Mentionsy

I w związku z tym, że Chiny wybrały tą drogę, o której pewnie będziemy mówić troszkę szerzej za parę minut, drogę niskiej konsumpcji, a wysokich oszczędności, no to prowadzi to do szeregu dalszych problemów.

Czyli na przykład tego, że Chiny mają bardzo wysoki poziom produkcji, której nie są w stanie w żaden sposób skonsumować na rynku wewnętrznym.

To później, w latach 70. i 80., kiedy to Chiny za Deng Xiaopinga postanowiły zrezygnować z tego twardego maoistowskiego komunizmu,

Bo jednak to, że Chiny...

Jest też pokłasiem przecież decyzji chyba w dużej mierze amerykańskiej z lat osiemdziesiątych zdaje się, kiedy zostało to podbudowane intelektualnie takim rozumowaniem, że jeżeli Chiny się będą rozwijały gospodarczo, to za tym też pójdzie ich jakaś tam demokratyzacja i rynki państw zachodnich się trochę otworzyły na tę produkcję chińską.

I faktycznie pojawiały się takie argumenty, że dzięki temu, że Chiny rozwiną się gospodarczo, no to dojdzie również do demokratyzacji i ten koniec historii stanie się jeszcze piękniejszy niż to wtedy się ludziom wydawało.

Tak jak mówiliśmy, Chiny mają bardzo niski poziom tej konsumpcji całkowitej i to jest około 50% PKB, no podczas gdy na przykład w porównywalnym poniekąd kraju, czyli Indiach, to jest około 70%, w krajach OECD 75-80%.

I z drugiej strony naturalnie, tak jak mówiliśmy, poziom konsumpcji i inwestycji są ze sobą skorelowane odwrotnie, czyli Chiny mają nienaturalnie wysoki poziom inwestycji, około 45% PKB, podczas gdy w Indiach to jest 30%, 25% w krajach OECD.

W tym znaczeniu zewnętrznym, w tych stosunkach zewnętrznych, no to Chiny są niezbilansowane, gdyż odpowiadają za około 18%, 19% światowego PKB, a 30% wartości dodanej w produkcji przemysłowej i jedynie 13% konsumpcji.

Ale jest to seria takich interwencji, na przykład zaniżanie kursu waluty, co Chiny robiły latami, co jest bardzo korzystne dla eksportu, no bo ten eksport staje się na rynkach zagranicznych relatywnie tańszy, ale z drugiej strony dla gospodarstw domowych, które są zawsze importerami netto, bo konsumują produkty z zagranicy.

Oczywiście wiemy, że Chiny to jest obecnie państwo głęboko autorytarne.

To była sytuacja, w której Chiny zaczęły bardzo intensywnie eksportować produkty przemysłowe, w tym momencie proste produkty przemysłowe, na rynek zachodni.

Czy nie jest też tak, że przy tych wszystkich negatywnych konsekwencjach, o których mówiłeś, no to to, że te Chiny stały się tą wielką fabryką świata i że produkowały tak tanie rzeczy, że doprowadziło to do dużo większej dostępności elektroniki konsumenckiej.

I Chiny doprowadziły do tego, że ta namiastka luksusów w postaci nie najlepszej jakości, powtórzę to znowu, ale jednak komputerów, telewizorów, otwarzaczy DVD, w pewnym momencie chyba też samochodów, że to stało się bardziej dostępne dla niektórych osób.

I tylko Chiny mi to oferują.

To faktycznie jest tak, że te niskie koszta produkcji w Chinach, te niskie ceny towarów przemysłowych, zresztą nie tylko elektroniki, to odnosi się do wszystkich towarów przemysłowych, bo przecież Chiny subsydują również na przykład swój rynek stali.

Ten drugi szok chiński to już nie będą proste towary przemysłowe, tylko to, co Chiny postanowiły produkować w ramach tej strategii Made in China 2025, czyli samochody elektryczne, zielona energia, informatyka, robotyka.

Czy Chiny może mają też takie poczucie, że to na dłuższą metę może być dla nich niekorzystne?

tego problemu, którego Chiny mają świadomość od kilkunastu lat, jeśli nie dwudziestu.

Teoretycznie Chiny mogłyby dokonać transferu tych środków w swojej gospodarce do obywateli za pośrednictwem państwa poprzez zbudowanie bardzo wysokiej jakości systemu ochrony zdrowia i systemu edukacji.

Jest to, i to jest już możliwość bardzo negatywna, że Chiny zaczną mocno inwestować w produkcję zbrojeniową, w inwestycje zbrojeniowe.

I dlatego możliwe jest, że jeśli Chiny zaczną inwestować więcej w zbrojenia, no to w którymś momencie pojawi się taka pokusa, żeby użyć tego, co wyprodukują, a jednocześnie przejść wtedy z tej legitymizacji wewnętrznej opartej na dobrobycie do legitymizacji opartej na nacjonalizmie.

że musimy renegocjować ten system handlu tak jak on działa teraz, tak żeby Chiny w zamian za ten swobodny i szeroki dostęp do rynku unijnego, no i do niedawna amerykańskiego, zreformowały swoją gospodarkę na poziomie wewnętrznym w taki sposób, żeby ona nie była tak szkodliwa dla przemysłu i dla rynku pracy w innych krajach.

Te dodatkowe cła amerykańskie na Chiny to jest 20%.