Mentionsy
Znak na głos
Znak na głos
26.06.2026 05:00

Jak polubić swoje przyszłe „ja”? | Polowanie na Idee | Michał Jędrzejek & Karol Kleczka

Czy powinniśmy często myśleć o przyszłości, czy żyć raczej „tu” i „teraz”? Dlaczego nasze przyszłe „ja” traktujemy jak kogoś obcego? Kim są longtermiści, wpływowi filozofowie przyszłości hołubieni w Dolinie Krzemowej?

Amerykański psycholog Hal Hershfield twierdzi, że gdy myślimy o sobie z przyszłości, nasz mózg traktuje to jak myślenie o kimś obcym. Dlatego zachęca, żeby zwizualizować sobie swoje „przyszłe ja”: postarzając zdjęcia za pomocą AI albo pisząc list do samego siebie z przyszłości. Dzięki trosce o swoją przyszłość mamy być bowiem bogatsi, zdrowsi, a nawet... bardziej moralni.

Tymczasem słynny filozof Derek Parfit przekonuje, że koncept przyszłego „ja” jest wątpliwy, bo wynika z założenia, że istnieje w nas jakaś trwała substancja. Może więc przyszłe „ja” to rzeczywiście ktoś obcy, o którego możemy dbać jedynie tak jak o wszystkich innych ludzi?

W najnowszym „Polowaniu na idee” przyglądamy się naszemu myśleniu o przyszłości – zarówno o przyszłości własnej, jak i longtermistycznych spekulacjach o przyszłości ludzkości. Zastanawiamy się, w jakie pułapki myślowe popadamy, dlaczego historia futurologii to historia klęsk i czy myślenie o przyszłości może stać się ćwiczeniem duchowym.

Zapraszamy do słuchania!


Bibliografia:

felieton Michała https://www.miesiecznik.znak.com.pl/jak-czesto-myslisz-o-przyszlosci/

Becker Adam, More Everything Forever: AI Overlords, Space Empires, and Silicon Valley's Crusade to Control the Fate of Humanity, New York 2025.

Bloom Paul, Being in Time, „New Yorker”, July 9, 2021, https://www.newyorker.com/culture/annals-of-inquiry/being-in-time [dostęp: 25.06.2026].

Dukaj Jacek (w rozmowie z Karolem Kleczką), Na pokładzie statku „Przyszłość”, „Znak”, styczeń 2023, https://www.miesiecznik.znak.com.pl/jacek-dukaj-longtermizm-na-pokladzie-statku-przyszlosc/ [dostęp: 25.06.2026].

FutureMe (projekt internetowy), https://www.futureme.org/ [dostęp: 25.06.2026].

Hershfield Hal, Your Future Self. How To Make Tomorrow Better Today, London 2023.

Komuda Łukasz, Fejfer Kamil, Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym, Kraków 2024.

Kowalczyk Kacper, Longtermizm, czyli pojutrze ludzkości, „Znak”, styczeń 2023, https://www.miesiecznik.znak.com.pl/longtermizm-czyli-pojutrze-ludzkosci/ [dostęp: 25.06.2026].

Morus Iwan Rhys, Fuelling the future, „Aeon”, 27 marca 2018, https://aeon.co/essays/how-science-fiction-feeds-the-fuel-solutions-of-the-future [dostęp: 25.06.2026].

Parfit Derek, Tożsamość osobowa, tłum. R. Wieczorek [w:] Filozofia podmiotu. Fragmenty filozofii analitycznej, red. J. Górnicka-Kalinowska, Warszawa 2001.

Sudbery Adam, Future tension, „Aeon”, 13 grudnia 2016, https://aeon.co/essays/does-knowledge-of-the-past-and-present-determine-the-future [dostęp: 25.06.2026].

Sullivan Meghan, Time Biases. A Theory of Rational Planning and Personal Persistence, Oxford 2018

Rozdziały (17)

1. Wprowadzenie

Karol i Michał przedstawiają temat rozmowy i wprowadzają go do tematu przyszłości i jej oczekiwanych konsekwencji.

2. Analiza bajki Ezopa

Karol i Michał omawiają interpretację bajki o koniku polnym i mrówce, podkreślając konsekwencje różnych podejść do przyszłości.

3. Systemy emerytalne

Rozmowa przechodzi do dyskusji na temat systemów emerytalnych, ich znaczenia i wpływu na planowanie przyszłości.

4. Krytyka etosu mieszczańskiego

Karol i Michał omawiają krytykę etosu mieszczańskiego, podkreślając konsekwencje jego zastosowania w życiu indywidualnym i społecznym.

5. Znaczenie przyszłego ja

Rozmowa skupia się na znaczeniu przyszłego ja i jego wpływie na podejście do planowania i celów długodystansowych.

6. Eksperymenty myślowe

Karol i Michał omawiają eksperymenty myślowe dotyczące tożsamości osobowej, podkreślając złożoność pojęcia przyszłego ja.

7. Wzmocnienie więzi z przyszłym ja

Rozmowa skupia się na technikach wspierających związek z przyszłym ja, takich jak pisanie listów do siebie.

8. Przykłady zastosowania

Karol podaje przykład zastosowania technik wspierających związek z przyszłym ja.

9. Związek z przyszłym ja - kontynuacja

Rozmowa kontynuuje temat związków z przyszłym ja, omawiając społeczny wymiar tego pojęcia i jego wpływ na relacje z innymi.

10. Filozofia Parfita - kontynuacja

Rozmowa kontynuuje temat longtermizmu, omawiając krytykę tego poglądu, jego potencjalne ryzyka i niepewności.

11. Krytyka longtermizmu

Rozmowa skupia się na krytyce longtermizmu, podkreślając jego potencjalne niepewności i brak etycznej determinacji.

12. Filozofia Antonego Zadberego

Przedstawiono argumenty Antonego Zadberego dotyczące niezdeterminowania przyszłości i konsekwencji mnożenia prawdopodobieństw.

13. Indywidualne perspektywy na przyszłość

Rozmówcy omawiają indywidualną perspektywę na przyszłość, wskazując na korzyści i ryzyko czytania raportów o przyszłości oraz wpływ popularnej koncepcji na myślenie o przyszłości.

14. Konsekwencje obecnych decyzji

Rozmowa zakończyła się omówieniem, że obecne decyzje mają znacznie bliższe konsekwencje niż te przewidziane przez longtermistów.

15. Longtermizm i jego krytyka

Rozmówcy krytykują longtermistów, podkreślając brak wrażliwości na obecne problemy i obojętność moralną wobec biednych krajów.

16. Prywatna futurologia i relacje

Rozmówcy omawiają myślenie o przyszłości w kontekście relacji i czerpanie z nich duchowego urody, podkreślając znaczenie czasu spędziwanego z bliskimi.

17. Zakończenie rozmowy

Rozmówcy podsumowują rozmowę i zachęcają do dalszych rozważań nad przyszłością.

Ostatnie odcinki