrefleksyjnego zwiększania spożycia mięsa.

Moim zdaniem w diecie nadal powinno być więcej ryb niż czerwonego mięsa. To nie jest zachęta do jedzenia steków bez ograniczeń

– dodała. 

Dr Raczyk podkreśla, że nauka rzadko daje szybkie i jednoznaczne odpowiedzi.

Część naukowców będzie tę piramidę popierać, a część będzie z nią polemizować. Tak działa nauka – postęp oznacza także korekty wcześniejszych założeń

– mówiła. 

Na koniec zaznacza, że żadna piramida nie zastąpi indywidualnego podejścia.

To są rekomendacje. Każdy powinien dopasować je do swojego stylu życia, aktywności fizycznej i stanu zdrowia. Zmiana nawyków żywieniowych jest bardzo trudna i musi być rozsądna

– podsumowała. 

/fa

WHO EPSA Marian Naraczek Mariana Raczek Polskiej Akademii Nauk Trumpa Akademia Nauk Europejski Urząd do Spraw Bezpieczeństwa Żywności Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk Instytut Rozwoju Zwierząt i Badań Żywności Polska Polska Akademia Nauk EPSA Światowej Organizacji Zdrowia

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 24 wyników dla "Europejski Urząd do Spraw Bezpieczeństwa Żywności"

Doktor Marian Naraczek, Instytut Rozwoju Zwierząt i Badań Żywności Polska, Akademia Nauk jest gościem poranka w net.

Dzień dobry pani doktor.

Dzień dobry.

Tutaj właściwie do tematu trzeba podejść wielowątkowo.

która nam wskazuje trendy i zalecenia żywieniowe jest EPSA, Europejski Urząd do Spraw Bezpieczeństwa Żywności.

Niemniej wiele osób na pewno już jest ciekawych, czy warto się stosować do tej nowej piramidy żywienia.

Ale czy tam białko, pełnotłusty nabiał i tłuszcze, to jak powinno wyglądać Pani doktor nasze śniadanie?

No dobrze, ale co się zmieniło?

Zmieniło się to, że dotychczas bardzo ludzie się bali tłuszczów zwierzęcych i wiele organizacji, zwłaszcza kardiologów, zaleca, żeby stosować tłuszcze roślinne, a unikać tłuszczy zwierzęcych, czyli tych nasyconych.

Ale okazuje się, że nadmiar tych nienasyconych kwasów tłuszczowych może też się przyczyniać do procesów oksydacyjnych, do stanów zapalnych w naszym organizmie.

Ale czy to jest taki powrót, bym powiedział, konserwatywny powrót do jadłospisu, którym mieliśmy, no takiego tradycyjnego, nazwijmy to, tradycyjnego polskiego jadłospisu?

Ale patrząc na tą piramidę też możemy sobie uświadomić, że to jest trochę powrót do naszych praprzodków.

Ale to jest tak, że WHO wydało kiedyś dokument, którego ten dokument amerykański jest kontrdokumentem, jest inny niż te zalecenia, które ma WHO?

Badania albo po prostu podsumowania tego, co dotychczas było zrobione i przyjrzenia się jeszcze raz zalecenia.

No właśnie to jest takie najbardziej ciekawe, że cały czas robimy badania, postęp idzie na przodu i musimy niestety się też przygotować, że takie dosyć drastyczne zmiany mogą się pojawiać.

To jest takie intuicyjne twierdzenie, bo te proste cukry są niezdrowe, czyli jak ktoś je za dużo czekolady, to nie jest dobrze.

Dobrze, panie doktorze, zrozumiałem?

Dobrze, niemniej to są rekomendacje, a wiadomo, że zmiana nawyków żywieniowych jest bardzo trudna i też musimy indywidualnie spojrzeć na swój styl życia, na ilość aktywności fizycznej, na rodzaj wykonywanej pracy i też dopasować tą piramidę do siebie.

I będziemy do siebie dopasowywać.

Czy ten dokument, on miał jakieś takie argumenty naukowe, czy to było po prostu takie stwierdzenie, no to odwracamy piramidę?

Dokładnie, dokładnie.

Mamy nową siedzibę, ale niestety nie wzięli pod uwagę w inwestycji wybudowania stołówki, dlatego raczej każdy nosi swoje jedzenie, co pewnie jest i lepsze.

Pani doktor, bardzo serdecznie dziękuję za rozmowę.

Pani doktor Mariana Raczek, Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk była gościem poranka w net.

Ostatnie odcinki

0:00
0:00