Mentionsy

Zmarł Jürgen Habermas, jeden z najważniejszych współczesnych filozofów i myślicieli.

W wieku 96 lat zmarł Jürgen Habermas, jeden z najważniejszych filozofów, myślicieli społecznych ostatnich dekad.

Habermas był przez ostatnie 70 lat nie zawsze popularnym, ale na pewno wpływowym uczestnikiem debat politycznych i społecznych.

Kim był Jürgen Habermas?

Dla Habermasa to dziedzictwo, również osobiste, bo on był w Hitlerjugend, miało bardzo poważną wagę, tak?

Jakie pokolenie reprezentuje Habermas?

Habermas urodził się w 1929 roku.

Jürgen Habermas w 1933 roku, no to policzmy, ma lat cztery.

Jürgen Habermas rzeczywiście jest w młodzieżowej sekcji, najbardziej młodzieżowej, Hitlerjugend, pod wpływem swojego ojca.

Dla młodego Habermasa natomiast, jak należy wnioskować po wszystkim, co później robił, to była jedna z najbardziej przerażających rzeczy, może najbardziej przerażająca rzecz, jakiej w życiu doświadczył.

Habermas chyba się wobec tego nie zgadzał, prawda?

Tak, to może jeszcze powiedzmy co przed Adorno i Horkheimerem w życiu Habermasa.

Habermas rzeczywiście, tak jak słusznie powiedziałeś, nadzwyczajnie uzdolniony.

Ale wróćmy do tych lat 50-tych Habermasa.

I rzeczywiście spór między Habermasem a Adorno jest bardzo potężny do tego stopnia, że Adorno nie życzył sobie Habermasa w swojej katedrze.

Historia potem dopisała taki epilog, że Habermas zajął tę katedrę po tym, jak Adorno ją opuścił, ale po drodze Habermas musiał w ogóle odejść z tej katedry, ponieważ Adorno, jego postawa, jego myślenie nie odpowiadały.

Dlatego, że Habermas nie odrzucał oświecenia, nie odrzucał rozumu jako źródła porządku społecznego i szukał właśnie w rozumie sposobu na to, żeby stworzyć społeczeństwo, które może funkcjonować i może być alternatywą dla faszyzmu, alternatywą dla tego, czym były Niemcy przez te dekady poprzednie?

I Habermas jednocześnie kontynuując tę tradycję, możemy ją nazwać tradycją nowej, świeżo upieczonej po wojnie, ale już tradycją silnego bardzo nurtu powojennych Niemczych, tradycja szkoły frankfurckiej, on ją w gruncie rzeczy kontynuuje, tylko on dokonuje korekty.

On mówi tak, tak, jasne, oczywiście, to tak może być, że są bardzo różne działania rozumu, są różne działania racjonalne, ale w tej właściwie koronnej swojej teorii, czyli teorii komunikacji, teorii działania komunikacyjnego, Habermas mówi tak, jest taki rodzaj racjonalnego działania, jeden z wielu.

I muszę powiedzieć, że to robi z dzisiejszego punktu widzenia niesamowite wrażenie, jak Habermas jest pomimo tych swoich ograniczeń gościem na wypełnionych szczelnie salach pełnych studentów, którzy pragną usłyszeć to, co on ma do powiedzenia.

W której to Habermas odgrywał taką właśnie rolę takiej moralnej kotwicy, to znaczy wy tutaj próbujecie, to jest mowa o profesorze Nolte'em choćby, ale też o podobnych do niego intelektualistach, wy tutaj próbujecie relatywizować, powiedzieć, że Trzecia Rzesza to tylko jeden z przykładów, że były jakieś...

I to nam się kojarzy dobrze, ale przecież Niemcy lat 60., Niemcy zachodnie, to jest właśnie jeszcze cały ruch lewicowy, który jest bardzo agresywny i który Habermas nie obawiał się nazwać publicznie, przy całym tłumie studentów, lewicowym faszyzmem, czyli bardzo, bardzo ostro.

No a potem są kolejne dyskusje, w których Habermas bierze udział.

To Habermas bardzo krytykował, bardzo wcześnie to krytykował.

Nie wiedza Habermasa dotycząca Rosji.