Mentionsy

W 1970 roku do pracownika Państwowego Muzeum na Majdanku, Józefa Marszałka, zgłosiła się nauczycielka Lubelskiej Szkoły Podstawowej, Wanda Szupenko i powiedziała mu, że jest w posiadaniu dokumentów AK, opusu, czyli organizacji pomocy uwięzionym i spalonym, ale spalonym w sensie zdekonspirowanym.

Była pani Szupenko i pojechali do pani Grzezak, bo mąż, który ukrył te dokumenty, już nie żył, ale pani Grzezak wskazała przypuszczalne miejsce, gdzie to mogło być zrobione.

To jest dowód na to, że ta organizacja tutaj działała rzeczywiście, że zbierane były informacje i na podstawie tych informacji rzeczywiście Zarząd Okręgu AK wiedział, co dzieje się w obozie na Majdanku.

I tak z każdym rokiem możemy mówić o jeszcze większych rozmiarach tej konspiracji.

Wtedy jeszcze ten ruch oporu tak nie istniał.

I tak to trwało praktycznie przez cały 1942 rok.

Pierwsze transporty Pawiak, Warszawa.

Należałoby zacząć od aresztowań z kwietnia, czyli afera Kalksteina i ta pierwsza wsypa, które spowodowały, że na Pawiak zaczęto osadzać żołnierzy z Armii Krajowej i oni tam od kwietnia, poprzez kolejną dużą usypę w wrześniu i październiku 42 roku,

Byli na Pawiaku przetrzymywani, włożeni na przesłuchania do gestapo, a po zakończeniu przesłuchań, kiedy w grudniu 1942 roku postanowiono większość więźniów przebiec do obozów koncentracyjnych, no oni nadali się w drugim transporcie więźniów politycznych.

Oczywiście to nie było tak, że jak oni w styczniu przyjechali, od razu ruszyła konspiracja.

To, że Majdanek był takim wielkim prowizorium, to było dla nich swego rodzaju ocalenie, bo tu niewiele osób zajmowało się tym, że ktoś ten wyrok śmierci ma.

Zofia Karpińska tworzy pieśń Pasiaki, która jest potem hymnem Majdanka.

Albin Maria Boniecki był wykształconym artystą plastykiem i znany jest przede wszystkim jako twórca-pomysłodawca kolumny Trzech Orłów, która znajduje się na trzecim polu więźniarskim i jest takim pierwszym pomnikiem ku czci ofiar obozu, który powstał pod nosem Niemców.

Idea była trochę zakamuflowana.

Oni widzieli tam orły III Rzeszy, a kapitel tej kolumny przedstawia trzy wzbijające się w powietrze takie półorły, półgołębie, czyli symbole wolności, powrotu do świata wolnych ludzi.

I Boniecki w ten sposób chciał uhonorować ofiary, bo jak wiadomo, prochy zabrane z krematorium były mieszane z ziemią, z odchodami zwierzęcymi i między innymi tego używano do nawożenia pól.

To wszystko jest samopomoc, samoobrona, to wszystko jest ruchem oporu, robienie wszelkich rzeczy, żeby przeciwstawić się temu, co zakładała III Rzesza, czyli pozbawienia człowieka człowieczeństwa, nadania numeru i po prostu w tych warunkach koszmarnych, prymitywnych, zezwierzęcenia.

Kiedy myślimy w ogóle o oporze, przeciwstawianiu się okupantowi i tej sytuacji, w jakiej ludzie się znaleźli tutaj, to często myślimy o jakichś spektakularnych rzeczach, czyli przekazywaniu informacji wywiadowczych.

Natomiast taki codzienny opór w społeczności więźniarskiej mógł się przejawiać w różny sposób.

Te numery były wszystkie takie same.

Wybijano je od takiej półnicy.

Natomiast jakąś formą oporu, jakąś formą zachowania swojej tożsamości było ozdabianie takich numerów.

Te numery, które tutaj akurat mamy,

Często są albo trochę większe, albo mniejsze i nie mają wybitych numerów od sztancy, ale mają te numery wygrawerowane ręcznie jakimś ostrym narzędziem, gwoździem czy kawałkiem metalu.

Często po drugiej stronie można znaleźć jakieś inicjały albo nawet napis, który mówi o tym, kto kiedy do tego obozu przybył.