Mentionsy

Witam Państwa serdecznie na kolejnej debacie w ramach Festiwalu Nauki 29. edycji.

Szczególnie serdecznie witam Państwa w imieniu Rady Programowej Festiwalu, której jestem członkiem.

Otóż festiwal ma już troszkę lat, gdyż powstał w 1996 roku na podstawie umowy pomiędzy Uniwersytetem Warszawskim, Politechniką Warszawską i Polską Akademią Nauk.

I umowa ta zakładała, że zostanie zorganizowany jeden festiwal w 1997 roku.

I umowa ta de facto, do umowy tej nigdy nie powrócono, a festiwal istnieje nadal.

Ten dzisiejszy trwa 10 dni, ma blisko 400 imprez, 11 wystaw, 573 lekcje i 6 debat głównych.

kardynała Stefana Wyszyńskiego, Uniwersytet SWPS, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Akademia Leona Koźmińskiego.

Dzisiejsza debata, którą będzie moderował i prowadził mój kolega, pan profesor Andrzej Wysmołek,

będzie poświęcona technologiom kwantowym, ale już jutro w tym samym gmachu, tyle że o godzinie 17.00 odbędzie się kolejna debata pod tytułem Dobre Odchodzenie, na którą już teraz państwa serdecznie zapraszam.

I tutaj pan profesor Bichner, który przygotowywał się do debaty, przesłał mi taką bardzo ciekawą informację, że w zasadzie, jak zauważa Romuald Wadas z Polskiej Akademii Nauk,

Idąc w kolejności, tak, naszym gościem jest pan prof. Theodor Büchner, który łączy, ciągle łączy bycie akademikiem, czyli pracę na uczelni z działalnością taką w firmie, tak.

Jest ekspertem i członkiem Delegacji Narodowej do Transatlantyckiej Wspólnoty Kwantowej NATO.

Mogę powiedzieć, że jesteście moimi kolegami, że nie, po tej debacie powiedzieliście, że nigdy tak nie mów, Andrzej.

też w CDS-ie we Francji, zajmuje się kondensatami Bosego-Einsteina i polarytonami, czyli czymś takim, co żyje w środku kryształów, ale niekoniecznie wyłazi na zewnątrz, ale może nam bardzo pomagać.

I w szczególności to, co w tej chwili wydaje się takie bardzo interesujące, to wykorzystanie takich kondensatów

To jest coś, co można robić z takimi kondensatami przy wykorzystaniu minimalnego zużycia energii.

Dlaczego jak się mówi komuś o kwantach, to student czasem dostaje gęsiej skórki i zastanawia się, co to będzie na tym kolokwium, dlaczego te kwanty są takie trudne.

Może ja tam podejdę.

Zobaczcie, no bo pytanie jest w ogóle, kiedy problem zaczyna być kwantowy i kiedy musimy odejść od takiej zwykłej mechaniki klasycznej

I każdemu temu obiektowi możemy przypisać jakąś masę, rozmiar, takie standardowe średnie prędkości, z którymi może się poruszać.

Jest jeszcze inny bardzo piękny parametr i to jest też jeden z pierwszych eksperymentów, który pokazał nam, że świat tak naprawdę nie jest całkowicie klasyczny i że potrzebna nam dodatkowego aparatu matematycznego, to jest długość fali de Broglie.

I był taki Louis de Broglie, on otrzymał Nagrodę Nobla w 1929 roku za to odkrycie i on powiedział tak, że jeżeli weźmiemy sobie pęd cząstki, czyli iloczyn masy i prędkości,

i porównamy sobie z takim pędem zdefiniowanym kwantowo, który widzicie, że jest tutaj po prawej stronie, czyli to jest tak jakby pęd klasyczny, a to jest pęd kwantowy i tutaj widzicie tą stałą plankę w wykładniku podzielone przez długość fali.

Tak jest zdefiniowany pęd w mechanice kwantowej.

to się okaże, że każdej cząstce materialnej jest przypisana jakaś długość fali.

Tą długością fali mówimy, że to jest długość fali de Broglie.

I teraz jest pytanie, jak się ma właśnie ta długość fali de Broglie określona jako stała planka podzielona przez iloczyn masy i prędkości do jakichś wielkości fizycznych.

I policzymy długość fali de Broglie, to zobaczcie, tutaj są wymiar tej długości fali de Broglie w metrach.

Czyli w momencie, kiedy fala de Broglie tak jakby wychodzi z tej cząstki, czyli staje się większa niż same jej rozmiary, no to w tym momencie możemy mówić o mechanice kwantowej.

Czyli to są dla nas takie parametry, jak właśnie stała planka, długość fali de Broglie, kiedy możemy powiedzieć, że zjawisk, które obserwujemy, czyli eksperymenty, które robimy, nie jesteśmy w stanie wytłumaczyć mechaniką klasyczną, tylko musimy mechaniką kwantową.

i mało osób wie, ale jeżeli chodzi o pana De Brogha, to on w 1935, słuchajcie, był w Warszawie i nawet dostał doktorat honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego, więc to jest takie połączenie tutaj Warszawy z całą mechaniką kwantową, żeby też pokazać, że ta mechanika kwantowa tam w momencie, kiedy na początku 1925 roku się rodziła, to też przyjeżdżała tutaj do Polski, więc nie byliśmy bardzo daleko od całego powstania tej idei.

Czyli już mam się bać, że moje krypto, to jak do banku się loguje, to już ktoś może tam... Ale to jest wiele więcej powodów do zmartwień, jak się logujesz do banku i można... No właśnie, i to ja bym się najmniej... Ostatnio przeżyłem to, że kliknąłem w jakąś stronę i potem WhatsApp zaczął rozsyłać prośby o pożyczkę ode mnie.

W związku z tym już tutaj na poziomie definicji mamy rozjazd, dlatego że są to komputery, które wykorzystują zjawiska kwantowe.

Natomiast jeszcze bym wrócił i do mózgu, o którym Andrzeju wspomniałeś i do de Broglie, o którym Basiu wspomniałeś.

Natomiast jeśli chodzi o De Broglie, to on oczywiście był księciem, był młodszym bratem starszego brata.

To nieprawda, że jego doktorat miał jedną stronę, na której była hipoteza de Broglie, składająca się z trzech literek.

Tak wszyscy studenci mówią, tak zawsze to dajemy jako wzór, że jak ma być dobra praca, to powinna mieć jedną stronę.

Tak, zdecydowanie.

To jest bardzo blisko pod powierzchnią, to znaczy wystarczy lekko poskrobać, żeby dokopać się efektów kwantowych i w fotokatalizie, w mitochondriach, które są w każdej komórce, w bardzo wielu miejscach już nie chcę robić oddzielnego wykładu na ten temat.

W związku z tym, no to jest jak kulista krowa, taki model, który my się w fizyce... My lubimy kuliste krowy, czy nam takie tam... Tak, tak, tak.

Wszystko, co państwo robicie w sieci, gdzieś wychodzi do tego publicznego internetu i albo wychodzi z waszego routera i wtedy ma dobrze zdefiniowany adres,

i możecie sobie robić stronę incognito, ile chcecie, zakładek, albo wychodzi z komórki, która jest jeszcze lepiej zdefiniowana.

Wiesz co, chyba niedoścignione jest to zużycie energetyczne w tej chwili, bo później, jeżeli powiemy i pozwolimy sobie, że możemy zużywać dużo, dużo więcej energii albo nawet wybudować specjalną elektrownię atomową tylko po to, żeby te nasze klasyczne komputery działały bardziej efektywnie i duże modele językowe, żeby nam pomogły w życiu, uczyły nas, odpowiadały na wszelkie możliwe pytania o wszechświecie, no to tak.

To znaczy o tym, że liczba tranzystorów w układzie scalonym się podwaja z tego, co pamiętam, co dekadę.

A mózg człowieka działa dokładnie odwrotnie, bo to jest tak zwana architektura von Neumanna i macie ją w każdej komórce.

Jakbyście tak popatrzyli tutaj na... Są też studenci, jak widzę.

Więc ja widzę tutaj, że my z jednej strony mówimy, że możemy jakoś działać i jeżeli byśmy chcieli realizować te swoje idee, no to pojawiają się problemy.

Przed wojną był taki przypadek na Śląsku, że gospodarze doszli do wniosku, że to jest wszystko przez te anteny radiowe i że zbiory im się nie udały, dlatego że stoją ci te anteny radiowe i w związku z tym zebrali się i w całej wsi pozwalali kamulcami

Znaczy no teraz mamy jeszcze kolejną epokę technologiczną, bo już wchodzimy w tą sztuczną inteligencję, modele językowe, które odpowiadają na wszystkie nasze pytania.

Więc już teraz powoli nawet rezygnujemy z tych wyszukiwarek i zadajemy już wszystkie pytania modelom i one nam odpowiadają.

że ileś reguł jest, tak samo jest przecież z czatem czy z wszystkimi dużymi modelami językowymi, że jeżeli rozumiem, jeżeli nie oddam mu kontroli nad swoim życiem, tylko zostawię mu jakiś obszar, gdzie ja go będę słuchał, ale nauczę się go weryfikować, tak jak się weryfikuje polityków, jak się weryfikuje media,

Wiesz, jesteśmy też całą częścią tego ekosystemu, więc jesteśmy jako Polska, rzeczywiście te rzeczy powstają w Polsce, chyba w większości ośrodków akademickich i firmach powstają jakieś fragmenty, które są jakimiś elementami obliczeniowymi i dokładają cegiełkę do tego świata kwantowego.

To znaczy to nasi studenci, którzy z Politechniki, którzy jeżdżą, nie wiem, do King's College, czy do różnych renomowanych ośrodków, wracają i mówią, słuchajcie, nie mamy się czego wstydzić.

Zdecydowanie, zarówno wiedza, zarówno laboratoria, jakby posażenie.

Zdecydowanie.

To Eder, dobrze.

To Eder, czy Basia, czy kto?

tak równolegle pracujemy nad algorytmami, nad nowoczesnymi modelami szyfrowania, nad tą całą postkwantową kryptografią, to wszystko idzie równolegle, więc zobaczymy, kto będzie... Postkwantowo, przepraszam, my mówimy o kwantach, ale tu już słyszymy o postkwantach, jest kolejny festiwal, tam za ileś będzie postkwantowy.

I my w tym momencie mamy ograniczone narzędzia, żeby to zrobić, bo my to jakoś sobie modelujemy,

ale możemy to zamodelować i po prostu zobaczyć, jak to działa.

Wydaje mi się, że powoli nam się kończy czas, bo debata to ma trwać godzinę, prawda?

Bo mamy jeden proton więcej, gdzieś tam na jakiejś walencyjnej, czy jeżeli dobrze pamiętam, powłoce.

I mamy przyjaciół chemików kantowych, którzy robią obliczenia naszych defektów, naszych elementów, które mamy w cielestaniu, pojedynczych jakichś molekuł i to robi pani profesor Korona z Wydziału Chemii, z grupy profesora Kołosa kiedyś, prawda?

Ale to jest problem rozpatrywany od czasów Parmenidesa, kiedy stos kamieni zmienia się w stos.

Czyli czy jeden kamień to stos, dwa kamienie to stos, czy trzy kamienie to stos, czy dziesięć kamieni to stos.

I to ja myślę, że jesteśmy równie daleko rozwiązania tego problemu, co w czasach Parmenidesa.

Na szczęście de Broglie był wcześniej i przewidział, że to...

I odpisali do De Broglie, panie profesorze, ta teoria działa, ponieważ myśmy to właśnie udowodnili.

Prędkość reakcji rozpadu jądrowego dokładnie była idealnie taka sama.

I w związku z tym to była jej niesamowita fascynacja, jak to cholerstwo musi działać, jak to musi być twardo poskładane tam pod spodem, że ona robi wszystko, co ma w arsenale młodego chemika i że ta reakcja na nic nie reaguje.

Einstein mówił, że zdrowy rozsądek to jest zbiór przesądów, których nabędziemy do 18. roku życia.

Ta rewolucja w opisie świata, którą przeżyliśmy 100 lat temu, jest do dzisiaj w takiej społecznej jaźni nieskonsumowana, że my do dzisiaj wciąż myślimy Newtonem, Euklidesem, mimo że technologicznie świat zupełnie poszedł do przodu.

I kiedy o tym myślę, w kontekście Einsteina przede wszystkim, to wydaje mi się,

Ja chciałem tutaj tak podejść teoretycznie bardziej.

Albo dodajemy dwa fotony i robimy z niego jeden.

To ja może jeszcze dodam coś, co mnie kiedyś zachwyciło totalnie, co w kontekście tej muzyki i tak jak tu Andrzej mówił, żeby był dźwięk, żeby można było mieć te drgania i jest potrzebny ośrodek, w którym te drgania są realizowane.

W związku z tym na jakimś takim bardzo niskim poziomie jesteśmy w stanie zdefiniować kwant dźwięku, chociaż chyba nie w powietrzu, co?

W tej chwili chciałbym bardzo serdecznie podziękować naszym ekspertom.

No i chciałbym państwu bardzo podziękować za udział w tej debacie i mam nadzieję, że państwo rozniesiecie te wiadomości, że kwantowe technologie są ważne.

A ja chciałem Andrzeju bardzo podziękować w imieniu Rady Programowej Festiwalu Nauki za poprowadzenie dzisiejszej debaty.

Jutro i pojutrze o godzinie 17 mamy kolejne debaty, także serdecznie zapraszam.