Mentionsy

Proszę państwa, naszym gościem jest dziś pan prokurator Łukasz Gramza z oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie.

No i tego dnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Pamięci o ofiarach Holokaustu, ale dziś nie o ofiarach będziemy rozmawiać, ale o zbrodniarzach.

O zbrodniach, które popełnili w tym obozie Niemcy i na ile skutecznie udało się tych zbrodniarzy dopaść, doprowadzić przed wymiar sprawiedliwości i

Zacznijmy od Trybunału Międzynarodowego w Norymberdze, bo tak jak Auschwitz stał się symbolem niemieckich zbrodni w czasie II wojny światowej, tak Trybunał w Norymberdze stał się takim symbolem osądzenia tychże zbrodni.

Obozy koncentracyjne i sposób postępowania z ludnością okupowanej Europy było jednym z przedmiotów oskarżenia najwyższych funkcjonariuszy niemieckich o zbrodnie przeciwko ludzkości.

Pojęcie zresztą zbrodni przeciwko ludzkości było wprowadzone przez statut norymberski jako

Za takie czyny jak sama przynależność do organizacji, które były uznawane za zbrodnicze i z naszego punktu widzenia tutaj w szczególności chodzi o SS, Gestapo, Służbę Bezpieczeństwa.

Te zbrodnie się nie przedawniały, ale wspomniałem Rudolfa Hessa.

On za swoje zbrodnie odpowiedział przed Najwyższym Trybunałem Narodowym w Polsce.

Cała procedura związana ze ściganiem zbrodniarzy, którzy wypuścili się zbrodni na terenie obozu Auschwitz wynikała z ustaleń prokuratury i z ustaleń Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce.

Już wtedy polskie sądy zdawały sobie sprawę, że to co wydarzyło się w Auschwitz-Birkenau było czymś nawet więcej niż zbrodnia przeciwko ludzkości.

Na kolejny, drugi, duży proces zbrodniarzy z załogi KL Auschwitz musieliśmy czekać do lat 60.

Z kolei w Niemczech nie było szczególnej chęci ścigania tych zbrodniarzy, już choćby z tego względu, że zbyt dużo osób było zaangażowanych w zbrodnie i w system nazistowski.

Ci sędziowie, którzy orzekali jeszcze do lat 70. w Niemczech Zachodnich, to byli sędziowie, którzy orzekali również w czasach nazizmu, w czasach hitleryzmu, więc sami byli zaangażowani w ten system zbrodni.

Międzynarodowa opinia publiczna rozpoczęła nacisk na władze niemieckie wobec perspektywy przedawnienia wszystkich zbrodni wojennych, które miało nastąpić w roku 1965.

O ile rozumiem, co się wydarzyło w zachodnich Niemczech i dlaczego tam te zbrodnie niechętnie osądzano?

To było państwo komunistyczne, ale tak, miejsce zbrodni było dostępne, jest na terenie współczesnej Polski.

Ofiary żyły, świadkowie tych zbrodni żyli, mogli sporządzić dokładną listę zbrodniarzy.

Zwłaszcza jeżeli weźmiemy pod uwagę, że poszczególne komisje badania zbrodni hitlerowskich były w sposób faktyczny, a później prawny likwidowane już od roku 1948.

Ostatnia została zlikwidowana Komisja Krakowska w roku 1953, ale ona nie prowadziła już wtedy żadnych śledztw.

Nigdy do końca funkcjonowania PRL nie uchwalono przepisów, które prowadzały sankcje karne za popełnianie zbrodni przeciwko ludzkości, zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko pokojowi.

No bo wypada powiedzieć, że działała przecież Główna Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich.

Te wszystkie dane, by dopaść sprawców zbrodni były.

Bo w momencie, gdy pojawiła się ta ustawa, powstała nowa komisja, pięćletczy Instytutu Pamięci Narodowej, który wdrożył śledztwo, które właśnie dobiega końca.

Ono wiąże się z faktem, że to, co działo się w Auschwitz, to była wielka zbrodnia.

Udało się nam dopaść tych zbrodniarzy, osądzić, bo ich było ponad 8,5 tysiąca, tak?

Niemniej jednak w porównaniu z innymi masowymi zbrodniami wydaje się, że stosunkowo dużo z tych sprawców udało się zidentyfikować i postawić przed sądem.

Auschwitz-Birkenau to było miejsce masowej, odczłowieczonej, automatycznej zbrodni.

Ale ja bym powiedział bardziej optymistycznie, że to i tak bardzo dużo na tle innych niemieckich zbrodni i zbrodniarzy, którzy nigdy nie stanęli przed sądem.

Tak niestety potoczyły się losy zbrodniarzy po II wojnie światowej.

Przypomnę, że naszym gościem był pan prokurator Łukasz Gramza z Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie.