Mentionsy

Tu mówi pism, a ja nazywam się Tomasz Zając i jestem analitykiem do spraw Unii Europejskiej w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych.

Dzisiaj rozmawiać będziemy o Wielkiej Brytanii i jej skomplikowanych relacjach z Unią Europejską, a moim gościem jest Przemysław Biskup, ekspert do spraw unijno-brytyjskich.

Przemku, pięć lat od samego wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej już minęło.

No bo to, co dała ta decyzja, daje się jakoś osadzić na przykład w traktacie, w dwóch traktatach, ale ważniejszy jest ten drugi, czyli umowie o handlu i współpracy między Unią Europejską a Wielką Brytanią.

Gdybym miał wskazać jakieś konkretne działania, które zostały podjęte w ciągu ostatnich pięciu lat, które nie mogłyby mieć miejsca, gdyby Wielka Brytania nie dokonała wyjścia z Unii Europejskiej,

Starałem się tylko pokazać to, co zrobili Brytyjczycy, czego nie mogliby zrobić jako członkowie Unii Europejskiej.

To są rzeczy, na których Brytyjczykom zależało jeszcze w okresie członkostwa i tutaj Unia Europejska jako całość miała wyraźne trudności z negocjowaniem tych umów, zarówno z uwagi na swoją wewnętrzną złożoność.

Bo wtedy cała gospodarka brytyjska, podmioty, obywatele przestali być traktowani tak jak nazywamy to podmioty z Unii Europejskiej.

Na przykład trwają bardzo nerwowe negocjacje dotyczące dostępu rybaków europejskich do rybołówstwa, bo ten okres taki przejściowy się kończy w tym zakresie.

No i o czym miałem ostatnio okazję pisać w naszym tygodniku, na przykład są rozbudowane kontrole graniczne między Wielką Brytanią a Unią Europejską.

Unia Europejska te kontrole w zakresie np.

Czy fakt, że Wielka Brytania w tych formatach europejskich już nie uczestniczy i stara się oczywiście jak najbardziej, i było to widać przecież przy ostatnich spotkaniach organizowanych czy przez prezydenta Macrona, czy w innych tych formatach, uczestniczy w aktywny sposób w tej refleksji strategicznej nad odpowiedzią na to, co się dzieje w Stanach Zjednoczonych, pomoc Ukrainie itd.,

Czy, to mi się wydają takie dwa fundamentalne filary, brak dostępu do tego wspólnego rynku na takich zasadach, na jakich każdy inny kraj Unii Europejskiej oraz brak uczestnictwa w procesach decyzyjnych Unii Europejskiej, czy w Twojej ocenie to jest jakoś odczuwalne na takim poziomie wysokim właśnie tych elit politycznych Wielkiej Brytanii?

Tutaj paradoksalnie największe bariery w tej chwili dla handlu unijno-brytyjskiego tkwią w z jednej strony spełnianiu wewnętrznych regulacji rynku, czyli dla eksporterów brytyjskich to jest kwestia tej przestrzeni regulacyjnej wspólnego rynku, a dla producentów europejskich eksportacji w Wielkiej Brytanii to jest kwestia

Natomiast po pięciu latach te różnice zaczynają się zwiększać i gdybym miał teraz wskazać obszary, gdzie moim zdaniem one będą systematycznie narastały, gdzie już widać, że jest pewna wola brytyjska do tego, żeby wyodrębniać się względem Unii Europejskiej, no to jest na przykład kwestia regulowania sztucznej inteligencji, regulowania kwestii na przykład inżynierii genetycznej.

Ale to od razu dopytam o taką kwestię, bo to jest ten kazus, wydaje mi się, Norwegii i Szwajcarii, której Wielka Brytania, żeby mogła swoje towary eksportować do Unii Europejskiej, musi spełniać normy, na które nie ma wpływu.

I tak wydaje mi się, że to jest ten taki dylemat, który wiem, że w dyskusji o braku przynależności właśnie Norwegii czy Szwajcarii do Unii Europejskiej wybrzmiewa.

że Wielka Brytania nie uczestniczy w tych tak zwanych trylogach, gdzie Rada Unii Europejskiej, Parlament Europejski i Komisja Europejska negocjuje kształt jakichś aktów prawnych, jakichś norm i może dzięki temu swoje interesy tam w jakiś sposób zaznaczyć, tylko po prostu musi je przyjąć.

No tak, ale z drugiej strony to jest oczywiste, że narastają bariery, skoro Wielka Brytania przestała być krajem Unii Europejskiej.

Natomiast jakbyśmy spojrzeli na cały glob i na partnerów, może inaczej, na handel światowy jako całość, to Wielka Brytania ciągle jest w grupie znacznie bliższych partnerów niż tych bardziej odległych w sensie regulacyjnym od Unii Europejskiej.

Pamiętajmy o tym, że Wielka Brytania na chwilę obecną jest drugim największym dla Unii Europejskiej, a być może stanie się pierwszym, no bo polityka amerykańska tutaj ewidentnie zmierza w stronę zmniejszenia pewnych relacji handlowych.

Oni przyjęli jako punkt startu w umowie z Unią Europejską te regulacje, w których negocjowani uczestniczyli, bo to były te regulacje na dzień wyjścia.

Tak, że Unia Europejska jako gracz ma dużo większe środki nacisku, żeby Wielką Brytanię skłonić do tego, żeby te standardy, które oni przyjmują, żeby się zsynchronizowały z tymi standardami unijnymi niż w drugą stronę.

I że w jakiejś sytuacji takiej skrajnej może być tak, że Unia Europejska zagrozi jakimś ograniczeniem dostępu do tego wspólnego rynku jeszcze większym, jeżeli Wielka Brytania się nie dostosuje do tych standardów.

Wielka Brytania ma tyle siły, o ile dobrze pamiętam, 12 najmniejszych państw Unii Europejskiej.

Dlatego Norwegia jest częścią wspólnego rynku unijnego, ale nie jest częścią Unii Celnej, Unii Europejskiej, typu rubołstwo.

Mogą przyjąć regulacje europejskie w tej dziedzinie.

Tutaj wydaje mi się, że docieramy po pięciu latach definitywnie do konkluzji, że o ile Unia Europejska wynegocjowała znakomicie to, co zapisała sobie, że ma wynegocjować,

dało albo zabrało Unii Europejskiej z punktu widzenia takiego stricte politycznego i decyzyjnego wyjścia Wielkiej Brytanii.

Ponieważ pamiętam jak czytałem taki artykuł na temat tego, że gdyby Wielka Brytania nadal była aktywnym członkiem Unii Europejskiej, to na przykład decyzja o funduszach odbudowy popandemicznej mogłaby się nie udać.

Gdyby Wielka Brytania nadal była w Unii Europejskiej, wydaje mi się, że ta dyskusja, o której mówimy, ta dyskusja, która ma miejsce teraz dotycząca tego, żeby może ponownie użyć tego instrumentu i co do pewnego stopnia ma miejsce w tym programie Re-Army Europe, to już byłaby trudniejsza.

Przypomnijmy sobie taką inicjatywę francuską Europejskiej Wspólnoty Politycznej.

Rozumiem, natomiast Europejska Wspólnota Polityczna ewidentnie jest takim dodatkiem moim zdaniem, który faktycznie powinien być.

Ale może powiedzmy tak, Przemku, co to jest Europejska Wspólna Polityczna?

Tak, że to jest Unia Europejska plus państwa myślące, nawet nie wiem, czy można powiedzieć podobnie, bo tam i Turcja jest, no ale no Europa plus plus, tak bym powiedział.

Po drugie, Wielka Brytania była jednym z dwóch państw Unii Europejskiej, które nie miały obowiązku prawnego przyjąć euro.

To jest pusty w znaczeniu naszej akcesji do euro, ale jest jak najbardziej argumentem ważkim w znaczeniu utożsamiania strefy euro z Unią Europejską.

Więc te państwa z Wielką Brytanią osiągały pozycje mniej więcej górnych trzydziestu paru procent udziału w PKB Unii Europejskiej.

Natomiast gdybyśmy spojrzeli na to już z takiej bardzo generalnej perspektywy ptasi, no to Unia Europejska straciła jedną piątą swojego potencjału gospodarczego.

To jest kwestia brytyjskiej części europejskiego kompleksu wojskowo-przemysłowego, który tak naprawdę, jeżeli mówimy poważnie o szybkich zbrojeniach, żeby się przygotować na ewentualność agresji rosyjskiej, jest absolutnie niezbędny, jest nie do zastąpienia, przynajmniej w perspektywie jednej dekady.

No i w związku z tym to jest pytanie o ostateczny kształt teraz tworzonych europejskich instrumentów, na ile na przykład rozsądne jest wykluczanie producentów brytyjskich z tego układu.

Powiedzieliśmy sobie trochę o tym, jak Brexit wpłynął na sytuację Wielkiej Brytanii, jak wpłynął na sytuację Unii Europejskiej.

trudnościach i to też może doprecyzować warto, że rzeczywiście w tej propozycji Komisji Europejskiej Rearm Europe jest to taki triumf francuski, bo Francuzi od dawna tę ideę starali się zaimplementować, że nie pamiętam dokładnej liczby, ale tam chyba 60% właśnie zakupów uzbrojenia w ramach tych środków przyznanych przez Unię ma mieć unijny imprint, czyli ma pochodzić z Unii Europejskiej.

No właśnie moim zdaniem to jest coś, co jest na razie, to jest polityka po stronie europejskiej najeżdżona wewnętrznymi sprzecznościami.

To znaczy Unia Europejska ma trudność z podjęciem decyzji.

Pamiętajmy, że na przykład jednym z największych europejskich producentów uzbrojenia jest na przykład włosko-brytyjski koncern Leonard.

Więc co, jeśli przyjmiemy takie regulacje, które proponuje Unia Europejska w tej chwili, no to naturalną reakcją po stronie brytyjskiej też będzie przyjęcie analogicznych rozwiązań i dzielimy ponownie ten tort europejski.

Wydzielamy z tego tortu europejskiego, moim zdaniem, całkiem znaczący kawałek.

I to są argumenty, które dla niektórych państw Unii Europejskiej, takie jak Polska, są super ważne, a dla niektórych są mniej ważne, niektórych innych.

I w tym zakresie jest pytanie, jak się ukształtuje ta dynamika wewnętrzna w Unii Europejskiej.

Mianowicie, pamiętam jak kiedyś w Pismu gościliśmy, nie mogę powiedzieć kogo, ale takiego urzędnika brytyjskiego i zadano mu to pytanie, czy istnieje w ogóle taka perspektywa, żeby Wielka Brytania rozważyła powrót do Unii Europejskiej.

Ja widziałem też różnego rodzaju dane, czy dotyczące oceny tego wydarzenia, czy fakt, że wiem, że w różnego rodzaju sondażach niewielka jest ta przewaga, ale mimo wszystko zdarzają się sondaże, w których większość społeczeństwa brytyjskiego jest za tym, żeby do Unii Europejskiej przynależeć.

Więc chciałem cię zapytać, czy ty uważasz, że ten powrót do Unii Europejskiej

Unia Europejska też się zmieniła.

środowisk prounijnych w Wielkiej Brytanii działały różne, nazwijmy to, procesy socjalizacyjne, pewne elementy kultury politycznej, które wiązały się z systematycznym udziałem polityków europejskich w europejskich gronach decyzyjnych.

Brytyjskich w europejskich gronach.

Wiadomo, ministrowie brytyjscy, póki Wielka Brytania była członkiem Unii Europejskiej, jeździli na posiedzenia np.