Mentionsy

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Agnieszką Pollo o granicach obserwowalnego Wszechświata, o tym, czego nie jesteśmy w stanie zobaczyć, oraz o tym, jak astronomia próbuje poznawać rzeczywistość znajdującą się poza zasięgiem naszych teleskopów.

Pomimo coraz dokładniejszych teleskopów i rosnącej ilości danych obraz Wszechświata, którym dysponujemy, wciąż pozostaje niepełny. Wynika to nie tylko z ogromnej skali kosmosu, lecz także z ograniczeń naszych instrumentów oraz faktu, że obserwujemy przede wszystkim świecącą materię, podczas gdy rusztowanie wielkoskalowej struktury Wszechświata tworzy głównie niewidoczna ciemna materia. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o granicach obserwacji Wszechświata z prof. Agnieszką Pollo, astrofizyczką, zastępczynią dyrektora Narodowego Centrum Badań Jądrowych ds. naukowych oraz profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy m.in. o kosmicznej sieci, mapowaniu galaktyk, przesunięciu ku czerwieni, ciemnej materii, napięciach kosmologicznych, modelu Lambda-CDM, galaktykach, których niemal nie widzimy, oraz roli sztucznej inteligencji w analizie danych astronomicznych.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- W jaki sposób z niewielkich zaburzeń gęstości we wczesnym Wszechświecie powstała kosmiczna sieć oraz dlaczego do wyjaśnienia jej struktury potrzebujemy ciemnej materii i ciemnej energii. - Jak astronomowie tworzą trójwymiarowe mapy Wszechświata na podstawie płaskich obrazów nieba, przesunięcia ku czerwieni oraz pomiarów spektroskopowych i fotometrycznych. - W jaki sposób soczewkowanie grawitacyjne pozwala badać niewidoczną materię oraz co napięcia S8 i Hubble’a mogą mówić o ograniczeniach obecnego modelu kosmologicznego. - Dlaczego w ultrafiolecie, świetle widzialnym i podczerwieni możemy zobaczyć inną kosmiczną sieć oraz jak wpływa to na możliwość uprawiania precyzyjnej kosmologii. - Czy sztuczna inteligencja może znaleźć w ogromnych zbiorach danych astronomicznych anomalie, których wcześniej nie potrafiliśmy przewidzieć ani nazwać. --------- prof. dr hab. Agnieszka Pollo to astrofizyczka, zastępczyni dyrektora Narodowego Centrum Badań Jądrowych ds. naukowych oraz profesor w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się kosmologią obserwacyjną, statystyką wielkoskalowej struktury Wszechświata, ewolucją galaktyk, wielowymiarową analizą danych oraz astroinformatyką. Była członkinią komitetu sterującego międzynarodowego przeglądu galaktyk VIPERS, kieruje polskim konsorcjum projektu LSST związanego z Obserwatorium Very C. Rubin oraz polskim udziałem w projekcie POLAR-2. Prowadzone przez nią badania pomagają lepiej zrozumieć rozmieszczenie galaktyk, rozwój kosmicznej sieci oraz ograniczenia wynikające z tego, że znaczną część materii we Wszechświecie możemy badać jedynie pośrednio. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Agnieszka_Pollo Strona NCBJ: https://www.ncbj.gov.pl/index.php/aktualnosci/profesor-agnieszka-pollo-objela-funkcje-zastepcy-dyrektora-ncbj-ds-naukowych ------- Rozdziały: ▶00:00:00 Wstęp ▶00:01:00 Czym jest kosmiczna sieć? ▶00:03:38 Rozmiar i ewolucja struktury Wszechświata ▶00:06:05 Ciemna materia i ciemna energia ▶00:09:56 Jak tworzymy mapę Wszechświata ▶00:12:13 Przesunięcie ku czerwieni ▶00:15:44 Pył i granice obserwacji ▶00:18:24 Spektroskopia a pomiary fotometryczne ▶00:21:02 Jak mierzymy niewidzialną ciemną materię ▶00:23:20 Soczewkowanie grawitacyjne ▶00:26:07 Napięcia S8 i Hubble’a ▶00:32:33 Dlaczego model Lambda-CDM działa "rozczarowująco dobrze" ▶00:35:35 Symulacje, galaktyki i ciemna materia ▶00:38:30 Galaktyki o niskiej jasności powierzchniowej ▶00:40:11 Czy w różnych zakresach widzimy inną kosmiczną sieć? ▶00:40:59 Sztuczna inteligencja w astronomii ▶00:46:21 "Garbage in, garbage out" ▶00:47:25 Szukanie anomalii i rola ludzkiej percepcji ▶00:50:13 Czego możemy oczekiwać po nowych obserwacjach? -------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane