Mentionsy

Dzień dobry, jak zawsze z wielką radością i przyjemnością w Śniadaniu z Mistrzem w Szkole z Charakterem.

Witam pana Włodzimierza Grudzińskiego.

Dzień dobry panu.

Dzień dobry, dzień dobry.

Jest pan matematykiem, bankowcem, zajmował się pan czymś takim, co uwaga, miało miejsce też w tym budynku, z którego dane jest mi rozmawiać z panem.

Mianowicie tutaj był Instytut Maszyn Matematycznych działający przy Politechnice Śląskiej.

I tutaj robiono maszyny matematyczne, które bardziej trochę przypominały czasy Pascala.

No i moje pierwsze pytanie dotyczy czegoś takiego fundamentalnego.

Na ile matematyka, która nam się kojarzy z liczeniem, kojarzy się z bankowością, może porządkować nasze myślenie, żeby ono nie było takie emocjonalne, a było bardziej racjonalne?

Matematyka, wbrew pozorom, nie powinna kojarzyć się z liczeniem.

Oczywiście początki matematyki, jak i wszystkiego, zaczęło się od tego, że ludzie zaczęli liczyć i tak dalej, ale matematyka próbuje stworzyć podstawę

Włodzimierz Grudziński.

Bardzo dawno temu nie było matematyków, nie było filozofów, nie było fizyków jako oddzielne, prawda?

Arystoteles czy Pitagoras byli filozofami, którzy próbowali zrozumieć, jak wygląda świat.

I to były też również początki matematyki.

Ale matematyka zajmuje się również sprawami, które dzisiaj wydają się całkowicie abstrakcyjne, a może kiedyś na coś jako narzędzie się przydadzą.

Fizycy korzystają bardzo z matematyki, są bardzo dobrzy, ale matematyka była tworzona nie z myślą o fizyce.

Jak utworzono komputery i zastosowano różne teorie matematyczne, których twórcy, na przykład algebra Bulla, Anglic Bull, matematyk, który stworzył ten rodzaj algebry, algebry to są takie pojęcia matematyczne, prawda, opisane dobrze w teorii, nie miały pojęcia, że to będzie służyło do tworzenia komputerów.

Więc czego uczy matematyka i czego mnie nauczyła, bo skończyłem studia matematyczne i informatyczne, ale po wielu, wielu latach zmieniłem zawód.

Nauczyło mnie tego, że jak pojawia się jakikolwiek problem, to trzeba zrozumieć jego naturę.

Ale matematyka to jest też język.

To ja bardzo często, nie wiem czy dygresja jest możliwa, ale jak byłem jeszcze studencem, to zarabiałem udzielając korepetycji.

No i zazwyczaj były to korepetycje dla rodziców zaniepokojeni, że ich dzieci będą miały problemy z maturą, więc przygotowałem do matury.

I bardzo często, najczęściej to były dziewczęta, które mówiły, a po co mi ta matematyka, to jest bez sensu, mnie to nie interesuje.

Ja mam zamiar iść na psychologię, romanistykę albo akademii sztuk pięknych.

Ja wtedy wypracowałem sobie taki prawdziwy, ale prawdziwy sposób tłumaczenia, że pisałem słowo proste,

Potem rysowałem linie, a potem pisałem y równa się ax plus b i mówiłem, zobacz, to jest prosta w języku polskim.

Ta linia to jest prosta w języku geometrycznym.

A ten wzór, który napisałem, to jest prosta w języku algebrycznym.

Będziemy się uczyć pisać i czytać w tych językach.

przez pismo.

Jeśli matematyka, jak Pan powiedział, służy nam do opisywania świata, to ten świat z upływem lat staje się coraz bardziej złożony.

Może nie sam świat staje się złożony, ale ilość informacji, które musimy przetworzyć, ulegają gwałtownemu zwiększeniu.

I teraz, jak Pan wspomniał, kolejną Pana...

Włodzimierz Grudziński.

Z jakichś założeń.

Czy korzystne, czy właściwe, czy tych, których poszukujemy.

I jak bardzo matematyka przekłada się na to, żeby język informatyczny z tej bazy danych, gdzie mamy te rzeczy zebrane, pozwalał nam w miarę szybko, a najlepiej w czasie rzeczywistym, wyszukać to, czego szukamy.

Po pierwsze, chcę powiedzieć, że matematyka jest używana jako narzędzie do opisu świata, ale sama z siebie matematycy nie zajmują się tym.

Stworzą różne teorie, dowodzą twierdzeń, które wynikają z poprzednich spraw.

Natomiast okazało się, że to jest świetne narzędzie do opisu danego świata.

Teraz jeśli chodzi o informatykę,

Informatyka rozwijała się w różnych krajach w różny sposób, ale w Polsce i wydaje mi się, że w większości krajów naszego regionu informatyka rozwijała się przy wydziałach matematyki.

Nie jak bardzo często w zachodniej Europie czy w Stanach Zjednoczonych na wydziałach politechnicznych, inżynieryjnych, elektronicznych.

Po prostu myśmy nie mieli tych urządzeń.

Myśmy mniej bardzo mieli komputery.

W związku z tym zaczęliśmy zajmować się matematyką teoretyczną.

I mogę powiedzieć, że w sumie jak tę lukę technologiczną dało się po dziesiątkach lat wypełnić, to to jest wielka przewaga.

Dlatego, że uczy się podejścia matematycznego do rozwiązania problemów informatycznych.

Nie przypadkiem polscy studenci informatyki zdobywają nagrody, medale na wszystkich konkursach światowych, bo mają ten bardzo dobry kodkord.

Żeby rozwiązać nikolwiek problem za pomocą tworzenia oprogramowania, napisania programu, trzeba znać algorytm.

Myślenie matematyczne, czasami znajomość matematyki, czasami twierdzenia, regulacje, leguły bardzo pomagają rozwiązać problem i potem go zaprogramować.

W związku z tym to jest bardzo użyteczne.

Ale trzeba powiedzieć, że

Żeby móc przeszukiwać i analizować olbrzymie zbiory danych, to potrzebna była jednak rewolucja technologiczna.

Jak ja się uczyłem programować, to nasz fantastyczny komputer, który mieliśmy na Wydziale Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Warszawskiego na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, miał to był duński komputer.

Włodzimierz Grudziński.

Włodzimierz Grudziński.

Włodzimierz Grudziński.

Nie tylko chemikom, nie tylko socjologom, bo wszystkie badania statystyczne trzeba opracować, ale również w tych bardzo nowoczesnych metodach przeszukiwania informacji.

To teraz mam takie zapytanie.

Mianowicie, tak jak Pan powiedział, muszą być mikroprocesory, muszą być karty pamięci, które przechowują te dane i mamy takiego potentata, jakim jest Nvidia.

I ona te swoje mikroprocesory nazywa...

Włodzimierz Grudziński

W języku powszechnym używamy jako sztucznej inteligencji, a tym, co nam daje matematyka, jakie narzędzia matematyka nam daje, żeby zrozumieć to pojęcie, to szybkie przeszukiwanie baz danych?

To jest bardzo skomplikowane.

Po pierwsze sztuczna inteligencja.

To oczywiście jest nazwa marketingowa.

I nie chcę tutaj dyskutować, czym jest inteligencja i to, co mamy już, to jest sztuczna inteligencja, czy sztuczna nieinteligencja, czy sztuczna jeszcze nieinteligencja.

To są zabawy słowne.

To, co nazywamy sztuczną inteligencją, to są bardzo różne technologie.

Bardzo szybko rozwijające.

Trzeba by spytać, nie chcę wypowiadać się trochę nad rzeczami, o rzeczach, nad którymi nie pracuję, prawda?

W związku z tym trzeba by się spytać tych ludzi, którzy robią te wszystkie nowe metody przeszukiwania informacji i tych zastosowania, ale mogę powiedzieć, że

Wśród ludzi, którzy pracowali nad czasem GPT jest 120 wychowanków Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Więc potrzebni są tacy ludzie, którzy wykorzystują to myślenie matematyczne, swoją wiedzę związaną z umiejętnością rozwiązywania problemów i ubierania tego

Czyli w inny język.

Niekoniecznie język matematyczny, ale na przykład myśmy oprogramowywali niektóre formuły matematyczne.

Zapisywaliśmy to samo, co jest w formułach w różnych językach programowania.

W fizyce bardzo często rozmawiamy o sportlanie, bo to szybko, taki stary język jeszcze dobrze używany, teraz są zupełnie nowe.

Więc to jest jedna rzecz.

Inne metody, również matematyczne, są stosowane przy rozpoznawaniu obrazów.

To jest jedna z tych działań, które klasyfikujemy teraz do sztucznej inteligencji.

I to jest troszkę po cichu wprowadzane, bo to nie jest takie spektakularne, ale w medycynie już od długiego czasu analiza zdjęć rentgenowskich, różnego rodzaju rezonansów magnetycznych, mamografii odbywa się w wielu miejscach przy zastosowaniu oprogramowania.

Przy zastosowaniu sztucznej inteligencji.

Dlatego, że te systemy można nauczyć, rozpoznawać niektóre wzorce.

No i dzięki tej technologii można nakarmić taki system milionami zdjęć angloskich po to, żeby

Włodzimierz Grudziński.

O ile dobrze pamiętam, to dochodzi do 98% trafności diagnoz, jeśli taki najlepszy lekarz ma 92-93%.

Wydaje się, że różnica jest niewielka, ale w każdym przypadku chodzi o życie człowieka na ubiegłym, więc to jest bardzo ważne.

Bardzo wiele tych technologii sztucznej inteligencji

Rozpoznaje w wielkiej tej ilości danych, w obrazach, które dostaje, pewne regularności, pewne schematy, pewne wzorce, często których człowiek nie jest w stanie zauważyć.

Nie wiem, do jakiego stopnia czasami twórcy korzystają z jakichś twierdzeń matematycznych, prawda?

Z uzawodnionych różnych praw, które są opisane matematycznie, ale wydaje mi się, że bez nawet w miarę zaawansowanej wiedzy matematycznej bardzo trudno napisać dobre programy.

Włodzimierz Grudziński.

Informatyka i matematyka Pana zaprowadziła w zupełnie inną przestrzeń, którą też się Pan zawodowo zajmuje, czyli w bankowość.

I nasi słuchacze, nasi uczniowie, kiedy wgooglują Pańską godność, mogą znaleźć Pańskie wypowiedzi na temat tego, o czym przed chwilą żeśmy mówili, czegoś, co ma różne znaczenie, ale kryje się za tym pojęciem sztucznej inteligencji w bankowości.

Czy idąc po kredyt w chwili obecnej do banku, to...

Pracownik banku, który pracuje w Departamencie czy w dziale kredytów, będzie analizował moją wiarygodność kredytową tylko w oparciu o analizę, której dokona komputer zwany sztuczną inteligencją?

Czy też ważna jest w tym procesie udzielania kredytu intuicja?

Coś, co niekoniecznie te obliczenia matematyczne muszą posiadać.

I chciałem na tym przykładzie pana się spytać, jak to jest z intuicją w bankowości, w której są cyfry matematyczne, są rygory ekonomiczne, ale też bank czasami musi zaryzykować, żeby zarobić i udzielić komuś kredytu, niekoniecznie o te przesłanki, o których mówiliśmy przed chwilą.

To jest tak, że jeśli chodzi o klienta indywidualnego, to od wielu lat jeszcze w ogóle mi się pojawiło hasło sztuczna inteligencja.

Bankowcy musieli rozwiązać taki problem, szczególnie ci z dużych banków.

Bo weźmy PKO BP, największy bank w Polsce.

Przypuszczam,

że codziennie jest tam kilkaset tysięcy wniosków o kredyt.

Bo PKO BP ma, nie wiem, nie chcę strzelać za bardzo, ale myślę, że co najmniej 7 milionów klientów.

Od dawna są stosowane algorytmy, programy teraz zakwalifikowane do sztucznej inteligencji.

które analizują sytuację klienta na podstawie danych, które on dostarczy.

Na podstawie jego historii życia w świecie finansów, czy na przykład historii kredytowej.

Na podstawie tego, gdzie pracuje, czym się zajmuje, czyli taka analiza branżowa.

I na tej podstawie jest podejmowana decyzja.

Teraz w różnych bankach dalszy ciąg jest różny.

Nie wiem teraz, bo już nie jestem w bankowości na co dzień operacyjnie.

Są banki, w których to jest po prostu decyzja i tak jest, bo nie ma czasu i nie ma nikogo, kto by to przerabiał w dziesiątki tysięcy.

Wniosków przybywało kiedyś tak, że z systemu wypadało tak nie, albo być może.

I to być może człowiek analizował.

I wtedy potrzebna była i wiedza ludzka, i to, co pan nazwał intuicją, bo jeszcze w każdym banku

Indywidualnie jest ustalane coś takiego, co mówiąc prostym językiem można powiedzieć apetyt na ryzyko.

To wynika z doświadczeń banku, z historii i z jakości jego portfela kryptowej.

Włodzimierz Grudziński

To wygląda w ten sposób, jeśli chodzi o zastosowanie, ale w bankowości również w innych miejscach stosowana jest system juristyczny inteligencji.

Bardzo nadmiennie są stosowane przy szukaniu transakcji, które byłyby zakwalifikowane jako pranie grudzińskich pieniędzy.

Bo ja myślę, że wszyscy wiemy, skąd się wzięła nazwa pranie.

Włodzimierz Grudziński.

Czyli wpłacając, realizując różne na ogół fikcyjne transakcje przez banki i wtedy jak to wejdzie do bankowości, za tym na przykład jakaś faktura stoi, jakaś płatność, to wtedy one już są w systemie legalnym.

No i są programy, które szukają pewnych regularności, pewnych wzorców, pewnych zasad, ciągle są udoskonalane, czyli wiedza o tym, jak zachowują się przestępcy jest tam wprowadzana.

I to jest takie zastosowanie, o którym mało kto wie, a mając...

Miliony, miliony dziennych transakcji, które ludzie wykonują płacąc, przesyłając pieniądze i to nie tylko klienci indywidualni, a przede wszystkim przedsiębiorcy.

To też bardzo ważne wykorzystanie.