Mentionsy

Opowie nam nieco o postaci Aleksandra Wata.

Ponadto Pan Denis przeczyta dla nas fragment dziennika Aleksandra Wata.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Aleksander Wat

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Names mentioned – Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Names mentioned – Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Names mentioned – Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Pański uczeń Jacek Kaczmarski napisał taki tekst poświęcony Aleksandrowi Watowi, a pan prawie 40 lat temu, kiedy znalazł się w Paryżu,

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat.

Aleksander Wat.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Archiwum Aleksandra Wata.

Aleksandra Wata, czytałem też w Warszawie, kiedy byłem na studiach, więc bardzo, bardzo dawno, w czasach późnego gierkizmu, nielegalny lek, to znaczy podziemne wydanie pamiętnika Aleksandra Wata, o którym za chwilę powiem, czyli słynnego

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Po pierwsze, na podstawie materiałów zawartych w archiwum udało mi się skomponować trzy tomy nieznane, pism Aleksandra Wata, które ukazały się pod koniec lat osiemdziesiątych w londyńskim wydawnictwie Polonia Buffon.

Bardzo oryginalnych, ponieważ nie przypominających niczego, co do tamtej chwili, do tamtej pory Aleksandra Wata się ukazało z biur esejów.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Potem w ciągu półtora rocznej, blisko dwuletniej pracy udało mi się również zbudować drugi tom esejów, a także wydać trzeci tom ucieczka pod tytułem Ucieczka Lota i inne eseje i opowiadania, który składał się z nieznanych fragmentów prozy oraz fragmentów esejów, które w archiwum Aleksandra Wata znalazłem.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Ale w pewnym stopniu mniej skomplikowana niż praca nad archiwum Aleksandra Wata.

Mianowicie stopień trudności w rekonstrukcji rękopisów, a raczej rękopisów i maszynopisów Aleksandra Wata był zupełnie niezwykły.

Wat cierpiał na bardzo poważną, rzadką chorobę.

Zresztą jest piękny wiersz Aleksandra Wata, który nazywa się w czterech ścianach tego bólu.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Otóż nie wiedzieć dlaczego Wat pisał tylko na papierze przebitkowym.

Na dodatek jeszcze na tym samym cienkim papierze Wat wprowadzał jakieś poprawki piórem, czasami ołówkiem.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Aleksander Wat

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Więc w materiału do spekulacji intelektualnych, bo ja tak byłem w tytuł młody, wyobraźnię rozbuchano i byłem planów najrozwalitszych, chodziły mi różne teorie po głowie do szukiwania się różnych tajemnic w takim sposobie pisania Aleksandra Wata na maszynie, a więc

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

I to była druga powoda, drugi powód, dla którego ta praca nad archiwum Aleksandra Wata była przygodą nieźwych, pierwszą przygodą w moim życiu, ale był jeszcze jeden powód.

Ponieważ podczas tego półtora rocznego blisko dwuletnich zmagań z archiwum z myślą Aleksandra Wat, z jego twórczością, dzięki obecności właśnie w tym mieszkaniu i dzięki pracy nad archiwum udało mi się poznać bardzo wiele osób, ludzi, którzy odwiedzali Olę Watową i z którymi mogłem wyciszyć się moimi

Aleksander Wat.

Aleksander Wat.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Maka książka, mój wiek, pamiętnik mówiony Aleksandra Wata, czyli dwa tomy rozmów z Czosławem Miłoszem.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

W pańskiej książce Dziennik bez samogłosek, to znaczy zredagowanej przez pana, a autorstwa Aleksandra Wata, pojawia się takie zdjęcie z miejscowości Portofino, którą nasi słuchacze może znają z piosenki jako urokliwej włoskiej miejscowości położonej nad Morzem Śródziemnym.

Czesław Miłosz, Aleksander Wat, Gustaw Kermin Grudziński.

Z tego pobytu w domu Olin Watowej, autorki książki Wszystko co najważniejsze, kiedy żeście rozmawiali właśnie o tej trójce przyjaciół, Czesław Milosz, Aleksander Wat, Gustaw Henryk Grudziński, o moim wieku, jaki obraz powinniśmy zapamiętać?

Ja myślę, że warto jest posłuchać oryginalnych nagrań rozmów Czesławiusza z Aleksandrem Watem, które są dostępne.

Kiedy pracowałem w Radiu Wolna Europa w redakcji polskiej Radia Wolna Europa w Paryżu, to puszczałem na salach Wolnej Europy taśmy z autentycznymi nagraniami rozmów Czesława Miłosza z Aleksandrem Watem, czyli podstawę mojego wieku.

Ponieważ właściwie to były mówienia Aleksandra Wata do mikrofonu, było dla Wata kolejną próbą przezwyciężenia jego choroby.

Mianowicie dlatego, że to miała być, z czego Miłosz sobie zdawał sprawę, forma terapii dla Aleksandra Wata, ponieważ Wat chciał napisać dzieło swojego życia.

Czymś w rodzaju, o tym chyba Wat zresztą wtedy nie wiedział,

Aleksander Wat chciał napisać dzieło swojego życia, które było być historią XX wieku.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Zamiast pisać, Wat miał mówić.

Ola Watowa włączała magnetofon i Aleksander Wat mówił do magnetofonu.

że podczas tych rozmów rodziło się bardzo mocne rapięcie między nim a Wat.

Ponieważ Wat chciał coś innego mówić niż Miłosz chciał, żeby Wat mówił.

Miłosz chciał, żeby Wat opowiedział przede wszystkim o tym, jak on sam został ugryziony przez komunistów.

To znaczy sam Wat i on sam Miłosz.

Miłosz próbował ten mechanizm opisać w Zniewolonym umyśle, oczywiście nie tylko, zresztą, ale chciał się dowiedzieć na czym polegało zniewolenie umysłu opisane przez Wata.

Natomiast Wat nie chciał mówić o tym, to znaczy on uważał, bo to był jego kompleks ogromny.

Uważanie się inaczej, uważanie się za poputczyka, to znaczy Wat nigdy nie był członkiem Komunistycznej Partii Polskiej, ale był redaktorem naczelnym Komunistycznego Miesięcznika Literackiego w dwudziestoleciu Piętywojennym i był właśnie przez komunizm mocno bardzo nadgryziony.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat-Krzysztof Rutkowski

Przód powróciłem do moich zmagań z Mickiewiczem i dzięki temu, dzięki tej przygodzie z Aleksandrem Watem, jak sądzę, udało mi się w dość dużym, dość szybkim tempie napisać Braterstwo albo Śmierć, czyli pierwszą książkę o Mickiewiczu i o kole sprawy Bożej i o zniewoleniu ducha Krzysztofieńskiego.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Names mentioned – Aleksander Wat.

To pozostając jeszcze przy tej opowieści pana profesora Aleksandra Wat, w tym pierwszym tomie, który pan profesor redagował, Świat na haku i pod kluczem, jest taki tekst właśnie dotyczący tego ducha zniewolenia.

Ale ten analiza zniewolenia umysłu albo jeszcze inaczej, zniewolenia umysłu przez zniewolenie mechanizmów mowy, który opisał Wat, jest najbardziej przenikliwym z opisów mechanizmów zniewalania mowy, z którymi się zetknąłem w moim życiu.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Aleksander Wat.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat.

Aleksander Wat mieszkał w Związku Sowieckim i przez wiele lat siedział w uławie, w związku z tym jego swoboda mówienia byłaby, tak rzekć dekatnie mówiąc, ograniczona, ale również mechanizm zniewolenia umysłów i mowy opisany przez Bastina jest ogromnie ważny.

Ale jeśli idzie o język polski, o polszczyznę, to mechanizm zniewolenia mowy opisany przez Aleksandra Wata nie ma sobie równych.

Co Pan myślał, kiedy pierwszy raz słyszał Pan tekst piosenki napisane przez najświegłego ucznia Jacka Kaczmarskiego poświęconą Aleksandrowi Watowi?

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

I na siódmym piętrze wałym studia na Maxdormuach w niewielkim dronie Jacek Kaczmarski śpiewał piosenki, między innymi piosenkę poświęconą Aleksandrowi Watowi.

Przyszły inne czasy, a nam pozostała pamięć o twórczości Aleksandra Wata i dzisiaj osobą, która przypominała dorobek twórczy Aleksandra Wata był prof. Krzysztof Rutkowski, który opracował trzy tomy.

Tekstów Aleksandra Wata.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

I've been across the water now so many times.

Names mentioned – Aleksander Wat

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat.

Aleksander Wat.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Names mentioned – Aleksander Wat.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski

Aleksander Wat, Krzysztof Rutkowski.