Mentionsy

No i kolejny element, który jest, należałoby podkreślić w dzisiejszym referacie, to jest kwestia PGR-ów, Państwowy Gospodarz Rolnych, którą, to jest instytucja, która dopiero kształtowała się w świadomości wiejskiej,

Sporo gospodarstw towarowych już wtedy, szczególnie w tej części województwa bydgoskiego, która stykała się z regionem wielkopolskim, ale nie tylko.

Też, czy południe województwa, gdzie ta kultura rolna była nieco gorsza i te gospodarstwa były, czy miały charakter bardziej takich samozaopatrzeniowych.

No i oprócz tego sporo gospodarstw PGR, sporo państwowych gospodarstw rolnych, bardzo wiele na terenie ziemi chełmińskiej, także w Borach Tucholskich.

Ja powiedziałabym, że to jest taka narracyjna metryczka, bo czasami czytając pamiętnik mogliśmy sobie wyobrazić osobę piszącą, bo one pisały o sobie właśnie skąd pochodzą, w jakim gospodarstwie pracowali, o czym będą pisać i tak dalej, ile mają lat, czy jakie mają wykształcenie, chociaż tego rodzaju detale osobiste były bardzo, bardzo rzadkie.

Są też wycinki z gazet, które ilustrowały różne rzeczy opisywane, czyli ktoś tu pisał o KGW na przykład i czy o jakiejś gospodzie, to wyciął ją z gazety, bo akurat na przykład było jakieś święto czy KGW i po prostu wkleił w pamiętnik, żeby coś tam zilustrować.

I tutaj mamy do czynienia z osobami, które mieszkały na tej wsi i dostawały ziemię dodatkowo do swoich już istniejących gospodarstw lub po prostu dostawali ziemię.

Jest dokładnie wymienione, że córka takiego i takiego na przykład mieszkańca wsi studiuje zaocznie, mimo że pracuje w gospodarstwie i tak dalej, więc mowa jest nie tylko o kształceniu ponadpodstawowym, zawodowym, ale też takim maturalnym oraz o zdobywaniu wykształcenia wyższego i o powrotach na wieś, czyli jest mowa, że wykształcił się, wrócił jako weterynarz, wykształcił się, wróciła jako nauczycielka lub jako bibliotekarka, wykształciła się i teraz pracuje jako pielęgniarka, więc

I mowa jest o tym, że ono jest zadbane nie tylko wokół domu, ale też w gospodarstwach.

I tutaj na koniec jeszcze chciałam nawiązać właśnie do organizacji społecznych, które są tutaj już zazwyczaj wymieniane, po prostu po przecinku, ale to, co mnie bardzo uderzyło, to ilość organizacji w jednej malutkiej wsi, czyli wieś ma tam na przykład 120 czy 240 mieszkańców, a jest OSP, KGW, ZMP, Ludowy Zespół Sportowy, Orkiestra Dęta, Kółko Tatran i to po przecinku czasami jest wymieniane, czasami troszeczkę szerzej opisane, ale tych organizacji jest bardzo dużo.

Właśnie chciałbym dowiedzieć się, jaki był obraz PGR-ów, tych przemian, które towarzyszały powstawaniu Państwowych Gospodarstw Rolnych, a także coś, co Państwo sygnalizowaliście i chciałbym o to dopytać, do tego przymusu przejęcia ojcowizny.

Ja znalazłem takie sformułowanie, że jest posądzenie o niegospodarność i o tym, że w takim wielkim molochu to nie zawsze wszystko się udaje jak powinno, ale generalnie te opinie były raczej pozytywne, raczej bardzo pozytywne.

Wygląda tak, że ja mimo wszystko najpierw robię sprawy w gospodarstwie rolnym, a potem interesuje mnie już praca w mieście, ale ten wątek się pojawia, czyli tego kulturowego przymusu

Natomiast część z nich mówi o tym, że chciałaby iść do PGR-u i nie chce dalej pracować w gospodarstwie rolnym, bo gospodarstwo jest małe i nie przyszłościowe i że ja niczego nie osiągnę.

Wszelkie jego negatywnego określenia dotyczącego tego, że na wsi jest PGR i coś z tego złego wynika, albo jakieś takie krytyczne uwagi poza tą uwagą o niegospodarności.

Ta ojcowizna była czasami taka zabiedzona, zadłużona, nawet są podane kwoty na jakie te zadłużenia były i jest pokazane, że ktoś kto to przejmuje dąży do udoskonalenia takiego gospodarstwa i wychodzi obronną ręką z tych perypetii i pokazuje jak to zrobił i jaki odniósł sukces.

I widzimy to w reakcjach chłopów, przynajmniej na początku lat 60., a później decyzję o tym, żeby przejmować gospodarstwa, które są źle

Gospodarowane, to jest chyba ustawa z 68 roku, te gospodarstwa, które nie spłacają kontyngentów, także mają przechodzić na rzecz PGR-ów.

To obserwujemy zwłaszcza po 72-im, kiedy chłopi podpalają domy, ubierają się w garnitur, przyjeżdża straż pożarna, a oni patrzą jak się ta gospodarka pali, bo oni zaraz zostaną odszkodowani i będą murowany dom mogli postawić.

Są to pamiętniki regionalnie, ale też jeżeli chodzi o charakter osób piszących, bo nie zliczaliśmy tego jeszcze tak bardzo dokładnie, bo czasami trudno nam zidentyfikować pewne pamiętniki, ale wydaje się jednak, że też znacząca część tych pamiętników to jest młodzież szkolna, więc ona nie ma chłopskich takich doświadczeń związanych z codziennym funkcjonowaniem w gospodarstwie rolnym.

Natomiast jeszcze tylko dodam tutaj, to jest dość ciekawy wątek, jeśli chodzi o to OSP.

Nie ma gospód, które były, nie ma placówki pocztowej, nie ma przystanku kolejowego, transportu publicznego praktycznie nie ma i tam jest cała lista tego, czego już nie ma.

Ta sukcesja była swego rodzaju takim przymusem, że ktoś na gospodarstwie powinien zostać, ale zdecydowanie czuło się, raczej powiedziałbym, że to był już okres, kiedy było sporo optymizmu.

Są też kobiety rolniczki, chciałam powiedzieć, które świetnie sobie radzą i które opisują, że właśnie to gospodarstwo zadłużone i tak dalej przejęły i wyprowadziły, jak wdrażały swoich ojców w to, żeby na przykład zrobić to poletko doświadczalne, jak agronom radził i patrzeć, czy wyrośnie lepiej.

Tak, stają mi przeszkodą, jeśli chodzi o to, czy chciałbym się dalej kształcić, a nie mogę, bo muszę pracować w gospodarstwie.