Mentionsy

Za mną w studiu jest Alicja Serafin, prawniczka, kryminolożka, autorka projektu Femicide in Poland i autorka pierwszego raportu w Polsce o zabójstwach kobiet ze względu na płeć.

De facto można powiedzieć, że Ameryka Łacińska była kolebką, jeśli chodzi o rozpoznanie tego pojęcia, bo tam rzeczywiście była duża fala kobietobój z tej przestępczości kobietobójczej i tam po raz pierwszy został on również prawnie rozpoznany.

Tak, i tam było takie przełomowe orzeczenie właśnie Meksyku w sprawie Campo Algodonero, którym właśnie Meksyk został uznany formalnie przez Międzyamerykański Trybunał Praw Człowieka odpowiedzialnym za brak prewencji, brak ochrony swoich obywatelek.

Oczywiście to też był proces, bo latynoamerykanki bardzo długo walczyło o to, żeby to wprowadzić na grunt prawny.

Sformułowano taki specjalny protokół postępowania w sprawach zabójstw kobiet ze względu na płeć.

W Europie są już państwa, które mają regulacje prawne poświęcone właśnie kobietobójstwu.

Włoska regulacja jest o tyle ciekawa, że oni rzeczywiście chcą to wprowadzić do kodeksu karnego i tam przez długi czas działała również Senacka Komisja do spraw kobietobójstwa, więc to nie jest jedynie projekt obecnie rządzącej Giorgi Meloni,

Bardzo często w sprawach polskich kobietobójstw również na poziomie tej przemocy słownej mężczyźni artykułowali w taki sposób partnerce tą przemoc.

To się w literaturze kryminologicznej fachowo nazywa i prawniczej również już teraz.

Kobietę pokrzywdzoną i sprawcę łączyła więź uczuciowa.

Powiedziała pani konwencja stambulska, czyli w konwencji stambulskiej albo może w innych aktach prawa międzynarodowego w ogóle kobietobójstwo się pojawia?

No drodzy Państwo, to nie są incydenty, to jest już przemoc systemowa, to są pewne wzorce zachowań u sprawców, które można już wykrywać na wcześniejszych etapach.

I właśnie też po to jest ten raport, do którego serdecznie zachęcam, żeby zdać sobie sprawę, że to nie są odosobnione przypadki, że można wypracować pewien wzór w każdym z tych kobietobójstw, gdzie były pewne punkty, które można było...

zrobić, można było zachować się w pewien sposób, żeby przeciwdziałać, prawda?

Tak, albo kontrola chociażby, prawda, takie upokarzanie, izolacja, wywoływanie traumy i Iwan Stark, twórca tego pojęcia, uważa, że to są takie tworzenie sztucznych kajdan dla tej pokrzywdzonej, która czuje się osaczona po prostu we własnym domu, bo też najwięcej kobietobójstw ma miejsce w przestrzeni domowej.

Wracamy z audycją w zasięgu Anna Piekutowska, a ze mną w studiu cały czas Alicja Serafin, prawniczka, kryminolożka, autorka projektu Femicide in Poland.

Co ono może naprawić?

Tutaj naprawdę jest wiele różnych rozwiązań, żeby zacząć rozpoznawać tą przestępczość.

wprowadzenia do kodeksu karnego kobietobójstwa było zabójstwo Polki, 29-letniej Pauliny, która spędzała na Malcie Erasmusa, karmiła tam koty i w trakcie jednej właśnie z wypraw została zamordowana przez nieznajomego sobie mężczyznę.

Więc tutaj akurat wychodzi to poza ten, powiedzmy, szablon tych kobietobójstw, że one najczęściej dzieją się z rąk osoby, którą znamy, prawda?

Zajmują się gromadzeniem tych danych obserwatoria na poziomie Ministerstwa Równości, na poziomie Ministerstwa Sprawiedliwości, więc to jest zinstytucjonalizowane.

Ale same dane nie poprawiają sytuacji kobiet, które mogłyby być narażone na kobietobójstwo, tylko rozwiązania, które są wprowadzane na bazie tych danych, prawda?

Oczywiście, że tak, ale żebyśmy mieli te rozwiązania, musimy zacząć badać sprawy.

Tymczasem, jak zadawałam pytania, wysyłam takie 10 pytań o kobietobójstwo do polskich organów wymiaru sprawiedliwości, często wciąż z powodu braku jednolitej kwalifikacji, różnych kwalifikacji, że część zabójstw kobiet jest klasyfikowane jako pobicie ze skutkiem śmiertelnym, nieumyślne spowodowanie śmierci.

No bo możemy się też zapytać, prawda, po co badać te przypadki śmiertelne, kiedy trzeba się skupić na żywych, tak?

No bo te śmierci kobiet pokazują, co można zrobić, żeby ich nie było, prawda, żeby można było zapobiec.

I ja myślę, że tutaj bardzo duże znaczenie ma danie takiej podmiotowości samym kobietom, żeby one były traktowane jak podmioty praw i obowiązków i miały prawo do życia wolnego od przemocy, a nie były traktowane jako element szeroko rozumianej rodziny, bo często w Polsce kobiety są traktowane...

Więc tutaj to są przepisy, które nie tyle skupiają się na prawie karnym, ale powinny również systemowo być wprowadzane również prawie rodzinnym, prawie cywilnym.

Gdzie na przykład Hiszpania również prowadziła taką instytucję sądów do spraw przemocy wobec kobiet.

Kiedy myślę sobie o tym, ile polskim politykom zajęła zmiana definicji gwałtu albo o tym, że jednak idzie znowu prawicowa fala w naszej polityce, to trochę obawiam się, czy te zmiany są na razie możliwe.

Ja też może powiem, odnosząc się, zanim przejdę do tych danych, odniosę się jeszcze do tego, że idzie prawicowa fala, idzie cofka, idzie baklarz, co tu robić, kiedy trzeba się ratować, bo mamy wojnę za granicą, tam też przecież się dzieją kobietobójstwa wojenne chociażby, tak?

Ono powinniśmy zawsze w każdych jakby czasach, czy gorszych, czy lepszych dbać o to, żeby kobiety czuły się bezpieczne w swoim kraju, nie musiały wyjeżdżać, prawda?

i przeciwdziałanie przemocy wobec kobiet powinno być sprawą apolityczną.

Giną w domach, giną w ogródkach, giną na ulicach, przed prokuratorami, były też takie sprawy na polskiej mapie, w sklepach giną.

Więc to naprawdę się u nas dzieje i ja bym przestała też tak sobie myśleć, o my jesteśmy cywilizowanym europejskim krajem, gdzie te przypadki nie mają miejsca, bo już nie możemy sobie pozwolić na takie myślenie.

To znaczy Włochy, gdzie rządzi skrajna prawica i Georgia Meloni.

Jednak uchwalają przepisy o kobietobójstwie, a z drugiej strony mamy Argentynę, gdzie rządzi naprawdę skrajna prawica, Javier Milej, który właśnie tak upolitycznił to prawo, które tam istniało i po prostu...

To zjawisko nieprawda.

budował Ukrainkę, która weszła w nim w związek, ale najczęściej to były przypadki rzeczywiście, że byli partnerzy z Ukrainy, czy to wracający właśnie po wojnie, czy po prostu odnajdujący swoją partnerkę tutaj, czujący zazdrość, niepokój, że ułożyła sobie życie, prawda?

I bardzo ważne jest też to, żebyśmy patrzyli na kobietobójstwa intersekcjonalnie, czyli żebyśmy patrzyli na to, że nie tylko Polki, ale również migrantki, ale również kobiety z niepełnosprawnościami, kobiety w różnym wieku, że dotyczy to całego przekroju społeczeństwa naszego polskiego.

Bardzo dziękuję autorce tej strony, Alicji Serafin, prawniczce, kryminolożce i autorce pierwszego raportu na temat kobietobójstwa w Polsce.